ናይጀርያ ኮደይን ዝብሃል ንጥረ-ነገር ዘለዎ ሽሮቦ ስዓል ኣጊዳ

ሽሮብ እትሰቲ ናይጀርያዊት

ናይጀርያ እቲ ኮደይን ዝተባህለ ኬሚካል ዘለዎ ናይ ስዓል ሽሮቦ ኣብቲ ሃገር ከይፈርን ናብቲ ሃገር ከይኣቱን ኣጊዳ። ቢቢሲ እቲ ሽሮቦ ንተጠቀምቱ ኣብ ወልፊ ምትሓዝ ዘለዎ ተራ ድሕሪ ዘካየዶ መጽናዕቲ ኢያ ናይጀርያ ነቲ ስጉምቲ ዝወሰደት።

እቲ ጌና ዝየተሸጠ ኣብ መኽዘን ዘሎ ሽሮቦ ድማ ብናይ ሓካይም መምርሒ ክሽየጥ ከምዝኽእል ኣፈኛ ምኒስትሪ ጥዕና ናይጀርያ ንቢቢሲ ሓቢሩ።

እቲ ሽሮቦ ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ይሽየጥ ከምዘሎን፡ ናይጀርያውያን መንእሰያት ድማ ንኽስጥሉ ከም ድሮጋ ይጥቀምሉ ከምዘለው እቲ ናይ ቢቢሲ መጽናዕቲ የመልክት።

ብርክት ዝበላ ቤት መሸጣ መድሓኒት ነቲ ፈውሲ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ይሸጥኦ ከምዘለዋ እቲ መጽናዕቲ የመልክት።

ብርክት ዝበሉ ዜጋታት እንተላይ ብዓልቲ ቤት ፕሬዚደንት ቡሃሪ ነቲ ብቢሲሲ ናይ መርመራ ኣሃዱን፡ ኣፍሪቃ ኣይን፡ ናይ ቢቢሲ መደበር ሬድዮ ቋንቋ ፒጂንን ብሓባር ዝተኻየደ መርመራ ቅልጡፍ መልሲ ሂቦምሉ። ኣይሻ ቡሃሪ ኣብ ኢንስቴግራም ኣብ ዝሃበቶ ርእይቶ፡ በቲ ምዕባለ እቲ ሽግር፡ ብፍላይ ኣብ ሰሜናዊ ናይጀርያ፡ ``ኣዝያ ከምዝሓዘነት``ገሊጻ።

``ንኹሎም ናይ ጸጥታ ትካላት፡ ሓንጸጽቲ ሕግን፡ ኣብያተ ፍርድን፡ ኣፋውስ ዘፍርዩ ፋብሪካታትን፡ ሲቭል ማሕበረሰብን፡ መማህራንን፡ ወለድን ጎረባብትን ነቲ ዘሻቕል ሽግር ሓንሳብን ንሓዋሩን ንምግታእ ኣብ ዝካየድ ኲናት ኩሉ ክዋሳእ ይጽውዕ`` ኢላ ኣይሻ ቡሃሪ።

እንተኾነ፡ ኦላጂዴ ኦሹንዱን፡ ምክትል ድያሬክትር ሓበሬታ ኣብ ምኒስትሪ ጥዕና፡ እቲ ኣገዳ ውጽኢት ናይ ሓንቲ ኮሚቴ ናይ ኣዋርሕ ስራሕ ከምዝኾነን፡ ኣብቲ ዘቕረቦ ጸብጻብ ድማ ቅጥዒ-ኣልቦ ዝውተራ እቲ ፈውሲ ከምዘሎ ብሰሉስ [1 ግንቦት] ገሊጹ።

እቲ ጌና ኣብ መኽዘን ዘሎ ኣፋውስ ክሽየጥ ከምዝኾነን፡ እንተኾነ ነቲ ፈውሲ ኣብ ናይጀርያ ዘፍርያ ፋብሪካታት ግና ``ድሕሪ ሕጂ ኮደይን ኣብ ናይ ስዓል ሽሮቦ ከይጥቀማ ብፌደራላዊ መንግስቲ ናይጀርያ ከምዝተሓበራ``፡ ኦሹንዱን ንቢቢሲ ሓቢሩ።

``እቶም ካብ ደገ ነቲ ፈውሲ ክእትው ዝደልዩ፡ እቲ ፈውሲ ኣብ ናይጀርያ ተኣጊዱ`ዩ፡ ጨሪሱ ተኣጊዱ ኢዩ`` ኢሉ ኦሹንዱን።

ሰራሕተኛ ካብ ስራሕ ተሰጒጉ

እቲ ናይ ስዓል ሽሮቦ ሕጋዊ ኢዩ፡ እንተኾነ ንሰባት ብዘይ ናይ ሓኪም መምርሒ ወይ ድማ ናይ ኣፋውስ ምሻጥ ፍቓድ ብዘይብሎም ትካላት ምሻጥ ኣንጻር ሕጊ ኢዩ።

ኣብ ክልተ ዞባታት ጥራይ - ካኖን ጂግዋን - ኣብ መዓልቲ ኣስታት ሰለስተ ሚልዮን ጠራሙስ ኮደይን ሽሮቦ ይስተ ኢሎም ኣባልት ባይቶ ናይጀርያ።

ሓደ ናይ ኤምዞር ናይ ኣፋውስ ኩባንያ ሓላፊ፡ እናተጃሃረ ኣብ ሰሙን ``ሓደ ሚልዮን ካርቶን`` ኣፋውስ ኣብ ጸሊም ዕዳግ ከምዝሸይጥ ሓደ ናይ ቢቢሲ ምስጢራዊ ጉጅለ ክዛረብ ከሎ ሰሚዕዎ።

እንተኾነ ኤምዞር ንቢቢሲ ከምዝሓበሮ ወኪላቱ ኣዝዩ ውሱን ዝኾነ ኮደይን ዘለዎ ሽሮቦ ኤምዞሊን ከምዝሕዙን፡ ብዘይሕጊ ድማ ብርክት ዝበለ ሽሮቦ ከምዘይሸጡን ገሊጹ።

ኤምዞር ኣብ ፌስቡክ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ``ኣብ ኣተሓሕዛን ምፍራይን ምኽዛንን ምክፍፋልን ናይቲ ኮደይን ዘለዎ ምህርትታት`` ዓቢ ተግዳስነትን ጥንቃቐን ከምዝገብሩ ገሊጹ።

ስጋብ ``ምሉእ መጽናዕቲ`` ዘካይድ ድማ ኩሉ ምክፍፋል ደው ከምዘበሎን፡ እቲ ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ዝነበሮ ሰራሕተኛ ድማ ካብ ስራሕ ከምዝሰጎጎን ገሊጹ።

``እቲ እነካይዶ መጽናዕቲ ሳዕቤናት እቲ ዘይሕጋዊ ንግድን ምጥቃም ኮደይን ከቃልዕ ተስፋ ንገብር`` ኢሉ ኤምዞር ኣብቲ ዝሃቦ መግለጺ።

ኮደይን ሽሮቦ ስዓልን ሳዕቤናቱን

ኮደይን ፈውሲ ቃንዛ ኢዩ፡ ወልፊ ድማ የትሕዝ። እንተድኣ ብዘይዓቀን ተወሲዱ ድማ ብዙሕ ሳዕቤናት እንተላይ ናይ ውሽጣዊ ኣካላት ሕማማት የኸትል።

መብዛሕትኡ ግዜ ሽሮቦ ኮደይን ተመሃሮ ምስ ልስሉስ መስተ ብምሕዋስ ኢዮም ዝሰትይዎ።

እቲ ንጥረ-ነገር - ኮደይን - ካብ ደገ ኢዩ ዝመጽእ፣ እንተ እቲ ሽሮቦ ግና በተን ዳርጋ 20 ዝኾና ኩባንያታት ናይጀርያ ኢዩ ዝፈሪ።

ናይ ናይጀርያ መንግስታዊ ትካል ነዚ ሽግር ይቃለሶ ኣሎ። ኣብዚ ቀረባ ኣብ ካጺና ኣብዘካየዶ ሃንደበታዊ ተፍትሽ፡ ኣስታት 24,000 ጠራሙዝ ሽሮቦ ኣብ ሓንቲ ዓባይ መኪና ተጻኦኢኑ ከሎ ሒዙ።

ወልፊ ናይ ኮደይን ሽሮቦ ዳርጋ ናይ ምሉእ ኣፍሪቃ ሽግር ኢዩ ኮይኑ ዘሎ። ጸብጻባት ከምዝሕብርዎ እቲ ወልፊ ኣብ ኬንያ ጋና ኒጀርን ቻድ ግኑን ኮይኑ ኣሎ።

ኣብ 2016፡ ህንዲ ብዙሓት ኮደይን ዘለውን ፍርያት ሽሮቦ ኣጊዳ።