ምሕደራ ትግራይ ፡ መዓዝ'ዩ ንትፅቢት ህዝቢ ዝመልእ?

ኣይተ ጌታቸው ረዳ (ፀጋማይ)፣ ኣይተ ጋረድ ይነበብን ዓይተ ዓምዶም ገብረስላሰን (የማናይ) Image copyright FB
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ፣ ኣይተ ጋረድ ይነበብን ኣይተ ዓምዶም ገብረስላሰን (ካብ ፀጋም ናብ የማን)

ኣብዚ ቅነ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ፣ ምምሕዳር ከተማታት፣ ኣመሓደርቲ ዞባን ወረዳታትን ትግራይ ምቅይያር ይካየድ ኣሎ። ይኹን 'ምበር እቲ ዝግበር ዘሎ ለውጢ ምስቲ ቅድም ክብል ንህዝቢ ዝተኣተወ ቃል ዝፃባእ ከምዝኾነ ተዓዘብቲ ይዘረብ'ለዉ።

ህወሓትኣብ መላኣምታ ሕዳር ዝተዛዘመ ካብ ወርሒ ንላዕሊ ዝደንጎየ ፡ ገምጋም ዓᎁቕ ተሃድሶ ከምዘካየደ ብምግላፅ፡ ኣብ'ቲ ውድብን ኣብ ንሱ ዝመርሖ መንግስትን መሓውራዊ ለውጢ ከምዘምፅእ'ዩ ቃል ኣትዪ ነይሩ።

ነቲ ገምጋም ስዒቡ ኣርባዕተ ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴ እንትንሰጉግ፡ ካብ ላዕለዎት ኣማሓደርቲ ክሳብ ካድረ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር፣ ኔትዎርክ ምጉጅጃል፣ ክራይ ኣካብነትን ግዕዝይናን ኢሉ እውን ፀረ ዲሞክራሲ ኣተሓሳስባታትን ተግባራትን ተስፋሕፊሑ ከምዝነበረ ገሊፁ ነይሩ።

ብዙሓት ብሰንኪ ኣብቲ ውድብ ዘለዉ ፀገማት፡ ንህዝቢ ንመረረት ዘሳጥሑ ፀገማት ክፍትሑ፡ እቲ ውድብ መሰረታዊ ለውጢ ከምፅእ፣ ካብቶም ልሙዳት ኣመራርሓ እታ ውድብ ወፂኡ፡ ሓደሽትን ሙሁራት መናእሰይን ናብ ኣመራርሓ ክመፅኡን ብዙሓት ኣተስፍዮም ነይሮም።

ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ እቲ ውድብ ብደረጃ ፌደራል ዝነበሩ ኣባላቱ፡ ናብ ክልል ብርኪ ብምስሓብን ምቅይያር ሓለፍቲ ስራሕ ብምክያድን ለውጢ ከምዝርከብ፡ ምስ ኣባላቱ ይገልፅ።

ብደረጃ ፌደራል ፡ ሚኒስትር ሓበሬታ፣ኮምዩኒኬሽንን ቴክኖሎጅን ዝነበሩ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካል ፡ ኣቦ ወንበር እቲ ውድብ ብምክትልነት መዓርግ ርእሰ ምምሕዳር እቲ ክልል ኮይኖም ምሻሞምን ድማ፡ ኣብታ ክልል ለውጢ ክመፅእ ብዙሓት ተስፋ ገይሮም።

ኣብ ቅድሚ ኣባላት ባይቶ እቲ ክልል ድማ "ለያቡን ሓሰውትን ክውቅዑ እዮም፥ ዝፈጠሩዎ ኔትወርክ'ውን ክንበታትኾ" ኢና ኢሎም ምዝራቦም ስዒቡ፤ ህዝቢ ዓብይ ተስፋ ገይሩ ነይሩ።

ነዚ ስዒቡ እውን ኣብታ ክልል ቅድሚ ሕዚ ዝነበሩ ላዕለዎት ሓለፍቲ ካብ ሓላፍነቶም ምልዓሎምን፡ ናብ ካልእ ዘፈራት ምቅይያሮምን ይዝከር።

ቢቢሲ ትግርኛ ካብ ነበርቲ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ክልልን ውድባት ፖለቲካን ኣብዚ ጉዳይ ዘለዎም ርኢቶ ኣዘራሪብና ኣለና።

Image copyright dawit Kebede

"ብምቕይያር ዝፅእ ለውጢ የለን"

ነባሪ ከተማ ዓድዋ ዝኾኑ ኣይተ ብርሃነ ገብሩ፡ ውድብ ህወሓት ብመሰረት ቅድሚ ሕዚ ዘካየዶ ጉባኤን ተሓድሶን፡ ህዝቢ ዘልዕሎም ዝነበሩ ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር ክፍትሑ ሙሉእ ተስፋ ከምዝነበሮም ይገልፁ።

ይኹን 'ምበር ድሕሪ ግዘ እቲ ውድብ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት፣ ዞባታትን ወረዳታትን ዝገብሮ ዘሎ ምቅይያር ሓለፍቲ ስራሕን ኣማሓደርትን፡ ከምቲ ትፅቢት ዝገበርዎ ኣብ ክራይ ኣካብነት፣ ግዕዝይናን ምጉጅጃልን ንዝተወደቡ ቀፂዑ ሕቶ ህዝቢ ክምልስ እንተይኮነስ፡ ብኣንፃሩ ከምዝኾነ ይዘረቡ።

" ኣብዚ ሕዚ ሰዓት እቲ ሕማቕ ዝኾነ ብምግላል፡ ኩሉ ትግራዋይ ክሓብረሉ ዝግባእ ሰዓት እዩ። ምኽንያቱ ንትግራይ ክወስድ ዝመፅአ ውሑጅ ስለ ዘሎ " ይብሉ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታት እታ ክልል ኣብ ስግኣት ከምዝርከብ ብምግላፅ።

እቲ ሕዚ ዘሎ ኩነታት እታ ክልል፡ ምትዕፅፃፍ፣ ፍልጠትን ትኩስ ሓይሊ ዘለዎ መራሒ ዘድልዮ ከምዝኾነ ዝሕብሩ ኣይተ ብርሃኑ፡ ኣብዚ ሓድሽ ምሽግሻግ ግና ፡ ፍልጠትን ዓቕምን ዘይብሎም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ብሓላፍነት ይምደቡ ከምዘለዉ ነጊሮምና።

"እቲ ውድብ ዝገብሮ ዘሎ ምቕይያር እኹል ምድላውን መፅናዕትን ዘይገበረሉ ምዃኑ ዘርእይ እዩ። ዝፍፀም ዘሎ ጌጋ ኣሪሙ፡ ኣብ ሕድ ሕድ ከባቢ ዘሎ ፀገም ነፂሩ ዝፈልጥ፣ ብኔትዎርክን ግዕዝይናን ዘይተጨማለቐ፣ ብምጥቕቓዕ ዘይፍለጥ፡ ነቲ ህዝቢ ክመርሕ ዝኽእል ሙሁር ትግራዋይ ክምድብ ኣለዎ። እንተዘይኮይኑ ኣብ ሓደ ከባቢ ዝነበረ ኣመሓዳሪ ናብ ካልእ ከባቢ ብምቕያር ጥራሕ ክመፅእ ዝኽእል ለውጢ የለን" በሃሊ እዮም ኣይተ ብርሃነ።

ነባሪ ከተማ መቐለ ኣይተ ብርሃነ ገብረመድህን ድማ፡ እቲ ውድብ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት እታ ክልል ዝገብሮ ዘሎ ምቅይያር ኣመሓደርትን ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈትን፡ ለውጢ ዘምፅእ ከምዝኸውን እዮም ዝኣምኑ።

ይኹን 'ምበር ሓለሓሊፉ ብስሕተት ዝተመደቡ ሸሊኾም ዝኣተዉ ኣመራርሓታት ከምዘለዉ የቐምጡ።

"ኣብ ሓደ ሓደ ወረዳታት ፀገም ምሕደራ ዝነበሮም፣ ህዝቢ ብጉድለት ሰናይ ምምሕዳር ዘማረሩን ሕማቕ ስነ ምግባር ዘለዎም ኣመራርሓ፡ ናብ ካልእ ከባቢ ዝምደቡሉ ኩነታት ኣሎ።

እዚ ድማ፡ እቲ ኣመራርሓ ኣብቲ ቅድሚ ሕዚ ዝነበሮ ፀገም እንከይኣረመ፡ ዳግማይ ከጥፍእን ህዝቢ ከንብዕን ዕድል ምሃብ ስለዝኾነ፡ እዚ ክእረም ዝግበኦ እዩ" ይብሉ።

"ወጮ እንተገልበጥካዮ ወጮ"

በዓል ሞያ ሕግን ንጡፍ ተሳታፊ ማሕበራዊ ሚድያታትን ኣይተ ጋረድ ይነበብ ድማ፡ እቲ ውድብ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ብመሰረት ዘካየዶ ገምጋም፡ ክሳብ ታሕቲ ወሪዱ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ዝኾኑን፡ ህዝቢ ዘማርሩን ኣመራርሓታት ክነቅስ፡ ህዝቢ ብዙሕ ትፅቢት ገይሩ ከምዝነበረ ይዛረቡ።

ግና እቲ ብክልላዊ ምምሕዳርን ውድብን፡ ዝካየድ ዘሎ ምቅይያር ሓለፍትን ኣማሓደርቲ ከባብታትን፡ ሕገ-መንግስቲ ዘይተኸተለ'ዩ ብዝብል ከምዘይቕበልዎ ገሊፆምልና።

"እቲ ሕዚ ዘሎ ምቅይያር ሓለፍቲ ካብ ወረዳ ኣሕፈሮም፡ ናብ ገጠር ዓድዋ፡ ካብ ገጠር ዓድዋ ድማ ናብ ወረዳ ኣሕፈሮም፡ እዮም ተበዊዞም ዘለዉ። እዚ ማለት ኣባላት ቤት ምኽሪ እንተይኾኑ፡ ህዝቢ እንከይመረፆም፡ ብብርኪ ወረዳ ምኽትል ኣማሓደርቲ ኮይኖም፡ ስራሕን ተግባርን ወረዳ ኣማሓደርቲ ዝዓሙ ማለት እዩ"

ናይ ምስሊ መግለጺ ባይቶ ህዝቢ ክልል ትግራይ ንሓደሽቲ ሹመት ሂቡ።

ህዝቢ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኮይኖም ዝሐሸ ዓቕሚ ዘለዎም ናብ ኣመራርሓ ክመፅኡ፤ ብኻልእ ወገን ድማ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር፣ ብኔትዎርክ ምጉጅጃልን ዝጠልቀዩ ኣመራርሓታት ብሕጊ ክሕተቱን ትፅቢት ነይሩ።

እዚ ጥራሕ ኣይኮነን፡ትኩስ ሓይሊ ዘለዎም፡ ምስቲ ዝነበረ ጉጅለ ጉምብሕ-ጥልዕ፡ ምትንካፍ ዘይነበሮም ሰባት ናብ ኣመራርሓ ክመፅኡ ሃንቀውታይ ነይሩ ይብሉ በዓል ሞያ ሕጊ ኣይተ ጋረድ ይነበብ።

"ሕዚ ግና እቲ ውድብ፡ ዝነደደ ሓዊ ዘየለ፡ ሓዊ ናይ ምጥፋእ ስራሕቲ ዝሰርሕ ዘሎ እዩ ዝመስል። ካብ ወረዳ ናብ ወረዳ ሓለፍቲ ስለዝቐየርካ ዝመፅእ ለውጢ የለን። ወጮ እንተገልበጥካዮ ወጮ እዩ። ነቲ ብዕምቆት ዝተገበረ ተሃድሶ ማይ ከም ምብራሕ እዩ" ኢሎም ኣይተ ጋረድ።

ነዚ ከም ኣብነት ድማ ኣብ ወረዳ ኣሕፈሮም ዝነበረ ኣመራርሓ፡ ስልጣን ካብ ኣቡኡ ወሪሱ ከመሓድር ድሕሪ ምፅናሕ፡ ናብ ገጠር ዓድዋ ከምዝተመደበ ይገልፁ። ኣመሓዳሪ ገጠር ዓድዋ ዝነበረ ድማ ናብ ወረዳ ኣሕፈሮም ተሸይሙ ይብሉ።

እዚ ከኣ ክልቲኦም ኣማሓደርቲ፡ ዝነበሮም ፀገም ብምሽፍፋን፡ ሕኸኸኒ ክሓከካ ክበሃሃሉ እንተዘይኮይኖም፡ ፀገም ህዝቢ ክፈትሑ ኣይኽእሉን ብምባል፡ ነዚ ዝካየድ ዘሎ ሓድሽ ሽግሽግ ህዝባዊ መሰረት ዘይብሉ ከምዝኾነ ይኹንንዎ።

ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ፖለቲካዊ ውድብ ዓረና ኣይተ ዓንዶም ገብረስላሴ ድማ፡ ካብ ላዕለዋይ ኣመራርሓ እቲ ውድብ ክሳብ ታሕተዋይ ካድረ ዘሎ ብግዕዝይናን ፀረ ዲሞክራስን ተግባራት ዝተወሓጡ ስለዝኾኑ፡ ሕዚ ዝግበር ዘሎ ምሽግሻግ ነዚ ንምሽፋን ከምዝኾነ ይገልፁ።

ኣብ ከተማ መቐለ ዝነበረ ኣመራርሓ ናብ ዞባ ማእኸል፣ ኣብ ዞባ ማእኸል ዝነበረ ድማ ናብ ዘባ ደቡብ፣ ናይ ደቡብ ናብ ምዕራብ ምቕያር ማለት፡ እቲ ውድብ ካብቲ ኣትይዎ ዘሎ ዓዘቕቲ ክወፅእ ከምዘይኽእልን ብሰንኪ እዚ ድማ፡ እቲ ህዝቢ እውን፡ ብፀገማት ሰናይ ምምሕዳር ፣ ግዕዝይናን ክናገፍ ከምዘይኽእል ለውጢ ከምዘየምፅእን ዘመላኽት እዩ ዝብል ርኢቶ ኣለዎም።

" ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ እቲ ውድብ ክሳብ ታሕተዎት ካድረታትት ብግዕዝይና ዝተዘፈቑ እዮም። ብፍላይ ድማ ካብ ወረዳ ንላዕሊ ዘለዉ ኣካላት ኣመራርሓ ብሚልዮናት ዝቑፀር ገንዘብ ህዝቢ ዘባኸኑን ጥሕሰት ሕጊ ዝፈፀሙን ገበነኛታት እዮም"።

"ነዚኦም ኣብ ክንዲ ናብ ሕጊ ኣቕሪብካ ተሐተትቲ ምግባር፡ ክሸጋሸጉ ዝተመረፀሉ ምኽንያት፡ ኩሎም ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ሓደ ዓይነት ባህርን ተግባርን ስለዘለዎም፡ መን ተሪፉ መን ናብ ሕጊ ክቐርብ ብምባል እዮም ነዚ መሪፆም" ይብሉ።

ምኽትል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ኣይተ ጌታቸው ረዳ ግና፡ በቲ ውድብ ዝካየድ ዘሎ ምቅይያር ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈትን ኣማሓደርትን ብቕዓትን ስራሕን መሰረት ዝገበረ፡ ምቅይያር ከምዝተተኻየደን፡ ኣጋጣሚ ብስሕተት ኣብ ዘይግበኦም ዝተመደቡ እንተሃልዮም ድማ ንቐፃሊ ምትዕርራይ ከምዝግበር ገሊፆምልና።

"ኣብ ዝተፈላለዩ ወረዳታት ልዕሊ 2 ሽሕ ሓይሊ ሰብ እዩ ምቅይያር ተገይሩ። እዚ ምቅይያራት ናይ ኩሉ ሰብ ደገፍ ከይረክብ ይኽእል እዩ። እቲ ምድብ ግና ስራሕን ውፅኢታውነት ማእኸል ገይሩ እዩ ተኻይዱ። ልዕሊ ኩሉ ህዝቢ ዘልዕሎም ሕቶታት ሰናይ ምምሕዳር፣ ዲሞክራስን ልምዓትን ንምምላስ ስለዝኾነ፡ ዝለዓሉ ጌጋታት እንተሃልዮም ዘይንእርመሉ፡ ምኽንያት የለን" ኢሎምና።

በዓል ሞያ ሕጊ ኣይተ ጋረድ ይነበብ ግና፡ ህዝቢ ትግራይ ዝተቓለሰ፡ ሕግን ሕገ-መንግስትን ንክኽበር እዩ፡ ውድብ ከም ውድብ ፀገም ኣለኒ ኢሉ ገምጊሙ እናሃለወ፡ ንምንታይ እናተቓየየሩ ክመርሑ ይደልዩ? ብስሩ'ኸ ተመሳሳልቲ ሰባት ድዮም እናመርሑና ክነብሩ?" ክብሉ ይሓቱ።

"እዚ ሓድሽ ሕብሪን ሓድሽ ለውጢን ንከይትርኢ ዝዓግት እዩ። ሕጊ ዝኽበር ሕጊ እናጠሓስካ ኣይኮነን። ንዝተፈጠረ ፀገም ሰባት ብምምቅይያር እንተይኮነስ ትካላዊ ለውጢ ክመፅእ ይግባእ" ብምባል ሓሳቦም ይዛዝሙ።


ተወሳኺ ዛንታ