ፍረስላም ሙሴ፡ "ረዚን ሕብረተሰብ'ዩ ዘለና፤ እዚ ክብሪ ክንብክሎ የብልናን"

ፍረሰላም ሙሴ Image copyright Fireselam Musse

ሙዚቃ ብግዜ ዝልካዕ ማሕበራዉን ባህላዉን ጥበብ'ዩ። ፈላስፋታት ጥንታዊት ግሪክን ህንድን ሙዚቃ ከም ሓደ ማሕበራዊ ኣቀማምጣ ብምቑጻር ንጋድም ዝወርድ ጣዕሚ ዜማ'ዩ ብምባል ይገልጹዎ።

ቅድን ትሕዝቶን ሙዚቃ ድማ በብግዚኡ እናዓበየን እናተለዋወጠን ዝመጸ ክኸውን እንከሎ ፡ ኣብ ብርክት ዝበሉ ባህሊታት ግና ሓደ ኣካል መነባብሮ ማሕበረሰብ ኮይኑ መጺኡ'ዩ።

ብፍላይ ድማ ኣብ ሃይማኖታዊ ምድላዋት፣ ስነ ስርዓት መርዓን ምረቓን፣ ማሕበራዊ ንጥፈታትን።

"ሙዚቃ ብደቂቕ ዓሌታዉነት ንዝተጠቕዑ ሰባት ፈዉሲ'ዩ" ዝብል ኤርትራዊ መንእሰይ ድምጻዊ እምበኣር ክነላልየኩም።

ድርኺት ጥበብ ካብ ስድራ

ገብረጻድቕ ወልደ-የዉሃንስ፣ ተበርህ ተስፋሁነይ፣ ኣብርሃም ኣፈወርቂ፣ የማነ ባርያ፣ ተኽለ ተስፋእዝጊ፣ ጸሃይቱ ባራኽን ካልኦት ስሙያት ሰብ ሙያ ኪነ ጥበብን ጎሊሆም ኣብ ዝፍለጡላ ኤርትራ ተወሊዱ ዝዓበየ ፍረሰላም ሙሴ፡ ገና ወዲ 15 ዓመት እንከሎ'ዩ ናብ ሙዚቃ ዝኣተወ።

ሙዚቃ ብህይወት ንምንባር ዘይኮነ፡ ኣብ ማዕበል ሙዚቃ ብኽብሪ ንምንባር ከምዝሰርሕ ይዛረብ።

"ሙዚቃ ንዓይ ምሽጢር'ዩ" ዝብል ፍረሰላም፡ ኩል ግዜ ሙዚቃ ምሕሳብ ዘቋርጸሉ ምስ ሰባት ምዝራብ እንትጅምር ጥራሕ ከምዝኾነ ይገልፅ።

ኣብ ዝተፈላለዩ ምድላዋት ሳዕስዒትን ሙዚቃን ህጻን እንከሎ ዝጀመረ እዚ መንእሰይ መሳርሒታት ሙዚቃ ክራር፣ ጊታርን ካልኦት መሳርሒታት ሙዚቃን ተዋሳእን ስነ ጥበባዉን ዝነበረ ወላዲኡ ብምልምማድ እቲ ሙያ ከምዘዕበዮ ይዛረብ።

ሙዚቃ ጥራሕ ይኹን እምበር ካብ ኖትኡ ኣትሒዙ ዘለዉ ክሳብ ክረማቲክ፣ ዳያኖቲክ ዝኣመሰሉ ስኬላት ሙዚቃ ክሰምዕ ይኽእል። ዝተደረተ ስምዒት የብሉን።

ደርፍታት የማነ ባርያ መዕበይኡ "ድርኺት ስነ ጥበብ ካብ ስድራይ'ዩ ዝጅምር" ዝብል ፍረሰላም፡ "ብዝኾነ ዓይነት ዓቐን ዝተሰርሐ ሙዚቃ ብዘይሰኸፈታ'የ ዝሰምዕ" ይብል።

ካብ ኤርትራ ምስ ወጸ ምስ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ሙዚቃ ፡ ሙዚቃዊ ምርኢታት እናቕረበን ድምጽን ምንቅስቓስን እናደጋገመ ዓብዩ።

"ኣብ ኤርትራ ከለኹ እቲ መንግስቲ ኣብ ዘካይዶም ወፈሪታት ይሰርሕ ነይረ። ካብ ኤርትራ ምስ ወጻእኹ ግና ምስ ብርክት ዝበሉ ጉጅለታት ሰሪሐ ኣለኹ። ክሳብ ዱባይ፥ ኡጋንዳ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተዘዋዊረ ዝተፈላለዩ መድረኻትን ህዝባዊ ምድላዋትን ሰሪሐ'የ።"

Image copyright Fireselam Musse

ጥበብ ንሰላም

ዝተፈላለየ ዓሌት፣ ባህሊ፣ ቋንቋን እምነትን ዘለዎም ሰባት ድማ ብሙዚቃ ኣቢሎም ይረዳድኡን ሓቢሮም ይሰርሑን።

ሙዚቃ ካብ ዘለዎ ማሕበራዉን ስነ ልቦናዉን መዳይ ወጻእ፡ ኣብ ቑጠባዊ መዳያት ዓብዪ እጃም ዘለዎ ኢንዳስትሪ ከምዝኾነ ይግለጽ።

ቋንቋን ባህልን ኣብ ምዕባይን ምግላጽን ዘይንዓቕ ግደ ዘለዎ እዚ ጥበብ መገዲ ሰላምን ዝምድናን ብስነ ልቦናን ኣካልን ዝተርሓሓቑ ህዝብታት ከምዝኾነ ድማ ድምጻዊ ፍረሰላም ሙሴ ይዛረብ።

"ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ኣዝዮም ብደቂቕ ዓሌታዉነት ዝተጠቕዑ ሰባት ኣለዉ። ናይዚኦም ዓይነት ሕማም ክፍዉስ ዝኽእል ሙዚቃ'ዩ። ሓደ ዕላል ኣሎ፡ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብጎንጺ ክልቲኦም መንግስታት ምስ ተዓጸወ 'እቲ ዶብስ ድሓን ንሙዚቃ መተሓላለፊት እትኸዉን ንኡሽቶ ኸፋት ግደፉልና' ትብል ረዛን ኣበሃህላ ኣብ ኤርትራ ነይራ። እዚ ዓብዪ ትርጉም'ዩ ዘለዎ። ሙዚቃ ዓብዪ'ዩ። ኣብ ልቢ'ዩ ሰፈሩ" ይብል።

ብርክት ዝበሉ ኣወንታዊ ጽልዋ ሙዚቃ ኣድሂቦም ዝተኻየዱ መጽናዕቲታት'ዉን እንተኾነ፡ ልቦናዊ ምንቕቓሕ ኣብ ምፍጣር፣ ጭንቀትን ወጥርን ኣብ ምንካይ፣ ባህሪያዊ ለዉጢ ኣብ ምምጻእን ሕሉፍን መጻእን ዝግንዘብ ንቑሕ ኣተሓሳስባ ኣብ ምፍጣርን ዘይነዓቕ ተራ ኣለዎ ኢሎም የቐምጡ።

ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዝተፈላለየ መልክዑ ዝርኣዩ ኣፈላላያት ክሰፍሑ ዝግበሩ ምንቅስቓሳት ብፍላይ ድማ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያታት ዝንጸባረቑ ቕንዕና ዝጎደሎም ኣተሓሳስባታት ዓገብ ክንብሎም ይግባእ ክብል ድማ እዚ መንእሰይ ይምሕጸን።

"ሕጂ፡ ብሃይማኖት፣ ዓሌትን ካልኦትን ዝለዓሉ ኣዝዮም ብዙሓት ነዉጽታት ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያታት ንርኢ ኣለና። ነዚ ገዲፍና ከም ሰብ ምሕሳብን ምንባርን እንተንጅምር እብል። ምስ ጎሮቤተይ ጥራሕ ዘይኮነስ ምስ ዓለም ሙሉእ ተፋቒሩ ክነብር ዝኽእል ካብ ማይ ንላዕሊ ዝህረፍ ረዚን ሕብረተሰብ'ዩ ዘለና። እዚ ክብሪ ክንብክሎ የብልናን" በሃሊ'ዩ።