ብምኽንያት ምቁራፅ ኢንተርኔት ዝተሰናኸሉ ምንቅስቓሳት

ሞባይል ዝሓዘ ሰብ

ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበበባ ወፃኢ ኣብ ዘለዋ ከተማታት ግልጋሎት ኢንተርኔት ሞባይል ካብ ዝቋረፅ ኣስታት 2 ወርሒ ኣቑፂሩ ኣሎ። እዚ ድማ ኣብ ማሕበራዊ መነባብርኦም ፅልዋ ከምዘሕደረሎም ነበርቲ ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያ ንቢቢሲ ሓሳቦም ኣካፊሎም ኣለዉ።

ነበርቲ እዘን ከተማታት ኣብ ምቁራፅ ግልጋሎት ኢንተርኔት ሞባይል ብዘይምህላዉ ነጋዶ እንዳ ኢንተርኔት ንኪሳራ ይሽመሙ ኣለዉ፣ ተምሃሮ ተወሳኺ ንባብ ከንብቡ ኣይከኣሉን፣ ካልኦት እውን ማሕበራዊ ርክቦም ከምዝተሃሰየ ይዛረቡ።

ኣብ ከተማ መቐለ ብስራሕቲ ኢንተርኔት እትመሓደር ሩታ ሓጎስ ግልጋሎት ኢንተርኔት ብምቁራፁ ንኪሳራ ካብ ሞንጎ ዝተቓልዑ ወነንቲ እንዳ ኢንተርኔታት ሓንቲ እያ። ኣብታ ከተማ ኢንተርኔት ካብ ዝቋረፅ ልዕሊ ሓደ ወርሒ ከምዝገበረ ትዛረብ ሩታ፡ ንዘይተደለየ ኪሳራ ተቓሊዐ ትብል።

" ኣብ ወርሒ ንገዛ ክራይ 2500 ብር እየ ዝኸፍል። ግልጋሎት ኢንተርኔት ካብ ሎሚ ፅባሕ ክመፅእ እዩ ብምባል፡ ገዛ ከፊተ ገዛ ክራይ ጥራሕ እየ ዝቖፅር ዘለኹ። እንከይሰራሕኹ ንገዛ ክራይ፣ እንከይሰራሕኹ ንመንግስቲ ግብሪ ምኽፋል ከቢድ እዩ" ትብል ሩታ።

ኣብታ ከተማ ዝርከባ እንዳ ኢንተርኔታት ይኸስሩ ከምዘለዉ እትገልፅ ሩታ፡ ዓማዊል ኢንተርኔት እውን ክረኽብዎ ዝግበኦም ረብሓ ከምዝሰኣኑን ዝምልከቶ ኣካል ቅልጡፍ ፍታሕ ክገብር ኣለዎ ብምባል መረረታ ትገልፅ።

ኣብ ከተማ ሃዋሳ ኣብ ናይ ውልቀ ባንኪ ሰራሕተኛ ዝኾነት ሊዲያ ሳሙኤል እውን፡ ዘፈር ስራሕ ንምቕያር ቅድሚ ሕዚ ኢንተርኔት ትከታተል ከምዝነበረትን፡ ሕዚ ግና ግልጋሎት ኢንተርኔት ሞባይል ዳታ ብምቁራፁ እዚ ክትገብር ከምዘይከኣለት ትዛረብ።

"ዘድልየኒ ሓበሬታ ንኽረክብ ካብ ስራሕ ወፅየ ኣለሻ ዋይፋይ ኮለል ክብል እየ ግዘይ ዘጥፍኦ። ኣነ ጥራይ ኣይኮንኩን ስድርኦም ኣብ ሃገራት ወፃኢ ዘለዎም ሰባት እውን ከም ቅድሚ ሕዚ ክራኸቡ ስለዘይኽእሉ ዝያዳ እዮም ዝፅገሙ" ትብል።

ኣብ ከተማ ደሴ እውን ግልጋሎት ኢንተርኔት ካብ ዝቋረፅ ሰለስተ ኣዋርሕ ከምዝኾነን፡ ኣብ ንግዳዊ ስርሖም ጉድኣት ከምዘስዓበሎም ቢቢሲ ዘዘራረቦም ሰባት ነጊሮምና።

Image copyright Justin Sullivan

ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ተምሃራይ ሓምሻይ ዓመት ክፍሊ ትምህርቲ ሕግን ተመራቕን ዝኾነ ሸዊት ለገሰ፡ ተምሃሮ ኢንተርኔት ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ዝያዳ ከምዝጥቀምሉ ብምሕባር፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ግልጋሎት ኢንተርኔት ምዕፃው ግና ተምሃሮ እናተጎድኡ እዮም ይብል።

"ተመረቕቲ ተምሃሮ መመረቒ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ንምስራሕ ተወሰኽቲ ሓበሬታታት ካብ ኢንተርኔት ስለ እንጥቀም፡ ኢንተርኔት ብምቁራፁ ብኣግባቡ ክንሰርሕ ኣይከኣልናን፣ ኣብ ክፍሊ ዝወሃቡ ዕዮታትን ፕሮጀክታትን ምስራሕ እውን ኢንትርኔት ብዘይምህላዉ ተፀጊምና ኣለና " ብምባል እናጋጠሞም ዘሎ ፅልዋ ነጊሩና።

ተምሃሮ እቲ ዩኒቨርሲቲ ንመምህራኖም ዕዮታቶም ዘረክቡን ውፅኢት ትምህርቶም ዝከታተሉን ብኢንተርኔት ብምዃኑ ብድሆ ከምዝኾኖም ዝገልፅ ሸዊት፡ እዚ ኩነታት ብኸምዚ እንተቐፂሉ ኣብ ካልኣይ ሰሚስተር ተምሃሮ ንምምዝጋብን ውፅኢት ንምፍላጥን ዓብይ ብድሆ ክኸውን ከምዝኽእል ይሰግእ።

ሸዊትን ካልኦት ተምሃሮ ላዕለዎት ትካለት ትምርቲ እውን ዘሎ ፀገም ኢንትርኔት ንምፍታሕ ዋይፋይ ናብ ዘለዎ ከባቢ ከምዝኸዱን ንዘይተደለየ ወፃኢ ይሳጥሑ ከምዘለዉ እዮም ዝዛረቡ።

"ኢንተርኔት ንፅቡቕን ሕማቕን ዝጥቀመሉ ሰብ እዩ ዘሎ። ይኹን እንበር ከም ተምሃራይ እዋናዊ ሓበሬታ ክንረክብ ኣይከኣልናን፤ ካብ ሓበሬታ ርሒቕና ኢና ንርከብ" ብናይ ተምሃራይ ዓቕሚ ኩሉ ግዜ ገንዘብ እናውፃእና ዋይፋይ ክንጥቀም ኣይንኽእልን።"

ስለዝኾነ ድማ እቲ ዘሎ ኩነታት ክሳብ ዝሃድእ፡ መንግስቲ ዘየድልዩ መርበብ ሓበሬታት ብምዕፃው ነቶም ጠቐምቲ ግና ክኸፍቶም ይግባእ ይብል ተምሃራይ ሸዊት።

ነባሪ ከተማ ኣዳማ ቤኛ ግና፡ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ብዘሎ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ፡ ኢንተርኔት ምዕፃው መፍትሒ ክኸውን ከምዘይኽእል ይዛረብ።

"ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጥራሕ እዩ ሞባይል ኢንትርኔት ዝሰርሕ። ንሱ እውን ፅዕንቶ ንከይበፅሖም እዮም ዘይዓፀውዎ። ቅድሚ ሕዚ እውን ተበፃሕነት ኢንትርኔት እዛ ሃገር ትሑት እዩ ነይሩ"

"እዚ ናይ ሕዚ ስጉምቲ ድማ ኣብ ልዕሊ ድኽነተን ምራኸን ይሞተን ዝዓይነቱ እዩ። እዚ ውሳነ ንህዝብን ንሃገርን ዝጎድእ እዩ" ብምባል ነዚ ስጉምቲ ይቃወም።

ነባሪ ከተማ መቐለ ኣይተ ፍፁም ብርሃነ እውን ቅድሚ ወርሒ ጀሚሩ፡ ኣብ መቐለን ካልኦት ከባቢታት ትግራይን፡ ኢንትርኔት ሞባይልን ሲዲኤምኤን ምጥቃም ከምዘይተኸኣለ ይሕብሩ።

"ብኢንተርኔት እየ ኢመይል ዝፀሓሓፍ ነይረ። ሕዚ ግና ብሮድባንድ ኢንተርኔት ናብ ዘለዎ ክኸይድ እግደድ ኣለኹ። እዚ ድማ ግዘይ የባኽነለይ ኣሎ" ይብሉ ኣይተ ፍፁም።

ሃገራውን ዓለማውን ሓደሽቲ ሓበሬታታት ካብ ፌስቡክን ካልኦት ማሕበራዊ ሚድያታትን ክረኽቡ ብዘይምኽኣሎም፡ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝነብሩ ሰባት ሓበሬታ ከምዝሓቱ ገሊፆም።

" ኣገልግሎት ኢንትርኔት ንምንታይ ከምዝተቋረፀ ኣይንፈልጥን። ከም ግምተይ ግና እዛ ሃገር ዘጋጠማ ዘይምርግጋእ ንከይጋፋሕ ክኸውን ይኽእል። ይኹን እንበር ኢንትርኔት ምዕፃው መፍትሒ ኣይኸውንን" ይብሉ ኣይተ ፍፁም።

ኣብ ዋይፋይ ዘለዎ ቦታታት ከይድካ ኢንተርኔት ምጥቃም ነፃነቱ ከምዘስእኖ ዝገለፀልና ደራሲ ኣልኣዛር ድማ፡ ምቁራፅ ኢንተርኔት ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝነበሮ ንጥፈት ከምዝገደቦ ይዛረብ።

"ብኢንትርኔት ክንሰርሖም እንኽእል ነገራት ክንሰርሕ ስለዘይንኽእል እዚ ኩነታት ብኸምዚ እንተቐፂሉ ጉድኣቱ ብዙሕ እዩ ዝኸውን" ይብል ደራሲ ኣልኣዛር።

ይኹን እንበር ኢንተርኔት፡ ኣብ ድሕንነት እታ ሃገር ፅልዋ ኣለዎ ተባሂሉ ስለ ዝተኣመነ እዩ ተዓፅዩ ዝብል እምነት ዘለዎ ኣልኣዛር፡ ምእንተ ድሕንነት እታ ሃገር ግልጋሎት ኢንተርኔት ምዕፃዉ ቅቡል ከምዝኾነ ብምግላፅ፡

ኩነታት ተመሓይሹ ሰባት ናብ ልሙድ ኣጠቃቕማ ኢንተርኔት ክምለሱ የተስፉ።

ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያ፡ ግልጋሎት ኢንተርኔት ካብ ዝቋረፅ ልዕሊ ክልተ ወርሒ ኮይኑ ኣሎ ብምባል፡ ኣብዚ ጉዳይ ምላሽ ንክህቡና ዝሓተትናዮም፡ ሓላፊ ኮርፖሬት ኮሚዩኒኬሽን ኢትዮ ቴሌኮም ኣይተ ኣብዱራሂም ኣሕመድ፡

ድሕሪ ሓደ ሰዓት ደውሉለይ እኳ እንተበሉና፡ ኣብቲ ዝበልዎ ሰዓት ስልኮም ተዓፅዩ እዩ። ድሕሪ እዚ ደጋጊምና ዋላ እኳ እንተፈተንና ስልኮም ስለዘይለዓል፡ ምላሽ ንምርካብ ዝገበርናዮ ፃዕሩ ኣይሰለጠን።

ኣብ ማሕበራዊ ድሕረ ገፃት ንብዙሓት ዕለታዊ ፍፃመታትን ሓበሬታታትን ናይ ዘካፍሉ ሰባት፤ ማሕበራዊ ድሕረ ገፃት ንሰናይ ዕላማ፤ ከምኡ እውን ንትምህርትን ዕድል ስራሕን ናይ ዝጥቀሙ ወገናት ምንቅስቓስ፡ ብምኽንያት ምዕፃው ኢንትርኔት ግዱብ ኮይኑ ኣሎ።

ብመንፅር ንግዲ፣ ጥዕና፣ ፖለቲካን ማሕበራዊ ኩነታትን፡ ብዙሓት ምስ ስልኮም ጥቡቕ ርክብ ኣብ ዘለዎም ግዜ፡ ንኣዋርሕ ኢንተርኔት ሞባይል ምዕፃው፡ ክንደየናይ ኪሳራ ምዝኸውን ንምግማቱ ከቢድ ኣይኮነን።

ተወሳኺ ዛንታ