"ንቋንቋ ግእዝ ናብ ዝነበሮ ናይ ምምላስ ዕላማ ኣለኒ"

"ሙሉእ ደርፊ ብግእዝ ጥራሕ ክሰርሕ እየ ዝደሊ" Image copyright Tsehaye Kinfe
ናይ ምስሊ መግለጺ "ሙሉእ ደርፊ ብግእዝ ጥራሕ ክሰርሕ እየ ዝደሊ"

ግእዝ ኣብ ዓለምና ነዊሕ ዕድመ ካብ ሞንጎ ዘቑጸሩ ቋንቋታት ሓደ እዩ። እዚ ቋንቋ`ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝዝርቡ ካልኦት ቋንቋታት መሰርት ከምዝኾነ`ውን ይዝርብ። ካብ ግዘ ናብ ግዘ ግና ቁጽሪ ተዛረብቱ እናንከየ ብምምፅኡ ኣብ ኣብያተ ክርስትያን ጥራሕ ዝተገደበ ኮይኑ ምትራፉ ብዙሓት ይቕበልዎ።

መሊስካ ንምዕቃቡን ኣብ ጥንቲ እዋናት ዝተጽሓፉ ዝተፈላልዩ መጻሕፍቲ ምስጢራቶም ንምርዳእን ብዝብል ዕላማ ዝካየዱ ጻዕርታት ኣለዉ። እንተ ውፅኢቶም ግን ክብድቲ ዝድለ ዘዕግብ ኣይኮነን፡፡

ጽሃየ ክንፈ ንቋንቋ ግእዝ ብዝተፈለየ መገዲ ሒዙ ዝተቐልቀለ መንእሰይ ድምጻዊ እዩ። ንሓሳቡ ናብ ተግባር እንተሰጋግር ካብ ዝነኣዶን ዘተባብዖን እቲ ዝጸርፎን ዘናኣኣሶን ሰብ ይበዝሕ ከምዝነበረ ይዛረብ።

ብርግጽ ንግእዝ ኣብ መእትዊ ደርፊ ኮነ ኣብ ማእኸል ወይ ድማ ኣብ መወዳእታ ከም መመቀሪ ገይርካ ምእታው ብውሱን መልክዑ ተልሚዱ ጸኒሑ እዩ።

ሙሉእ ንጽል ደርፊ ምስራሕ ካብዚ ሰጊሩ ድማ ኣብ ኣልበም ብርክት ዝበሉ ደርፍታት ብግእዝ ሰሪሕካ ናብ ሰማዕትኻ ምቕራብ ግና ዘይተለመደን ምናልባት እውን ፀሃዬ ፈላማይ ከይኮነ አይተርፍን።

ግእዝን ሙዚቃን

ኣታዓባብያኡ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ዝነብረ ድምጻዊ ጸሃዬ ነቲ ቋንቋ ክፈልጥ ዝኸኣለ ካብቲ ሽዑ እዋን ጀሚሩ እዩ። ብ1999 ዓ/ም ምስ ሙዚቃ እንትላል ግእዝ ኣብ ውሽጡ ነይሩ።

ኣብ ጉጅለ ባህሊ ተፀምቢሩ ሙዚቃ ክሰርሕ ምስጀመረ ንግእዝን ሙዚቃን ከመይ ክራኽቦም ከምዘለዎ ይሓስብን ይትልምን ነይሩ።

"ፈላማይ ንጽል ደርፊ ስሪሔ እንተቕርብ ካብ ኣሉታዊ ርእይቶታትን ጸርፍታትን ብዝሰገረ መርግምቲ`ውን ኣጋጢሙኒ።" ዝብል ጸሃዬ ምኽንያት እዞም ኣሉታዊ ርእይቶታት `ናይ ቤተ-ክርስትያን ቋንቋ ከመይ ገይርካ ተናኣእሶ` ዝብል ከምዝኾነ የረድእ።

Image copyright Tsehaye Kinfe

ቤተ-ክርስትያን ነቲ ቋንቋ ኣዕቚባን ኣጽሊላን ምቕጻላ ክብርን ናእዳን ከምዘለዎ ድማ ይዛረብ። ፀሃየን ደርፍን እናተላመዱ ምስመፁ ነቲ ኣቐዲሙ ይፈልጦ ዝነበረ ጥንታዊ ቋንቋ ምስ ሙዚቃ ንምስናይ ኣየፀገመሉን።

ነቶም ካብ ስርሑን ሓሳቡን ንምትእጉጓል ይፍታትንዎ ዝንብሩ ርእይቶታት ኢዱ ብዘይምሃብ ብዘይገለ መዋሊን ሓጋዝን ናብ ቅድሚት ምምዕዳዉ ቀጸል።

ግእዝ ናብ ዝነበሮ...

ነተን ውሑዳት ዝነብራ `ኣጆኻ በርትዕ` ዝብላ ሓቦ ዘስንቓ ርእይቶታት ሰኒቑ ሕዚ`ውን ናብ ቀጻሊ ስርሑ ኣድሂቡ ይሰርሕ ምንባሩ ይዛረብ።

``በርትዕ ዝበሉኒ ውሑዳት እዮም ነይሮም። ኣነ ግን ዝያዳ ሓቦ ሰኒቐ ኣልበም ናብ ምስራሕ ክሓስብ ጀሚረ። ብሙዚቃ ኣቢለ ነቲ ኣብ ምጥፋእ ዝርከብ ቋንቋ ናይ ምድሓን ጥራሕ ዘይኮንስ እንተተኻኣኢሉ ናብ ዝንብሮ ናይ ምምላስ ዕላማ እዩ ዘልኒ`` ክብል ይግልጽ።

ዜና ዜማ ኣብ ዝስመዮ ሓድሽ ኣልበም 10 ደርፍታት ዘካተተ እንትኸውን፡ እተን ኣርባዕት ብግእዝ ዝደረፈን እየን።

ግጥምታቱ ነቲ ቋንቋ ምስዝፈልጡ ኪኢላታት ኮይኑ`ዩ ዝሰርሕ። ኣብ ፍቕሪ፥ ማሕበራዊ ናብራን ሃገርን ዘድሃቡ ደርፍታቱ ካብቲ ቀዳማይ ስርሑ ብዝሓሽ ተቐባልነት እናረኸቡ መፂኦም እዮም።

Image copyright Tsehaye Kinfe
ናይ ምስሊ መግለጺ ፀሃየ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት እናተዓደመ ይደርፍ

``መብዛሕቲኡ ሰብ ንግእዝ ዘይርዳእን ዘይዛርብን`ኳ እንተኾነ ኣብ ገሊኡ ደርፊ ዝተወሰነ ትርጉም ትግርኛ ስለዝሓውስሉ ግና እንታይ ይብል ከምዘለኹ ይርዳኣኒ`ዩ። ካብ ዝተፈላለዩ ሰባት`ውን ግእዝ ጥራሕ ካብ እትገብሮ ትግርኛ እንተትሓውስሉ ዝብል ርእይቶ ይበጽሓኒ ነይሩ።`` ይብል።

ነዚ ሕቶ ንምምላስ ብፍላይ ብቪድዮ ኣብ ዝዳለዉ ደርፍታቱ ኣብ ታሕቲ ዝፀሓፍ ትርጉም ክሓውሰሉ ከምዝሓስብ ይገልፅ።

ዘዳለዎ ሓድሽ ኣልበም ካብ ውሽጢ ዓዲ ብዝሰገረ ኣብ ደገ`ውን ዕዳጋ ክረክብ ኪኢሉ እዩ። ካብ ጀርመን ክሳብ ካናዳን ኣሜሪካን ንኣልበሙ ምስ ዘከፋፍሉ ኣካላት ተራኺቡ`ሎ። ነቲ ቋንቋ ኣራኺስካ ብዝብል ይውቕስዎን ይረግምዎን ዝነብሩ ሰባት እውን `ወፊርካ እቶ` ክብልዎን ከተባብዕዎን ምጅማሮም ኣለው።

ኣዋሃድን ድምጻውን ተኽለብርሃን ጸጋይ ንደርፍታት ጸሃዬ ዘወሃሃደ እንትኸውን ሓቢርዎ ብምስርሑ ሕጉስ ከምዝኾነ ይዛረብ። "ነቲ ቋንቋ ተገዲሱ ብግእዝ ሓቢርና ክንሰርሕ ኢሉ እንትመጸኒ ብታሕጓሰን ክብርን ተቐቢለዮ እናተረዳዳእና ንምስራሕ እውን ኣይጸገመልናን" ዝብል ተኽለብርሃን ምሰቲ ቋንቋ ብዝተወሰነ መልክዑ ንምልላይ ዕድል ከምዝፈጠረሉ ይገልጽ።

ጸሃዬ ክሳብ ሕዚ ዝሰርሖ ስራሕ ከም ጅማሮ እምበር ሙሉእ ስራሕ ገይሩ ኣይቆጽሮን። ገና ናብ ስቱድዮ ዘይበጽሑ ስራሕቲ ኣለውዎ። ነቲ ቋንቋ ታሪኽን ናይ ምስናድ ዕላምኡ ንምዕዋት ብትግሃት እናሰርሐ ይርከብ፡፡

ብፍላይ ግእዝ ናብቲ መንእሰይ ወለዶ ንምስራፅ ካብቲ ብባህላዊ ስልቲ ዝሰርሖ ደርፍታት ብተወሳኺ ብዘመናዊ መገዲ ደርፍታት ግእዝ ናይ ምድላው ትልሚ ኣለዎ። ህብረ ዜማ ብዝብል ዘደለዎ ደርፊ'ውን ብዘመናዊ ሬጌ ዝተዳለወ እዩ። ሕልመይ ንኸዕውት ኣብ ዝገብሮ ፃዕሪ ካብ ጎነይ ንዘይተፈለዩኒ ኩሎም ካብ ልቢ ዝነቐለ ምስጋና ኣለኒ" ክብል ምስጋንኡ የቕርብ።

ትጥቀምሉ ዘለኹም መሳርሒ ኣይተቐበሎን።
ብግእዝ ዝደረፈ ድምጻዊ

ተመሳሳሊ ዛዕባታት