ንዘይፍወስ መንሽሮ ሓንጎል ዝከላኸል ቫይረስ

መንሽሮ ሓንጎል ብመነጸሪ ሕክምና Image copyright SPL
ናይ ምስሊ መግለጺ መንሽሮ ሓንጎል ብመነጸሪ ሕክምና

ሪዮ ቫይረስ ዝተብሃለ ኣብ ዉሽጢ ሰብነት ደቂ ሰባት ዝርከብ ቫይረስ እንትኾን ኣንጻር ፈውሲ ኣልቦ መንሽሮ ሓንጎል ይቃለስ። ንግዳያት ፈዉሲ ኣልቦ ዝኾነ ናይ ሓንጎል መንሽሮ ንምሕጋዝ ሓድሽ መደሓኒት ከምዝተረኸበ ተመራመርቲ የተስፍዉ።

ዛጊት ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፤ በዚ ፈኲስ ናይ ጉንፋዕ ምልክታት ዘስዕብ ቫይረስ ዓሰርተ ሕሙማት ክንክን ሕክምና ረኺቦም።

ብመሰረት እቲ መጽናዕቲ እቲ ቫይረስ ንደምን ሓንጎልን ጋሪዶም ንዘለዉ ትሹታት ሰንጢቁ ናይ ምሕላፍን ነቶም ስርዓተ ምክልኻል ኣካላትና ኣበራቢርካ ኣንጻር መንሽሮ ናይ ምዕጣቅን ተኽእሎ ኣለዎ።

ክኢላታት ዩኒቨርስቲ ሊድስን ካልኦት ኣርባዕተ ማእከላትን ብክንክን ሪዮ-ቫይረስ (reovirus) ዝያዳ ሕሙማት ንምሕካም መዲቦም ኣለዉ።

ዋላ'ኳ ፈጺሞም እንተዘይሓወዩ፤ ኣብቲ ዘሎ ባህላዊ ሕክምናታት ከም ኬሞተራፒ፣ ሬድዮተራፒ፣ ከምኡ እውን ዝሓደሰ ኢሚኖተራፒ፣ንሕሙማት ዕድሚኦም ኣብ ምንዋሕ ክሕግዝ ከምዝኾነ ተመራመርቲ ዓቢ ተስፋ ኣንቢሮሙሉ ኣለዉ።

ኣብዚ ሰዓት እዚ ጽልዋታት ኣብ ምንባር ክንክን ሪዮ-ቫይረስ ግሉጽ እኳ እንተዘይኮይነ፤ ምስ ተወሳኺ መጽናዕትታት ግን ኣንፈቱ ክረኽብዎ ከም ዝኾኑ ተመራመርቲ ተስፋ ሂቦም ኣለው።

ክኢላ መንሽሮ ርእሲ ትካል መጽናዕቲ ካንሰር ብሪታኒያ ዶክተር ኮሊን ዋትስ ንቢቢሲ ከምዝሓበሮ፤ እቲ ምህዞ ኣብ ክሊኒካዊ ኣጠቃቅማ ሓደ ስጉምቲ ንቅድሚት ብምባል ገሊጽዎ።

"ተመራመርቲ ምስ ሓካይም መጥባሕትን ክኢላታት መንሽሮን ብምስራሕ፤ እቲ ቫይረስ ናብቲ መንሽሮ ሰሊኹ ብምእታው፤ ስርዓተ ምክልኻል ኣነቓቒሑ፤ ነቲ መንሽሮ ብምልላይ ኣንጻሩ ከምዝቃለስ ይገብሮ ይብል።

እዚ ምንቅቃሕ ስርዓተ ምክልኻል ነቶም ናይ መንሽሮ ዋህዮታት ናይ ምቅታል ብቅዓት ከም ዘለዎምን ንግዳያት መንሽሮ ድማ ነዊሕ ዕድመ ኣብ ምሃብ ክሕግዞም ከም ዝኽእልን ንምፍላጥ ዝያዳ መጽናዕቲ ይካየድ ከምዘሎ ገሊጹ።

ኣጠቃቅምኡ ብዝምልከት

እቲ ቫይረስ ብቀጥታ ኣብ ሓንጎል ኣብ ደም ደቂ ሰባት ብምውጋእ'ዩ ዝውሰድ። ምኽንያቱ ነቶም ሕሙማት ምቹእን ዝወሓደ ጉድኣትን ስለዘለዎ ይብሉ ሓካይም።

ሪዮ-ቫይረስን ናይ መንሽሮ ዋህዮታት በኪሉ፤ ነቶም ጥዑያት ዋህዮታት ነጻ ከም ዝሓድጎም ክኢላታት ናይቲ ዓውዲ የመልክቱ። ነዚ ክንክን ዝወስዱ ሕሙማት ቀሊል ዝኾነ ጉንፋዕ መሳሊ ጎናዊ ሳዕቤን ከምዘለዎ የመልክቱ።

እቶም ተመራመርቲ ክሳዕ ሕጂ ብሰንኪ እቲ ንሓንጎል ዝከላኸል ሽፋን፤ እቲ ቫይረስ ካብ ደም ናብ ሓንጎል ክሓልፍ ኣይክእልን ዝብል እምነት ነይርዎም።

ካብ'ቶም ትሽዓተ ወለንተኛታት ሕሙማት መንሽሮ (ግላይዮማ) ከም ዝተረጋገጸ፤ ኪሞተራፒ፡ ሬድዮተራፒ ወይ'ውን ካብኡ ዝማዕበለ መሳርሒታትን ኣብ ዝተጠቀሙሉ እዋን፤ እቲ ሕማም ብዝተዓጻጸፈ ደረጃ የስፋሕፍሕ ነይሩ። ኣብቲ ኣብ ናይ መጀመርያ ሕሙም ብዝተገብረ ፈተነ ሪዮ-ቫይረስ ግን ዘዕግብ ውጽኢት ኣርእዩ።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ሓንጎል ብዓይኒ መነጽር ሕከምና ኣብ ታብሌት እንክርእ

ተንተንቲ ሕማም መንሽሮ ከም ዝሓበርዎ፡ እዚ ቫይረስ ንስርዓተ ምክልኻል ኣካላትና የነቓቕሕን ክብ የብልን።

ኣብ መጽናዕታዊ ሕታም ጋዜጣ ሳይንስ ትራንስለሽን መዲሲን ዓቢ ኣበርክቶ ዝገበረን ፕሮፈሰር ኣለን መልቸር፡ "ስርዓተ ምክልኻልና ንመንሽሮ ኣብ ምርኣይ ድኹማት እዮም። ምኽንያቱ ዋህዮታት መንሽሮ ምስ ናይ ኣካላትና ዋህዮታት ስለዝመሳሰሉን ዋህዮታት መንሽሮ ንዋህዮታት ስርዓተ ምክልኻል ስለዝዕብልልዎምን'ዩ። እንተኾነ ግን ስርዓተ ምክልኻል ኣብ ምልላይ ቫይረስ ብጣዕሚ ሓያላት እዮም" ይብል።

ኣብ መጽናዕትና ሪዮ-ቫይረስ ኣብ ሓንጎልና ንዘለው ናይ መንሽሮ ዋህዮታት ክብክል ከምዝኽእል ርኢና። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ብሪዮ ቫይረስ ዝተበከሉ ናይ ሓንጎል መንሽሮ ብስርዓተ ምክልኻል ጽቡቅ ይርኣዩ ክብል ድማ ሙኣዊ መብርሂኡ ይህብ።

ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሊድስ፡ ክኢላ ሕማም መንሽሮ ሱዛን ሾርት፤ ሓደ ሕሙም ክትከናኸን ጀሚራ ኣላ።

ሓደ ብሓደገኛ ግልብላስቶማ (glioblastoma) ዝፍለጥ ናይ ሓንጎል መንሽሮ ንዝሳቐ ዘሎ ሕሙም'ውን ብብዝሒ ሪኦቫይረስን ካልእን ብምሃብ ይከናኽንዎ ስለዘለው ዊጺኢት ንምርኣይ ኣብ ትጽቢት ምህላዎም ብተወሳኺ ይገልጹ።

ፕሮፈሰር ሾርት" መንሽሮ ሓንጎል ቀታሊ ኢዩ። ንነዊሕ እዋን ድማ ንሕሙማት ተስፋ ክህብ ዝኽእል ብዙሕ ምዕባለታት ኣይነበረን" ትብል።

"እዚ ክንክን ሓዲሽ ብምዃኑን ቅድሚ ሕጂ'ውን ስለ ዘይነበረን ማዕረ ክንደይ ለዉጢ ከም ዘምጽእ ንምግማት ኣጸጋሚ እኳ እንተኾነ ግን ዓቢ ለዉጢ'ዩ"

ኣካላትና ኣንጻር እዞም ሓደገኛታት መንሽሮ ንምቕላስ ካልኦት ዘይጓድኡ ቫይረስ ንምጥቃም ናይ ነዊሕ እዋን ትልሚ ሰብ ሞያ ጥዕና ምንባሩ'ውን ብተወሳኺ ትሕብር።

ዋና ጸሓፊት ጥረ-ሓንጎል( ብረይን ቱመር) ቻሪቲ ሳራ ቢንዲስል " ናይ ሓንጎል መንሽሮ ብዙሕ ሕይወት ዝቐዘፈ'ዩ።

ነዚ ንምምካት እንኮ ኣማራጺ ከኣ መጽናዕቲ'ዩ። እዞም ነዚ ጨካን ሕማም መንሽሮ ማዕረ ክንደይ ኣዕናዊ ምዃኑ ዝፈልጡ ከኣ፤ ነዚ ካብ ዩኒቨርስቲ ሊድስን ትካል መጽናኣዕቲ ካንሰርን ዝተረኽበ ዓቢ ዜና ሓንጎፋይ ኢሎም ክቕበልዎ ይግባእ።

ብመሰረት ጸብጻብ ካንሰር ሪሰርች ዩከይ፤ዓባይ ብሪጣንያ፤ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ኣስታት 11000 ሓደሽቲ ሕሙማት ናይ ሓንጎል መንሽሮ ይምርመሩ።

ካብዚኦም 14% ጥራሕ ን10 ዓመታት ወይ ካብኡ ንላዕሊ ናይ ምጽናሕ ተኽእሎ ኣለዎም።