መንሽሮ ከረጢት ዘርኢ ምስ ዓሌት ዝተኣሳሰር እዩ

አቦን ጓልን Image copyright Getty Images

ኣብ ኣሜሪካ ዝርከቡ ተመራመርቲ ዝረኸቡዎ ሓደ ሓድሽ ቅይጠት-ጂን ሓደጋ ናይ ኦቫሪያን መንሽሮ (ማህደረ-እንቋቍሖ) ከምጽእ ከም ዝኽእል፡ ምስኡ ኸኣ ኣቦ ንጓሉ ከመሓላልፈላ ይኽእል'ዩ ይብሉ ኣሎዉ።

እቲ ሓደጋ ብ ኤክስ-ክሮሞሶም ኣቢሉ ክውረስ ከም ዝከኣል፡ ምስ'ቶም ቅድሚ ሕጂ ፍሉጥ ተኣፋፍነት ዘሎዎም ጂንስ፡ ማለት ደቂ ኣንስትዮ ዝወስዳሉ መርመራታት፡ ኣይተኣሳሰርን'ዩ።

እቲ ሓድሽ ግንዮት ምእንቲ ባህሪኡን ዕማሙን ኣጸቢቑ ክረጋገጽ ሰብ ሞያ ዝያዳ መጽናዕቲ የድሊ ይብሉ።

እቲ ዉጽኢታት ናይቲ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ኣብ ፒሎስ-ጀነቲክስ ዝተባህለ መጽሔት ወጺኡ ኣሎ።

ሓደጋ ንስድራ-ቤት

ኣብዚ እዋንዚ፡ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ሐደ ኣዘውቲሩ ተርእዮታት መንሽሮ ዝርከበሉ ስድራቤት ምስ ዝመጻ ንናይ ቢ.ኣር.ሲ.ኤይ. (ጡብ-መንሽሮ) ጂን ክምርመራ ይኽእላ፣ ኣጋጣሚ ናይ ጡብን እንቋቝሖን መንሽሮ ንክርከበን ክብ ስለ ዝብል።

ኣንጀሊና ጆሊ፡ እታ ዉርይቲ ተወሳኢት፡ ካብ ኣዲኣ ቢ.ኣር.ሲ.ኤይ.-1 ከም ዝወረሰት ይዝከር።

ሓካይም ናይ 87% ጡብ መንሽሮ፡ከምኡ'ውን 50% ናይ እንቋቍሖ መንሽሮ ሓደጋ ከም ዘንጸላልዋ ምስ ነገርዋ ናይ መከላኸሊ መጥባሕቲ ተገይሩላ'ዩ።

ተመራመርቲ ካልኦት ሓሓሊፎም ካብ ስድራ ዝውረሱ ናይ ኦቫሪያን (እንቋቍሖኣዊ) መንሽሮ ከም ዘሎዉ ይኣምኑ፣ ገሊአን ኣዋልድ ብ ኤክስ-ክሮሞሶም ዝመሓላለፍ ካብ ኣቦታተን ይወርስኦ ማለት'ዩ።

Image copyright AFP/getty
ናይ ምስሊ መግለጺ ዉርይቲ ተወሳኢት ኣንጀሊና ጆሊ፡ ብ2013 ናይ መጀመርያ መጥባሕቲ አካይዳ

ሰብኣይ ንጓሉ ሓደ ኤክስ-ክሮሞሶም የውርሳ'ዩ።

ዶክ. ከቪን ኤንግ ምስ ብጾቱ፡ ካብ "ሮስወል ፓርክ ካንሰር ኢንስቲትዩት - ባፋሎ፡ ኒውዮርክ"፡ ኣብ ሓደ ኤም.ኤይ.ጂ.ኢ.ሲ-3 (MAGEC3) ኢሉ ዝጽዋዕ ጂን ኣብ ናይ ኣቦታት ኤክስ-ክሮሞሶም ከም ዝረኸቡ ይዛረቡ።

ዶክ. ከቪን ኤንግ ከም ዝበሎ፡ "እቲ ስዒቡ ክግበር ዘሎዎ ነገር እቲ ኣለሊናዮ ዘሎና ጂን ብተኸታትሊ ምስ ስድራቤታት ከነተኣሳስሮ ምኽኣልዩ"።

"እዚ ተበጺሑ ዘሎ መጽናዕቲ ከመይ ኢልና ብኤክስ-ዝተኣሳሰሩ ስድራቤታት ከም እንድህስስ ኣብ ሞንጎና ዉዕዉዕ ክትዓት ኣላዒሉ ኣሎ" ይብል።

ወሲኹ፡ "ንኣብነት ሰለስተ ኣዋልድ ዘሎዎኦ ስድራቤት፡ እሞ ኸኣ ኵለን ኦቫርያን መንሽሮ ዘለወን፡ ካብ መዛርዕ ኤክስ እምበር ካብ ቢ.ኣር.ሲ.ኤይ ዝመጸ ክኸውን ኣይክእልን" ይብል።

ዶክ. ካተሪን ፒክዎርዝ፡ "ካብ ካንሰር ሪሰርች-ዩ.ከይ" ከም ዝበለቶ፡

"እዚ ምርምር ዝእምቶ ሓደጋ ኦቫርያን ካንሰር ዘንጸላልወን ደቂ ኣንስትዮ እንተ ካብ ናይ ኣቦአን ወይከኣ ናይ ኣዲአን ሸነኽ በቶም ሕጂ ተረኺቦም ዘሎዎም፡ ማለት መንቅብ ዘሎዎም ጂንስ፡ ኣቢሉ ዝመሓለልፍ'ዩ ይብላ።

"ኣብ ዝመጽእ እዋን እዚ መጽናዕቲ ንደቂ ኣንስትዮ - ማለት ናይ ኦቫርያን መንሽሮ ክሳብ ክንደይ ከም ዘንጸላልወን - እቲ ሓደጋ ብዝሓሸ ኣገባብ ክርድእኦ የኽእለን" ይብል።

"እዚ ኣገዳሲ'ዩ፡ ምኽንያቱ ኦቫርያን መንሽሮ ኣብ ዕቤትና ስለ ዘርክበና፡ እዚ መጽናዕቲ ቅልጥፍ ኢልና ዝያዳ ሓበሬታ ክንረኽበሉ የኽእለና። ስለዚ እዚ ዝሓሸ መጽናዕትታት ንኸነካይድ ይቕስበና - እዞም ተረኺቦም ዘሎዉ መንቅብ ዘሎዎም ጂንስ ብኸመይ ኣቢሎም ነቲ ክወድቀና ዝኽእል ሓደጋ ናይ ኦቫርያን መንሽሮ ከም ዝጸልዉዎ ክንርዳእ ንኽእል።"

ኣነወን ጆንስ፡ ዋና ኣካያዲ "ታርገት ኦቫርያን ካንሰር" ከም ዝበሎ፡ "እዚ ተበጺሑ ዘሎ ፍልጠት ብዝያዳ ምርምር ምስ ዝስነ ንምክልኻል ኦቫርያን መንሽሮ ዓቢ ስጕምቲ ብምውሳድ ኣሽሓት ህይወት ከንድሕን ንኽእል ማለት'ዩ" ወሲድና ኣሎና ማለት'ዩ" ትብል።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት