ኣብ ጸላም ምድራፍ ዝብርሆ ዓሳ ነባሪ

መንጓድ ዓሳነባሪ ናብ ምዓሙቕ እናተኖቕተ Image copyright Science Photo Library
ናይ ምስሊ መግለጺ መንጓድ ዓሳነባሪ ካብ ዓሌት ባሌን ኮይኑ ክእለት ኣደራርፍኡ ልዑለ'ዩ

ኣብ ጸላም ወርሓት ናይ ጥሪ ፡ ኣብ ትሕቲ ቆራሪ ማያዊ ባይታ ባሕሪ ኣርክቲክ ፡ ንቦውሄድ ዓሳነባሪ እቲ ንኽደርፉ ዝመርጽዎ እዋን'ዩ።

እቲ ጽቡቕ ኣተክሮ ረኺቡ ዘሎ ደርፊ መንጓድ ዓሳነባሪ ፡ እዞም ናይ ቀረባ ዓሌቶም ዝኾኑ ዝያደኦም ሰብ ዝርድኦ ደርፊ ክደርፉ ከምዝኽእሉ ክብጻሕ ተኻኢሉ'ሎ።ኣብ ዕስለ ቦውሄድ ዓሳነባሪ ዝተገበረ መጽናዕቲ ፡ እቲ ዝደርፍዎ ደርፊ ናብ መዝሙር የዕዋፍ ኣዝዩ ዝቐረበ ምኳኑ የረድእ። ኣዚ ካኣ ካብ ካልእ መጥበውትን ዓሌት ዓሳ ነባርን ፍሉያት ይገብሮም።

ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ፡ ኣብ ከባቢ ስፒትስበርግ ዝርከቡ ዓሳ ነባሪ ፡ 184 ዓይነታት ዝተፈላለየ ደርፍታት ከምዘስምዑን ፡ ኣብ ነብሲ ወከፍ ሓጋይ ፡ ምሉእ ምዓልቲ ክደርፉ ክኢሎም'ዮም።

"ክሳብ ሕጂ ተበጺሑ ዘሎ ፡ ቦውሄድ ዓሳነባሪ ኣሽሓት ፊደላተ ክርድኡ ከምዝክእሉ'ዩ" ክትብል ፕሮፈሰር ካት ስታፎርድ ንቢቢሲ ሓቢራ፡፡

" ኣደራርፋ መንጓድ ዓሳ ነባሪ ልክዕ ከምዚ ክላሲካዊ ሙዚቓ'ዩ ዝጥዕመ ፡ ካብ 20-30 ድቓይቕ ብስሩዕ ይስማዕ ፡ ድምጺ ሓደ ዓሳ ነባሪ ካብ 45 ካልኢት ክሳብ ክልተ ድቓይቐ ዝጸንሕ ኮይኑ እንተኾነ ነብሲ ወከፍ ተርኡ ሓሓልዩ ብምድግጋም ሓድ ውሁድ ሙዚቓ ይፈጥር" ትውስኽ ተመራማሪ ዩኒቨርሲቲ ዋሽንግተን።

መንጓድ ዓሳነባሪ ኣብ ሓደ ውሱን ወቕቲ ብሓደ ዓይነት ናይ ምድራፍ ክእለቶም ዝፍለጡ ኮይኖም ፡ ቦውሄድ ዓሳ ነባሪ ክኣ ንውሱን ሰዓታት ኣስሚዖም ካልእ ደርፊ ብምቕያር ይፍለጡ፡፡

እዞም ዘይንቡራት ዝኾኑ ደርፊ ካብ ካልኦት መጥበውቲ ዝፈልዮም ዘይደጋገሙ ምኳኖም'ዩ።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ቦውሄድ ዓሳ ነባሪ ብተቐማጦ ኣላስካ ክህደኑ ጸኒሖመ'ዮም

ዛዕባ ቦውሄድ ዓሳነባሪ ክፈልጥዎ ክኢሎም ዘለዉ ውሑድ ምኳኑ ብምግላጽ "ኣብ ወቕቲ ፍርያምነት ተባዕትዮ ቦውሄድ ዓሳ ነባሪ ከምዘይደርፉ ክንበጽሖ ክኢልና ኣለና" ትብል ፕሮፌሰር ካት ስታፎርድ።ክሳብ ፍርቂ ሜትሮ ርጉዲ ዘለዎ በረድ ክሰብሩ ዝኽእሉ ቦው ሄድ ዓሳ ነባሪ ክሳብ 200 ዓመት ናይ ምንባር ዕድመ ከምዝበጽሑ ይግመት። እዞም ኣብ ኣዝዩ ቆራሪ ስፍራ ዝነብሩ ዓሳ ናባሪ ብሰንኪ እቲ ዝነብርዎ ከባቢ ዝኾነ መጽናዕቲ ከይተገበረሎም'ዩ ጸኒሑ።

ኣብ 1600ታት ብዘለዎም ሎዑል ስብሒ ፡ ብነባሮ ስፒትስበርግ ንግዳይ ሃድን ዝተቃልዑ ኮይኖም ፡ እዚ እቲ ቀንዲ ንቁጽሮም ዘንቆልቆሎ ክስተት'ዩ።

እቶም ኣብ ከም ምብራቃዊ ሸነኽ ኣርክቲክ ዝርከቡ ፡ ካልእ ጉጅለ ቦውሄድ ዓሳነባሪ ፡ ምስጋና ንሰፋሮ ኣላስካ ብተዛማዲ ዝሓሸ መረዳእታን ኣፍልጦን ንኽህልወና ኣኽኢሎሙና'ዮም።

ክሳብ ሕጂ ዘይተፈልጠ ፡ ነብሲ ወከፍ ቦውሄድ ዓሳ ነባሪ ንምሉእ ዕምሩ ሓንቲ ሙዚቓ እናደረፈ ድዩ ዝነብር ዋላስ ካብ ወቕቲ ናብ ወቕቲ ይቐያይር'ዩ ዝብል'ዩ።

ዋላ እኳ ኣብ ከባቢ ስፒትስበርግ ብውሑዱ 343 ዝኾኑ ቦውሄድ ዓሳነባሪ ክህልዉ ከምዝኽእሉ ዝሓለፈ ናይቲ ዞባ ጸብጻብ ይሃሉ ፡ ብሃይድሮፊን ( መለኪዕት ድምጺ ) ተጠቂምና ብዝሖም ክንግምት ዝክኣል ኣይነበረን ።

"ሕጂ ተሪፍና ዘሎ" ትብል ፕሮፌሰር ካት "ንነብሲ ወከፍ ዓሳ ነባሪ መጻናጻኒ ተኺልና ብዛዕብኦምን ፡ ብዛዕባ ድምጾም መን'ዩ እቲ ቀላሲ ድምጺ ? ንምንታይይ? ክንፍትሽ ክንፍትን ኢና።"

" ሕንቅልሕንቂሊተይ ንክፍታሕ ኣዝዩ ከቢድ ግድል'ዩ"