ዕድላትን ብድሆታትን ወፍሪ ኣብ ኣፍሪቃ

ዶክተር ሓርነት

ምንጪ ስእሊ, Harnet

ብዛዕባ ኣፍሪቃ ኣብ ማዕከናት ዜና ክለዓል እንከሎ፡ እቲ ዕሙቕ ዝበለ ኣፍልጦ ዘይብሉ ሰብ ዝህልዎ ስእሊ፡ ኣደዳ ጥምየትን ውግኣትን፡ ፍልሰት ህዝባን ዝኾነት ክፍለ-ዓለም ክኸዉን ይኽእል'ዩ። ኣብዚ እዋን'ዚ ግን፡ ኣፍሪቃ ንብዙሓት ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ሰብ ርእሰ-ማል ትስሕብ ዘላ ማእከል ወፍሪን ንግዲን ኮይና'ላ።

ኣፍሪቃውያን፡ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ዕድላት ክጥቀምሉ ምእንቲ፡ ዶክተር ሓርነት ቦኽረጽየን "ኣፍሪካ ቢዝነስ ጃምፕስታርት" ዝብል ዉጥን ብ2014 ኣበጊሳ ንብዙሓት ናብዛ ኣህጉር ከም ዘቕንዑ ኣብ ምግባር እትነጥፍ ዘላ ኪኢላ'ያ።

"እቲ ቀንዲ ዕላማ ናይ 'ኣፍሪቃ ቢዝነስ ጃምፕስታርት'፡ ብፍላይ'ቶም ኣብ ኣሜሪካን ኤውሮጳን ዝነብሩ ኣፍሪቃውያን፡ ብንግዲን ወፍሪን ኣብ ዘተፈላለየ ጽላታት ናይታ ኣህጉር ንኽነጥፉ ምትብባዕን ስልጠናታት ምሃብን'ዩ፡" ትብል ዶክተር ሓርነት።

እንተኾነ ግን፡ እቲ ዕድላት ይኹን ዝወሃብ ስልጠናታት ነቶም ኣብ ዉሽጢ ኣፍሪቃ ዝርከቡ'ውን ክፉት ከምዝኾነ'ያ ትሕብር።

ኣብዚ እዋን፡ ኣብ ኣፍሪቃ ብዙሕ ናይ ንግዲን ወፍሪን ምዕባለታት ከምዘሎ ድሕሪ ምሕባር፡ ኣፍሪቃውያን፡ ተዓዘብቲ ካብ ምዃን ሓሊፎም ተረባሕቲን ተኻፈልቲ ናይ'ቲ ዕድላትን ንክኾኑ ሙቹእ ኩነታት ተፈጢሩ'ሎ፡ ክትብል ዶክተር ሓርነት ኣስሚራ።

ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ድማ'ዩ 'ኣፍሪካ ቢዝነስ ጃምፕስታርት'፡ ኣፍልጦ ኣፍሪቃውያን ብዛዕባ'ቲ ዘሎ ዕድላት ክብ ምባል ከም ፈላሚን መሰረታዊን ዕማም ሒዙ ዝሰርሓሉ ዘሎ።

ክሳብ ሕጂ ዝጸንሐ፡ ብፍላይ ናይ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያዉያንን ተሞኩሮ፡ እቲ ወፍሪ ዝካይዱሉ ዓውዲ ይኹን ቦታ ኣብ ስምዒታዊ ዉሳኔ ናይቶም ሰባት እምበር ኣብ ብመጽናዕቲ ዝተሰነየ ዓᎁቕ ኣፍልጦ ዝምርኮስ ከምዘይኮነ ዶክተር ሓርነት ተብርህ።

"ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ምስ እንርኢ ነቶም ኣብቲ ቦታ ቅድሚኦም ዝጸነሑ ሓበሻ ስለዝርእዩ: ኣብ ኣንጎላ፡ ደቡብ ሱዳን ወይ ዩጋንዳ ኢዮም ክነግዱ ዝመርጹ።"

እንተኾነ ግን ኣብ ከም በዓል ኣንጎላን ደቡብ ሱዳንን ዝኣምሰላ ሃገራት ዘሎ ዕድላት ወፍሪን ንግዲን፡ ዉሕስነት ዘይብሉን ንሓደጋ ቅሉዕ ዝኾነን'ዩ፡ ዝበለት ዶክተር ሓርነት ካልኦት ተመጣጣኒ ዉሕስነት ዘለወን ሃገራት ብኣብነት ትጠቅስ።

"ካልኦት ሃገራት ከም በዓል ታንዛኒያ፡ ርዋንዳ፡ ቦትስዋና፡ ጋና ዝኣመሰላ ኣለዋ ዝሓሸ ዕድላትን ከምኡ'ውን ዝተሓተ ናይ ዉሕስነት ስግኣታት ዘለወን። ስለዚ ግቡእ መጽናዕቲ ብምክያድ፡ ካብ በዓል ኣንጎላን ደቡብ ሱዳን ዝሓይሽ ኣማራጺታት ኣሎ።"

ብዛዕባ ኣብ ዉሽጢ ኤርትራን ኢትዮጲያን ዘሎ ተኽእሎታት ብዝምልከት: ብፍላይ ኣብ ኤርትራ ንንግዲ ዝዕድም ኩነታት ከምዘየለን፡ ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ንጥፈታት ንኸተካይድ ዘድሊይ ናይ ንግዲ ፍቓድ'ውን ከምዘይዉሃብ፡ ኣመልኪታ።

"ኣብ ኢትዮጵያ'ውን እንተኾነ ብቐሊሉ ንግዲ ከተካይድ ኣይትኽእልን ኢኻ። እቲ ናይ ንግዲ ፍቓድ ብቐሊሉ ኣይትረኽቦን ኢኻ። ብፍላይ ኢትዮጵያዊ ዜጋ እንተዘይኮይንካ ክኸብድ ይኽእል'ዩ። ኣብ ሓደሓደ ኢንዳስትሪታት ከም ሕርሻ፡ ናይ ወጻኢ ሰደድ ከምኡ ድማ ማንዩፋክቸሪንግ ግን ብሓቂ ብዙሕ ዕድላት ኣሎ።"

ኣብ ዝሓለፈ 4 ዓመታት፡ ኣፍሪካ ቢዝነስ ጃምፕስታርት ንብዙሓት ሰባት በብጉጅለ ጠርኒፉ፡ ኣብ ርዋንዳ መጽናዕታዊን ኣፈናዊን ዑደት ብምክያድ፡ ኣብታ ሃገር ዘሎ ዕድላት ብቐረባ ንኽድህስሱ ኣኽኢሉዎም'ዩ።

"ናብ ርዋንዳ ምሳይ ዝተጓዓዙ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ብጣዕሚ'ዮም ተገሪሞም፡ ምኽንያቱ እቲ ቕድሚኡ ዝነበሮም ተሞክሮ ናይ ኤርትራ ወይ ኢትዮጵያ፡ ኣንጎላ ወይ ናይ ደቡብ ሱዳን'ዩ ኔይሩ።"

"ኣብ ርዋንዳ ቢዝነስ ክትገብር ብጣዕሚ ቀሊል'ዩ። ናይ ንግዲ ፍቓድ ኣብ ዉሽጢ 24 ሰዓታት ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ። ብድሕሪኡ ድማ ናይ መንበሪ ፍቓድ ንኽትረክብ ጸገም የብሉን። ስለዚ ርዋንዳ ንሙሉእ ኣፍሪቃ ኣብነት ክትከዉን ትኽእል'ያ።"

ዶክተር ሓርነት፡ ኣብ ጀርመን ተወሊዳ ዝዓበየትን ኣደ ክልተ ቆልዑትን ኮይና፡ ዝተመረቐትሉ ዓውዲ ትምህርቲ ብዛዕባ ውሕስነት መግቢን ምምዕባል ገጠራትን'ዩ ኔይሩ።

ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ኤርትራ፡ ሱዳንን ጀርመንን ን13 ዓመት ምስ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኤዉሮጳዊ ሕብረት ከምኡ'ዉን ኦክስፋም ከም ላዕለወይቲ ኣማኻሪት ኣብ ኣህጉራዊ ምዕባሌ ኮይና ድሕሪ ምዕያያ፡ ነቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ዘይተመዝመዘ ሃብቲታት ብምግንዛብ ኣቓልቦኣ ናብቲ ኣህጉር ኣቕኒዓ።