"ስቕታ፡ ስትራቴጂ ምንዋሕ ዕድመ መንግስቲ ኤርትራ'ዩ"

ኤርትራዉያን ስደተኛታት ኣብ ስዊዘርላንድ Image copyright VERONICA ALMEDOM

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ቤት ፍርዲ ስዊዘርላንድ ፡ ሕቶ ዕቑቦም ዝተነጽገ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝወድኡ ኤርትራዉያን ብዘይ ዝኾነ ጸገም ናብ ሃገሮም ክኣትዉ ይኽእሉ'ዮም ዝብል ዉሳነ ኣሕሊፉ'ዩ።

መረዳእታ መንግስቲ እታ ሃገር ከምዘመልክቶ ካብ ዝሓለፈ ሓምለ ጀሚሩ፡ 14 ሽሕን 500 ዝጽግዑ ኤርትራዉያን ዕቑባ ሓተትቲ ነይሮም።

ካብዚኦም እቶም 9 ሽሕ ግዚያዊ ዕቑባ ክረኽቡ እንከለዉ ካልኦት 3200 ግና ናብ ሃገሮም ክምለሱ ከምዘለዎም ዝገልጽ ደብዳበ በጺሑዎም'ዩ።

ነዚ ዉሳነ ቤት ፍርዲ ስዊዘርላን ዝተቓወሙ ኤርትራዉያን ስደተኛታት ፡ ሎም መዓልቲ ኣብ ቅድሚት ቤተ መንግስቲ እታ ሃገር ድምጾም ከስምዕሙ እንከለው ፡ ድጋፍ ኣባላት ዉድባት ግሪን ፓርቲ፣ ሶሻሊትን ሊበራልን ዝረኸቡ 13000 ፊርማ ተቓዉሞ ዘተኣኻኸቡ ዜጋታት ስዊዘርላንድ'ዉን ተረኺቦም'ዮም።

ቅድሚ 4ተ ዓመት ብዘይሕጋዊ መገዲ ብሊቢያ ኣቢላ ስዊዘርላንድ ዝኣተወት ኣልማዝ የማነ፡ ንሓደ ዓመት መመላእታ ዘቕረበቶ ሕቶ ዕቑባ ከምዝተነጸገን ፡ ሕጂ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምእትርከብን ንቢቢሲ ተዛሪባ።

"ህጻን ቆልዓ ገዲፈ'የ ካብ ሃገረይ ወጺአ። ብተደጋጋሚ ዘቕረብክዎ ሕቶ ብቤት ፍርዲ ስዊዘርላንድ ተቐባልነት ስለዘይረኸበ ናብ ዓደይ ክምለስ ተነጊሩኒ። ካብ 24-30 ሰባት ኣብ ሓደ ክፍሊ ኣብ ዝእከብሉ መንበሪ ንግዚኡ ተዓቒበ'ለኹ" ትብል።

Image copyright VERONICA ALMEDOM

ሽሙ ክግልጽ ዘይደለየ ተመሳሳሊ ጸገም ዘለዎ ኤርትራዊ ስደተኛ'ዉን ንልዕሊ ሰለስተ ዓመት ኣብታ ሃገር'ኳ እንተጸንሐ፡ ስዊዘርላን ከም ስደተኛ ክትቕበሎ ፍቓደኛ ከምዘይኾነት ይገልጽ።

እዚ ብጎረባብቲ ሃገራት ኤርትራ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣቢሉ ከቢድ ጉዕዞ ስደት በረኻታት ሊቢያ ብምቁራጽ ብጥልያን ስዊዘርላንድ ድሕሪ ምእታዉ ኣብ ናይ ሰንፈላል ጊዜያት'ዩ ዘሎ።

"ኣብዚ ሰዓት ዝኾነ ዓይነት መሰል የብለይን። ከምቲ ንሶም ዝብሉዎ ንሕና ተመሊስና ኣብ ኤርትራ እንነብረሉ ኩነታት የለን። ተስፋ ዘለና'ዉን ኣይመስለንን" ይብል።

"ፋክት ፋይንዲንግስ" ዝተብሃለ ካብ ትካላት ስዊዘርላንድን ሃገራት ኣዉሮጳን ዝተዋጽአ ጉጅለ ናብ ኤርትራ ከይዱ ብመሰረት ዝኣከቦ ሓበሬታ፤ ኤርትራዉያን መንእሰያት ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ክነብሩ ዝእግዶም ጸገም የለን ዝብል ጸብጻብ ኣቕሪቡ'ዩ።

ነዚ ተሞርኲዙ ምምሕዳር ቤት ፍርዲ ፌደራል ቅድም ኢሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝዛዘሙ ኤርትራዉያን ክምለሱ ኣለዎም ዝብል ዉሳነ ኣሕሊፉ።

ኣብ ሰብኣዊ ኮሚሽን ስዊዘርላንድ እትሰርሕ ተቐማጢት ሃገረ ስዊዘርላን፡ ኤርትራዊት ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰላት ቬሮኒካ ኣልመዶም፡ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ኤርትራዉያን ኣብ ግምት ዘእተወ ጸብጻብ ኣይኮነን'ያ ትብል።

"መላኺ ስርዓት የለን፣ ሰብ ብጽቡቕ'ዩ ዝነብር ዘሎ ክብሉ'ዮም ጸብጻቦም ኣቕሪቦም። ኤርትራ ግና ከምቲ እትበሃሎ ኣይኮነትን። እቲ ጸገም ዓብዪ ከምዘይኾነ'ዮም መልእኽቲ ዘሕልፉ ካብዚ ናብ ኤርትራ ዝኣትዉን ዝወጽኡን ኣለዉ። እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ግና ብኣንጻሩ'ዩ ትብል።

Image copyright VERONICA ALMEDOM

ኩነታት ምቕባልን ምንጻግን ሕቶ ዕቑባ ኤርትራዉያን ስደተኛታት ኣብ ስዊዘርላንድ ካብ 2012 ጀሚሩ እናተቐያየረ ከምዝመጸ ዝዛረቡ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣዝዮም ዘሰክፉ ኩነታት ከምዘለዉ ይገልጹ።

ድምጺ የጽድቕ ድምጺ የዉድቕ

ኣብ ኣብያተ ፍርዲ ስዊዘርላንድ ጉዳያት ስደተኛታት ዝትርጉም፡ ኤርትራዊ ተቐማጢ ስዊዘርላን ስዩም ሃይለ፡ ብፍላይ ንትሕቲ ዕድመ መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ዉሑሳት ዘይኮኑ ዉሳነታት ይወሃቡ ከምዘለዉ ይሕብር።

"ብዙሓት ካብ ትሕቲ ዕድመ ጀሚሩ ክሳብ 25 ዝዕድሚኦም ዕቑባ ዝሓተቱ መናእሰያት ኣለዉ ፣ ኣብ ኤርትራ'ዉን ስድራ ዘይብሎም መንእሰያት ኣለዉ። እዞም ቆልዑ ዘቕርቡዎ መረዳእታ ድማ፡ ትሕቲ ዕድመ ንዓኹም ኣይምልከተኩም እናበሉ ዉጽኡልና ይብሉዎም፡ ዓበይቲ'ዉን ኣለዉ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዝመጹ። ኣዝዩ ኣሰካፊ ኩነታት'ዩ ዘሎ። ኩነታት ኤርትራ ከመይ ከምዝኾነ ንፈልጦ ንሕና ከለና ብትዕዝብቲ ወጻእተኛ ግና ጉዳይና ይዉሰን ኣሎ" ዝብል መረረት ኣለዎ።

ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኣዉሮጳ ዓሌታውነት እናበዝሐ ዝመጽእ ዘሎ ጸገም ከምዝኾነ እትገልጽ ቬሮኒካ ብወገና፡ ብፍላይ እቲ የማናይ ክንፊ ኣብ ፓርላማ ሚዛን ወሲዱ ስለዘሎ ሕቶ ኤርትራዉያን ተቐባልነት ይረክብ የለን ትብል።

ኩሉ ነገር ብድምጺ ኣብ ዝጸድቐሉን ዝፈርሰሉን ሃገር ድማ፡ ካብ ህዝቢ ብዝበጽሕ ድፍኢትን ስቕታ መንግስቲ ኤርትራን እታ ሃገር ደሓን ኣላ ዝብል መልእኽቲ ብምሕላፍ ኣብ ኩነታት ዕቑባ ጸገም ዝፈጥር ዘሎ ከምዝኾነ ተረድእ።

"ኣብዚ ዓዲ ዘለዉ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ኤርትራዉያን ብቑጠባ ይመጽኡ ከምዘለዉ ገይሮም'ዮም ነቲ መንግስቲ ዘእምኑዎ። ገለ ናብታ ሃገር ልኢኾም ድማ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ክርእዩ ገይሮም'ዮም" ትብል።

ካብዚ ሓሊፉ፡ "መንግስቲ ኤርትራ ተሓቲቱ'ዉን ዝኾነ ዓይነት ምላሽ ዝህብ ኣይኾነን። ምኽንያቱ እንተድኣ ጀሚሩ ካብኡ ንላዕሊ ሰብ ክሓትት ስለዝኽእል፡ ምላሽ ኣይህብን። ስቕታ ፡ ስትራቴጂ ምንዋሕ ዕድመ መንግስቲ ኤርትራ'ዩ" ብምባል ነቲ ሕልኽላኽ ጸገማት ትገልጾ።

ሰብኣዉነት ዓሌት ኣይፈልን

Image copyright VERONICA ALMEDOM

ሎም መዓልቲ ኣብ ቤኑ ኣብ ዝተኻየደ ሰልፊ ተቓዉሞ ኤርትራዉያን ፡ ብርክት ዝበሉ ፊርማ ተቓዉሞ ዝኣከቡ ስዊዘርላንዳዉያን'ዉን ተረኺቦም'ዮም።

እዚኦም ካብ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ግሪን ፓርቲ፣ ሶሻሊስትን ሊበራልን ድጋፍ ዝረኸቡ ክኾኑ እንከለዉ 13 ሽሕ ፊርማ ተቓዉሞ ኣኪቦም ናብ መንግስቶም ኣቕሪቦም ኣለዉ።

ሻንታል ኤቦንጌ ኣባል ኮሚቴ ምትእኽኻብ ፊርማ ዜጋታት ስዊዘርላን'ያ። ንሳ፡ ካብ ሕሰም ዝሃደሙ ዜጋታት ምስጓግ ኢ-ሰብኣዊ ተግባር ስለዝኾነ ኢና ንቃወሞ ዘለና ትብል።

"ንሕና ብርክት ዝበሉ ኤርትራዉያን ስደተኛታት ዕቑባ ይረኽቡ ከምዘየለዉ ንርኢ ኣለና። እዚ ብምኽንያት ኣብ ኤርትራ ዝመጽእ ዘሎ ለዉጢ ዘይኮነ ዉሽጣዊ ፖለቲካዊ ለዉጢ ሃገርና'ዩ። ንሕና ግና ኣይተቐበልናዮን" በሃሊት'ያ።

"ጉዳይ ሰብኣዉነት ስለዝኾነ ኢና ክንሕግዞም ዝወጻእና" ትብል ሻንታል፡ ስዊዘርላንድ ዝፈረመቶም ዓለምለኻዊ ስምምዓት ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ተግባራዊ ክትገብሮም ኣለዋ ዝብል ቅዋም ኣለዋ።

"ኣብ ኤርትራ ዉልቀ መላኺ ስርዓት ከምዘሎ ብርክት ዝበሉ ትካላት ጸብጻቦም የቕርቡ ነይሮም'ዮም። ስዊዘርላንድ ድማ ኣንጻር ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ፈሪማ'ያ። ንሕና ድማ ሃገርና መሰል እዞም ዜጋታት ክትሕሉ ንሓትት ኣለና"።

ካብ ሞንጎ ኣዋሃሃድቲ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ ዮዉሃንስ መዓሾ ብወገኑ፡ በቲ ዝቐረበሉ ሚዛናዊ ዘይኾነ ጸብጻብ ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ብዙሓት ፡ ኣብ ሓደጋ ከይወድቁ መንግስቲ እታ ሃገር ክሓስበሉ ኣለዎ ክብል ይገልጽ።

"ብርክት ዝበሉ ኣብ ጠልጠል ዝርከቡ ሰባት ኣለዉ። ልዕሊ 3 ሽሕ ድማ ክልተ ካብ ሚኢቲ ክኸፍሉ፡ ናብ ኤርትራ እንተድኣ ተመሊሶም ድማ ጸገም ከምዘይገጥሞም ዝገልጽ ደብዳበ ተዋሂቡዎም ኣሎ። እዚ ብፍላይ ንትሕቲ ዕድመን ደቂ ኣንስትዮን ዘሕለፈቶ ዉሳነ ክተልዕሎን፡ እቲ ቐሪቡ ዘሎ ጸብጻብ ባይታዊ ሓቂ ከም ዝጎድሎን ንምግላጽ'ዩ ዕላማና" ኢሉ።

ጽልዋ ዘለዎም ድምጺ ስደተኛታት ዘጉልሑ ሰልፊታት እንተድኣ ቐጺልና ኤርትራዊ መሰል ሰስኢኑ ይመጽኦም ከምዘሎ ክርድኦም'ዩ እትብል ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰላት ቬሮኒካ ኣልመዶም፡ ናጽነት ኣብ ስደትን ኣብ ሃገሩን ንዝነብር መዓረ ከምዝኾነ ክርድኦም ኣለዎ ዝብል እምነት ኣለዋ።

"እዚ ባዕሉ ዓብዪ ቋንቋ'ዩ። እቲ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ዘሕድሮ ጽልዋ ስለዝበርተዐ'ዩ ኣንጻር ስደተኛታት ክንቀሳቐስ ዝጀመረ። ብዚ ኣቢልካ ግና ኣተሓሳስባ ህዝቢ ስዊዘርላንድ ክቕየር ተስፋ ንገብር"።

ተወሳኺ ዛንታ