ክልተ እግሩ ዝሰንከለ ጽኣ ቦዩ ፡ ናብ እምባ ኤቨረስት ብምሕዃሩ ታሪኽ ሰሪሑ

ቻይናዊ ሓዃሪ ጽኣ ቦዩ ኣብ 2014 ቃለ መሕትት እናገበረ ዝተሳኣሎ ስእሊ Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ 1975 ጽኣ ቦዩ ንዝሓመመ ዓርኩ ኮቦርትኡ ስለ ዝሃቦ ብሰንኪ እቲ ዝነበረ ብራኸን ቀዝሕን ክልተ የእጋሩ ክስእነን ተገዲዱ።

ቅድሚ 40 ዓመታት ክልተ እግሩ ኣብ እምባ ኤቨረስት ብኣሳሒታ ዝስኣነ ቻይናዊ ሓዃራይ ፡ ኣብ ምጅማር ምሕዃር ናይዚ ወቕቲ ናብ ዝልዓለ ብራኸ ብምድያቡ ናይ ክብሪ መዝገብ ተመዝጊቡ።ቻይናዊ ጽኣ ቦዩ ኣብ 1975 ኣብ ምሕዃር እንባ ኤቨረስት ንዝሓመመ ዓርኩ ኮቦርትኡ ስለዝሃቦ ብሰንኪ እቲ ዝነበረ ብራኸን ቀዝሕን ክልተ የእጋሩ ክስእነን ተገዲዱ።

ኣብዚ ሕጂ ወዲ 69 ኮይኑ ዘሎ ጽኣ ቦዩ ፡ ክልተ እግሩ ዝሰንከለ ካልኣይ ሓዃራይ ኤቨረስት ክኸውን እንከሎ ፡ ብሸነኽ ኔፓል ዝሓኾረ ግን ንሱ ጥራይ'ዩ።ኣውስትራልያዊ ስቲቭ ፕለይን ፡ ዝቐልጠፈ ሓዃራይ ዝበረኹ ጎቦታት ናይ ሸውዓተ ክፍለ ዓለማት ኮይኑ ተመዝጊቡ ዘሎ እዩ።ስቲቨ ፕልይን ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ናይዚ ዓወታቱ ፡ ኣብ ምንሽርታት በረድ ብሓደጋ ክሳዱ ድሕሪ ምስባሩ ዘመዝገቦ ዓወት ብምዃኑ ፡ ኣብነታዊ መካቲ ተፈጥርኣዊ ብድሆ ይገብሮ።

'በዳሂ ዝነ ጽሕፍቶ'

እቲ ጠንቂ ምቁራጽ ክልተ የእጋር ቻይናዊ ጽኣ ቦዩ ዝኾነ ኣሳሓይታ ፡ ኣብ ዝልዓለ ብራኸ ዝተለዓለ ማዕበል በረድ ኮይኑ፡ ንጽኣን ብጾቱን ኣብቲ ናይ "ሞት ዞባ" ከባቢ 8000 ሜትሮ ካብ ጽፍሒ ባሕሪ ብራኸ ዘለዎ ፡ ናብቲ ናይ መወዳእታ ጫፍ ንኽበጽሑ ቁሩብ ምስ ተረፎም ንሰለስተ ለይቲ ዓጊቱ ሓዞም።ከም ውጽኢቱ ፡ብሰንኪ (ሰሪ) ክቱር ቀዝሒ ኣብ 1996 ክልተ እግሩ ካብ ብርኩ ንላዕሊ ክቑረጽ ተገደደ።

እንተኾነ ዋላ ደኣ ክልተ የእጋሩ ይስኣን'ምበር እቲ ናብ ዝልዓለ ብራኸ እምባ ኤቨረስት ናይ ምብጻሕ ሕልሙ ኣየኽተመን። ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ምስ AFP ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት " ናብ እምባ ኤቨረስት ምሕዃር እቲ ቀንዲ ሕልመይ'ዩ ፡ ብዓቢኡ ናብዚ ምሕዃር ንጽሕፍቶን ንውልቃዊ ብድሆታት ምስዓር'ዩ " ኢሉ።

ድሕሪ እቲ ኣብ 1975 ዘጋጠሞ ሓደጋ ፡ ኣብ 2014፣ 2015 ከምኡ'ውን ኣብ 2016 ተኸታታሊ ሰለስተ ግዜ ፈተነታት እኳ ይግበር ቅድሚ እቲ ዝልዓለ ብራኸ ምብጽሑ ማዕበል ውርጪ ስለዝበርትዖ ኣብ ጫፍ ክበጽሕ ኣይክኣለን።ንኸም ናይ ጽኣ ቦዩ ዝኣመሰሉ ስንክልና ዘለዎም ሰባት ናብ ኤቨረትስ ምሕዃር ስለተኸልከለ ከኣ ፈተንኡ ደው ኣበሎ።መንግስቲ ኔፓል ነቲ ክልተ እግሮም ዝሰንከሉን ዓይነ ስወራንን ናብ እምባ ኤቨረስት ከይድይቡ ኣንቢርዎ ዝነበረ እገዳ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ስለዘልዓሎ ሕልሙ ከምብሓዲሽ ኣበራበሮ።ሰብ መዚ ኔፓል ከምዝበልዎ "እዚ ሓዲሽ ሕጊ ንድሕነት ሓኾርቲ ኢልና ኣንቢርናዮ ዝነበርና እኳ እንተኾነ ፡ ቤት-ፍርዲ ዳግማይ ስለዝርኣዮ ከምዝልዓል ኮይኑ'ሎ " ይብሉ።ብሰኑይ ጽኣ ብጉጅለ ሸርባ ( መራሕቲ መንገድን ተኸታተልቲ ድሕነትን )እናተሓገዘ ናብ ዝልዓለ ጫፍ ናይ ኤቨረስት ክበጽሕ ክኢሉ'ሎ ፡ እዚ ኸኣ እቲ እንኮ ብሸነኽ ኔፓል ዝደየበ ክልተ መሓዉሩ ዝሰንከለ ሓዃራይ ናብ ጫፍ ኤቨሬስት ክኸውን ኣኽኢልዎ'ሎ። ብሓፈሻ ከኣ ካልኣይ ክልተ መሓዉር ዘይብሉ ናብ እምባ ኤቨረስት ዝደየበ ይገብሮ። ኒውዝላንዳዊ ማርክ ኢንግሊስ ፡ ክልተ መሓዉር ዘይብሉ ቀዳማይ ናብ ጫፍ ብራኸ ናይ ኤቨረስት ዝደየበ ኾይኑ፡ ኣብ 2006'ዩ ሓኹሩ።ማርክ ኢንግሊስ'ውን ልክዕ ከም ጽኣ ቦዩ ብሓደጋ ቀዝሒ ክልተ መሓውሩ ዝሰኣነ ኮይኑ ፡ ኣብቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ እዋና ካብ ማዕበል ውርጪ ንምድሓን ፡ ክልተ ሰሙን ኣብ ብዓቲ በረድ ከሕልፍ ተገዲዱ'ዩ።

'ቅልጡፍ ሓራይ'

ስቲቭ ፕለይን ዝቀልጠፈ ሓዃራይ ኮይኑ ፡ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ሸውዓተ ክፍላተ ዓለም ናብ ዝበረኹ እምባታት ብምሕዃሩ ብኽብሪ ሰፊርሉ'ሎ።ክልቲኦም ጉጅለ ፕላይንን ጽዩን ምሕዃር ኣብ ዝጀመርሉ ድሮ ጉጅለ ሸርፓ ( መራሕቲ መንገድን ተኸታተልቲ ድሕነትን ) ፡ ኣብ ናይ ዝበረኸ ነቑጣ ገመድ ብምንባር ምት ምሕካር ናይዚ ወቕቲ ኣበሰሩ። እዚ ከኣ ንፕላይን ኣብ 117 መዓልታት ኣብ ሸውዓተ ዝበረኹ እምባታት ናይ ነብሲ ወከፍ ክፍሊ ዓለም ኣመዝጊብዎ ዝነበረ ናይ ውልቁ ክብሪ መዝገብ ብ ትሸዓተ መዓልታት ብምምሕያሽ ካልእ ክብሪ ክረክብ ክኢሉ'ሎ።

ፕለይን ካብ ዝሓኾሮም ሸውዓተ ዝልዓሉ ብራኸታት

- ቪንሶን ኣንታርክቲካ  (4,892ሜትሮ/16,066ፊት)- ኣኮንካግኣ ፡ ድቡን ኣመሪካ  (6,962ሜትሮ/22,840ፊት)- ክሊማንጃሮ፡ ኣፍሪቃ  (5895ሜትሮ/19,340ፊት) -ካርስተንስዝ ፓይራሚድ ፡ ኣውስትራልያ  (4884ሜትሮ/16,020ፊት)- ኢልብሩስ ኣውሮጳ (5642ሜትሮ/18,510 ፊት)-  ደናሊ ሰሜን ኣመሪካ (6,190mሜትሮ/20,310ፊት)- ኤቨረስት ፡ ኤስያ  (8,848ሜትሮ /29,030ፊት)ፕላይን ኣብ ገማግም ምዕራብ ኣውስትራልያ ኣብ 2014 ሰርፍ ( ናይ ማዕበል ጸወታ ) እናገበረ እንከሎ ፡ ገዚፍ ማዕበል ብምልዓሉ ናብ ሒጻ ክሳዱ ብምሽካሉ መስበርቲ ክሳድ ኣጋጠሞ ፡ ዶካትር ኣይኮነንዶ ምሕዃር ዳግማይ ብእግሪ ክኸይድ ከምዝኽእል ርግጸኛታት ኮይኖም ክነግርዎ ኣይከኣሉን።" ቅድሚ ሰለስተ ዓመትን መንፈቕን ብምኽንያት መስበርቲ ክሳድ ኣብ ሕክምና ኣብ ዝነበርክሉ'የ ውጥናተይ ዘሰላስል ኔረ " ክብል ኣብ ናይ ፌስቡክ ኣድራሽኡ ፡ ኣብ ዝልዓለ ብራኸ ናይ ኤቨረስት ድሕሪ ምብጽሑ ክቅብ ዝጸሓፎ'ዩ።

ተወሳኺ ዛንታ