ኣብ ዓዲ እንግሊዝን ኣብ ካልኦት 55 ሃገራትን ዝርከቡ ሰባት፥ መካይን ብፀጋማይ ወገን ይዝውሩ፤ ንምንታይ?

ኣብ ውሽጢ መኪንኡ ዘሎ መንእሰይ Image copyright Getty Images

ኣብ ዓዲ እንግሊዝስ ንምንታይ እዩ እባ መካይን ብፀጋም ገፅ ዝዝወራ ዝብል ሕቶ ኣብ ሕልና ወዲ 59 ጋሬዝ ኤድመንድስ ይመላለስ።

ንሱ ኣብታ ሃገር ብሪስቶል ኣብ ዝበሃል ከባቢ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ምስ ዝመፅኡ ተምሃሮ ይነብር። "ናብ ደገ ወፂእና እንትንዛወር፥ ብቕድሚትና ዝመፅኣ መካይን ብየማናይ ገፅ እንትዝወራ ምሳና ክላተማ እየን ኢሎም ይሰግኡ" ይብል።

ስዊድን ብፀጋማይ ገፅ ምዝዋር ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ ጠጠው ኣቢላቶ፤ ብኸመይ?

እዚ ሓቂ ኣብ ስዊድን ጥራሕ ዝተተግበረ ኣይኰነን፤ ኣብ 75 ሃገራትን ግዝኣትን እውን ተፈፂሙ እዩ። እተን ዝበዝሓ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ እንግሊዝ ዝነበራ እየን። ገሊአን ከዓ ኣብ መግዛእታዊ ምምሕዳር እንግሊዝ ዘይነበራን ኰይኑ ግና ምስተን ግዙኣት ሃገራት ዝጐራበታ እየን።

ብዝዀነ ክልተ ኢድ ህዝቢ ዓለም ኣብዘን ሃገራት እዚአን ይነብር።

ኣብ መበል 20 ክፍለዘበን ዝበዝሓ ኣብ መግዛእታዊ እንግሊዝ ዝፀነሓ ሃገራት ሓራ ምስወፀኣ የማን ገፅ ምዝዋር እየን መሪፀን።

ካልኦት ግና ከምቲ ካብ እንግሊዝ ዝወረሰኦ ብፀጋም ይዝውራ ኣለዋ። ንኣብነት ኣብ ኣመሪካ ዝርከባ ዝበዝሕ ሃገራት ደሴታት ከም በዓል ጀማይካ፣ባሃማስ፣ባርባዶስ፣ትሪንዳድን ቶቤጎን፣ኣንቲጉዋን ባርቡዳን ምጥቃስ ይከኣል።

ብኣንፃሩ ኣብ ደቡብ ኣመሪካ ጉያናን ሱሪኔምን ብየማን ምዝዋር ተላሚደን።

ኣብ ካልኦት ኣህጉራት ዘለዋ ሃገራት እውን መግዛእታዊ ውርሲ ቀፂለናሉ፤ ንኣብነት ኣብ ኤሽያ፥ ህንዲ፣ጃፓን፣ታይላንድ ወይ ሆንግ ኮንግ፤ ኣብ ኦሽንያ፣ኣውስትራልያን ኒው ዚላንድን ኣብ ኣፍሪካ፥ ኬንያ፣ ደቡብ ኣፍሪካ ወይ ሞዛምቢክ፤ ኣብ ኣውሮጳ፥ ኣየርላንድ፣ ሳይፕረስ ወይ ማልታ ብፀጋም ይዝውራ።

ኣብ ዩኒቨርሲቲ ፍራንክፈርት ዝተኻየደ መፅናዕቲ ርብዒ ፅርግያ ዓለምና ብፀጋም ወገን ንምዝዋር እዩ ተሃኒፁ ይብል።

ንምዃኑ እዚ ጥንታዊ ልምዲ'ዚ መን ኣምፀኦ?

ኤድመንድስ ከምዚ በለ። "ጋሻ ክሓልፍ እንተሎ ብፀጋማይ ኢዱ እንተዀይንካ ዝሓዞ ብረት ብናቱ ወገን እዩ ዝውዕል" ይብል። ዓቃቢ ቤተ መዘክር ሞተራት እንግሊዝ ስቴፈን ላኒግ እውን ምስ ስነሓሳብ ኤድመንድስ ይሳነ። እዚ ልምዲ እዚ ናብ ዝተበገሰሉ ዘበነ ሮማውያን ይመልሰና።

"ዝበዝሑ ሰባት የማናይ ኢድ ይቐንዖም፤ኣፍራሶም ብፀጋማይ ኢዶም እዮም ዝገንሑ፤የማናይ ኢዶም ንቓልሲ ከምዘመችው ናፃ ይገብርዎ ማለት እዩ" እንትብል የብርህ።

ሰራዊት ሮማ ፀጋማይ ፅርግያ ሒዞም እዮም ወታሃደራዊ ሰልፊ ዘካይዱ ነይሮም፤ እዚ ድማ ቅቡል እማመ ኰይኑ ተሪፉ።

ምስ በዝሒ ተጓዓዝቲ ኣፍራስን ፅዕነትን ፀጋማይ ገፅ ምሓዝ ተላሚዶሞ። መካይን እንትመፃ ፀጋም ይሕዙ።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ብፀጋም ናይ ምዝዋር ልምዲ ካብ ጥንታዊ ግዜ ሮማውያን ከምዝተወረሰ ይእመን

ብዛዕባ ኣውቶሞቢላት ዝፃሓፈ ጊለስ ቻፕማን፥ብሕጊ ዝፀደቐ መምርሒ ፅርግያ እንግሊዝ ቁፅሪ 1835፥ኣብ እንግሊዝን ኣብ ኩለን እንግሊዝ ዝገዘአተን ሃገራትን ዝርከብ ሰብ ብፀጋም ክዝውር ተደንጊጉ እዩ እንትብል ይገልፅ።

"እዚ መምርሒ'ዚ ናብ ካልኦት ሃገራት እውን ተላኢኹ፤ ንኣብነት፥ ኣብ ጃፓን እንግሊዛውያን መሃንዲሳት ሃዲድ ባቡር ብፀጋማይ ገፅ ንምዝዋር እንትሕንፅፁ፥ንመካይን እውን ማዕረ መምርሒ ክትግበር ገይሮምዎ"

ካልኦት ሃገራት ንምንታይ የማናይ ገፅ ይጥቀማ?

ክሳብ 1700 ዳርጋ ምሉእ ዓለም ፀጋማይ ሸነኽ ይጥቀም ነይሩ። ብልሙድ ሃፋትም ኣብ ካሩሳ ዝተፅኣነ ንብረቶም ብፀጋም ገፅ እዮም ዘጓዕዝዎ። ዳሓር ምስ ምምፃእ ወያነ ፈረንሳይ ግና ዝበዝሑ ምስ ድኻታት ክፅንበሩ ስለዝደለዩ ብማእኸል ፅርግያ ወይ ድማ ብፀጋም ገፅ ምጉዓዝ መሪፆም። ዝበዝሓ ሃገራት ኣውሮጳ ኣሰር ፈረንሳይ እየን ረጊፀን።

እንግሊዝ ናብ የማን ገፅ ክትዘውር ክንደይ ዋጋ የዕድያ?

መንግስቲ እንግሊዝ ብ1969 ገምጊምዎ እዩ፤እዚ ድማ ድሕሪ ስዊድን ናብ የማን ገፅ ምቕያራ ማለት እዩ። ብድሕሪኡ እታ ሓሳብ ብሰንኪ ዝህልዎ ወፃኢን ጉዳይ ድሕንነትን ተነፂጉ።

ብ1969 ዓ.ም 264 ሚልዮን ፓውንድ ከምዝውድእ መንግስቲ ገቢጥዎ። ዋጋ እቲ ገንዘብ ኣብዚ ሕዚ እዋን 4000 ሚልዮን ኰይኑ'ሎ።

ስቴፈን ላኒግ፥ እንግሊዝ ኣንፈት ኣዘዋውራ ፅርግያ ክትቅይር እያ ኢሎም ኣይሓስቡን።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ክፍሊ መጓዓዝያ እንግሊዝ ከምዝብሎ ልምዲ ምዝዋር ናብ የማን ናይ ምቕያር ትልሚ የለን

"ከምዝመስለኒ ኣብ መንገድና ተላጊብና ተሪፍና'ላ፤መሰረተ ልምዓት እውን ብፀጋም ገፅ ንምዝዋር ብዘኽእል እዩ ተሃኒፁ። ንመፃኢ ይቕየር እዩ ኢለ ኣይሓስቦን" ኢሎም።

ክፍሊ መጓዓዝያ እንግሊዝ ብግዲኡ "ብዛዕባ እዚ ዝምልከት ፖሊሲ የብልናን፤ምኽንያቱ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዘገድሰና ጉዳይ ኣይኰነን" ይብል።

እሞኸ እንግሊዛውያን መንገደኛታት ከ ብየማን ገፅ ዶ ይጓዓዙ?

ብእግሪ ንዝጓዓዙ ኣመልኪቱ ዝወፀአ ሕጊ እንግሊዛውያን፥ኣብ ፅርግያ "ሕቖኹም ንመካይን ሂብኩም ኣይትኺዱ" እዩ ዝብል።

እንግሊዛውያን ብፀጋም ስለዝዝውሩ ነዚ መምርሒ'ዚ ምቕባልን ምትግባርን ኣፀቢቑ የዋፅእ።