ኣፍጋናዊት ስደተኛ ኣብ ኢትዮጵያ

ከሪማ ዓብዱልሰጠር

ናብርአን ኣብ ከተማ ቢሾፍቱ ዝገበራ ኣፍጋናዊት ወይዘሮ ከሪማ ዓብዱልሰጠር ቋንቋ ኣምሓርኛ ኣቀላጢፈን ይዛረባ።

ናብ ኢትዯጵያ ካብ ዝመፅኣ 25 ዓመታት ዘቑፀራ እንትኾና፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ከተማ ዝነብራ ስደተኛ ኢሉ መዝጊቡወን እዩ።

ብኲናት ካብ ዝሕመሳ ሃገራት ደቡብ ሱዳን፣ ሶማሊያን ኮንጎን ኣብ ኢትዮጵያ ዝመፅኡ ስደተኛታት፡ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት እዮም ዘዕቑቡ።

ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ክፀንሑ ዘይኽእሉ ስደተኛታት ግና፡ በቲ ትካል እናተሓገዙ ኣብ ከተማ ክነብሩ ዝኽእሉ ተባሂሎም ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ይፀንሑ።

ንፈለማ ግዘ ናብ ኢትዯጵያ ዝመፅኣ ሓዳር ገይረን ከምዝኾና ዝዛረባ ወይዘሮ ከሪማ፡ ኣብ ሩስያ ይመሃራሉ ኣብ ዝነበራ እዋን፡ ናብኡ ክመሃሩ ምስዝመፅኡ ኢትዮጵያዊ ተፋሊጠን።

ድሕሪ ቀሩብ ግዘ ድማ፡ "ብዕምቡር መርዓ" ተኣታትዮም።

ኣብቲ እዋን ዋላ'ኳ ናብ ሃገረን ኣፍጋኒስታን ንክምለሳ ሓሲበን እንተነበራ፡ ምስ ኢትዯጵያዊ ሓዳር ምግባረን፡ ተቐባልነት ከምዘይረኽባ ስለዝፈለጣ፡ ምስ በዓል እንደአን ናብ ኢትዮጵያ መፂአን።

ኣብ ሩስያ እንከለዋ፡ ክልተ ቖልዑ ዝወለዳ እንትኾና፡ ናብ ኢትዮጵያ ሒዘን ክመፅኣ ስለዝኸበደን፡ ኣብ ኣፍጋኒስታን ንትርከብ ሓፍተን ሂበንኣ።

ደቀን ገዲፈን ናብ ኢትዮጵያ ምምፅአን፡ ኣብ ሓዳረን ፀገም ፈጢሩለን።

ወግሐ ፀብሐ ጎይቒ እናተጓሃሃረ ኣብ ልዕሊ ፀገሞም ተደራሪቡ፡ ንሓሙሽተ ዓመታት ዝፀንሐ ሓዳር መወዳእትኡ ፍትሕ ከምዝኾነ ወይዘሮ ከሪማ ይዛረባ።

"ኣይደልየክን ውፅኢ ኢሉኒ" ዝብላ ወይዘሮ ከሪማ፡ ሃገረን ኣፍጋኒስታን ብኲናት እትሕመስ ሃገር ብምዃና ክምለሳ ኣይኸኣላን።

ምስ በዓል ገዝአን ብምፍትሐን፡ መንበሪ ፍቓድ ስለዘይብለን፡ ህይወት ስደተኛ ክነብራ ግድን ኮይንወን።

ሓደ ዝፈልጥኦ ሰብ ኣማኺርወን፡ ኣብ ላዕላዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከይደን ተመዝጊበን፤ ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ ድማ፡ ናይ ስደተኛ ወረቐተን ረኺበን።

ብሕታውነት እናኸበደን እንትትመፅእ፡ ሰለስተ ኢትዮጵያውያን ቆልዑ ንከዕብያ ከምዝወሰዳ ይዛረባ።

"ኣብ ኢትዮጵያ ዋላ ሓደ ኣፍጋኒስታናዊ የለን፤ ፀገምካ ዝካፈለልካ ወዲ ዓድኻ የለን" ይብላ ወይዘሮ ከሪማ።

ዋላ እኳ ብቐረባ ስድርአን ክረኽባ እንተዘይኸኣላ፡ ቅድሚ ዝተወሰኑ ዓመታት ግና፡ ብሓገዝ ኤምባሲ ኢራን ደሃይ ዝጠፍኡ ስድርአን ስለዝረኸባ፡ ሕዚ ቁሩብ ዕረፍቲ ረኺበን እዩ።

ካብ ዘዕብይአን ደቀን ብተወሳኺ፡ ስራሕቲ ምንፃፍን ስፌት ዓለባን ይሰርሓ ነይረን።

"ገንዘብ የብለይን፤ ብሕታውነት እውን ከቢድ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ደቀይ ንምዕባይ፡ ለይትን ቀትርን እየ ዝሰርሕ ነይረ" ይብላ።

ዝሰርሕኦ እደ-ጥበብ ንዝፈልጥኦም ሰባትን ናይ ስደተኛታት በዓል እንትህሉን ይሸጣሎም።

ካብ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሑቡራት ሃገራት፡ በብወርሑ ክልተ ሽሕ ብር ዝቕበላ እኳ እንተኾና፡ እዚ እኹል ከምዘይኮነ እየን ዝዛረባ።

"ኣብዚ ሕዚ እዋን ክልተ ሽሕ ብር 20 ብር ማለት እዩ" ይብላ ናብራ ከምዝኸበደን ንምግላፅ።

ናብ አሜሪካን ካናዳን ንምኻድ ሙከራ አብ ዝገበረሉ እዋን'ውን ጉዳየን እንደገና ክረአ ስለዝተመርሐ ደኺሙወን ገዲፈንኦ።

"ካብ ስደኝነት ወፂአ ናይ ኢትዯጵያ መንበሪ ፍቓድ እንተዝረክብ ደስ ይብለኒ" ይብላ።

እቲ ሓደ ወደን ኣብ ቤልጂም ትምህርቱ ኣብ ምክትታል እንትኸውን፡ ካልእ ጓለን ድማ ኣብ ቱርኪ እያ ትነብር።

ምስ ጓለን ብዝተፈላለዩ መራኸቢ መንገድታት ይራኸባ። ምስቲ ወደን ግና ብዝኾነ መንገዲ ኣይራኸባን።

"እታ ጓለይ ብጣዕሚ እያ ትፈትወኒ። እቲ ወዲ ግን ኣይፎትወንን። ከም ጓና እዩ ዝሪአኒ።

'ኣብኡ ኣብቲ ዘላቶ ትንበር እዩ' ዝብለኒ" ይብላ እናሓዘና።

ብዛዕባ ሓፍተን እንትዛረባ ድማ "ሰብ እንትሪአና ማናቱ ኢና ንመስሎ" ይብላ ወይዘሮ ከሪማ።

ቅድሚ ክልተ ዓመታት ክትሓተን መፂኣ ከምዝነበረት'ውን ይዛረባ።

"እቲ ኲናት ብዙሕ እዩ ኣስኢኑኒ" ዝብላ ወ/ሮ ከሪማ፡ ካብ 8 ኣሕዋተን እቶም ሓሙሽተ ብደባይ ተዋጋእቲ ታሊባን ከምዝተቐተሉ ይዛረባ።

አፍጋኒስታን ንምኻድ ናብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት እንተመልከታ'ኳ "ኣብታ ሃገር ሰላም የለን" ብዝብል ቤተሰበን ከሊኦመን።

ንኢትዮጵያ ሕልፍ ዝበለ ፍቕሪ ከምዘለወን ይዛረባ።

"ኢትዮጵያ ካልአይቲ ዓደይ እያ። እቲ ህዝቢ ጋሻ ብጣዕሚ'ዩ ዝፎቱ"።

ወይዘሮ ከሪማ እድር ይጥቀማ እየን። "ማሕበራዊ መነባብሮ ደስ እዩ ዝብል። ሓዘን፥ መርዓ እንትህልው ሓቢርና ኢና ንኸይድ"ይብላ ክምስ እናበላ።

ኣብ እዋን በዓላት'ውን እንተኽኢለን ናብ መስጊድ ይኸዳ፤ ናይ አፍጋኒስታን ምግቢ 'ውን ይሰርሓ።

ብፍላይ 'ማንቱ' ብዛዕባ ዝበሃል ምግቢ ደጋጊመን ይዛረባ።

መጀመርያ ኣብ ዝመፃሉ እዋን እንጀራ ምብላዕ ከቢዱወን ነይሩ። ሕዚ ግና እናለመደኦ መፂአን።

ኣብዚ ሐዚ እዋን ብሕማም ኩላሊት እናተሳቐያ ይርከባ። ጎራብተን' ውን ይሕግዙወን።

ሕዚ ኣብ ሆስፒታል ሓያት ናይ 'ዲያሊሲስ' ሕክምና እናገበራ እንትኾና፥ ኣብ ሰሙን 3600 ብር እቲ ኮሚሽን ይኸፍለለን።

"ዝጎደለኒ የለን። ጎራብተይ ኣብ ጎነይ አለዉ። ኣብ እዋን ፀገመይ ዝበፅሑለይ ንሳቶም እዮም።

ይኹን'ምበር 'ሓፍተይ ወይ ከኣ ሓወይ እንተዝህልው' ኢለ ይሓሰብ።

ብጣዕሚ ይስመዐኒ። ሃገረይ ሰላም እንተዝኸውን ምኸድኩ" ብምባል ንብዓት ብዝተሓወሶ ድምፂ ይዛረባ።

ካብ መንጎ ጎረቤተን ካብ ሶርያ ዝመፅኡ ስደተኛታት አለዉ። ፅቡቕ ርክብ ድማ አለወን።

ብዓረብኛ ቋንቋ ምዝርራብ ድማ ሃገረን ስለዘዘኻኽረን ደስ'ዩ ዝብለን።

ዋላ አፍጋኒስታን እንተናፈቓ ሰለስተ ደቀን ገዲፈን ናይ ምኻድ ሓሳብ ግና የብለንን።

እታ ናይ መወዳእታ ጓለን ተደርብያ ዝረኸበኣ እንትትኸውን፥ ሕዚ ጓል 17 ዓመት'ያ።

"ቆልዓ ምዕባይ ከቢድ'ዩ ። ብጭንቂ እዩ ዝቐትለካ"ይብላ።

"ናብ አፍጋኒስታን ተመሊሰ አይከድን። ይኹን'ምበር ዕድመ እንተሂቡኒ ደቀይ ከሞርዑ ደስ ይብለኒ። ናብ ቱርኪ ከይደ ጓለይ እንተዝሪኣ'ውን ደስ ምበለኒ" ይብላ።