'መኽዘን ህጻናት' ዑቕባ ዝተነፍጎም ስደተኛታት ኣብ እስራኤል

ኣብ እስራኤል ከባቢ 37000 ዝከኑ ኣፍሪቓውያን ስደተኛታት ኣብ ሰንፈላል ይርከቡ

ኣብ እስራኤል ከባቢ 37, 000 ዝኾኑ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ሰንፈላል ይርከቡ፡ ንኽንደይ ዝኣክል ኣብዛ ሃገር ክጸንሑ ከምዝኽእሉ ርግጽ ኮይኖም ዘይምልስዎ ሕቶ'ዩ። ድላይ መንግስቲ እስራኤል ዓዱ ሓዲገሙሉ ንኽወጹ እዩ።

ዋላኳ እቲ ተሓንጺጹ ዝነበረ ናይ ምጥራዝ መደብ ብውሳነ ቤት ፍርዲ ይሰናኸል፡ ቀዳማይ ሚኒስተር በንጃሚን ናታንያሁ ንስደተኛታት ውሕስነት ንምሃብ ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተሰማሚዑ ከብቅዕ ድሕሪ ሰዓታት ሓሳቡ ምቕያሩ ነቲ ኩነታቶም ዝያዳ ሓላሊኽዎ ይርከብ።

ኣብ ደቡብ ተልኣቪቭ እትርከብ ንእሽቶይ መንበሪ፡ ሓንቲ ሽቓቕ ዘለዋ ሓንቲ ክፍሊ፡ ኣብ ውሽጣ ሓንቲ ናይጀራዊት ሰበይቲ ጸብሒ ከተኽውስ ፡ ሓንቲ ድማ ኣብ ሰድያ ኮፍ ኢላ ኣብ ቅድሚኣ ዘሎ ቃጽዖ ከተቋምት ጸኒሓትና። ኣብታ ክፍሊ ድማ 20 ህጻናት መሊኦማ ይረኣዩ።

እቲ መሳኹቲ ናይታ ገዛ ክፉት'ዩ፡ እንተኾነ እዞም ህጻናት ክወጹ ኣይፍቀደሎምን'ዩ። ብዓቢኡ እቲ ካንሸሎ ብዓቢ መፍትሕ ወትሩ ምስ ተሸገጠ'ዩ። ካብቶም ህጻናት እቶም ዝዓኮኹ፡ የእዳዎም ዘርጊሖም " ሻሎም " በሉና፡ ካብ ኩነታቶም ብዙሕ በጻሒ ከምዘይብሎም ምርዳእ ይክኣል።

"ንብምሉኦም ስቕ ከተብሎም ኣዝዩ ከቢድ ስራሕ'ዩ" እታ ኣብ ክሽነ ዝነበረት ሰበይቲ ዝበለትና'ዩ።

እዛ "መኽዘን ህጻናት" ካብተን ከባቢ 90 ዝኾና ዘይሕጋውያን መውዓሊ ህጻናት ሓንቲ እያ፡ ትሑት ክፍሊት ስለተኽፍል ንኣሻሓት ኣፍሪቓውያን ስደተኛታት ተቀመጥቲ ተልኣቪቭ ንግዚኡ ዋላ ይኹን እፎይታ ፈጢራትሎም ኣላ። ኣብ ጻንሖትና ደረቕ ይኹን ተንቀሳቀሲ ስእሊ ንኸይንወስድን ድምጺ ንኸይንመልእን ከምኡ'ውን እዛ ገዛ ኣበይ ምኳና ንኸይንነገር እዩ ተነጊርና።

ካልእ ኣማራጺ ብዘይምህላዉ እንተዘይኮይኑ፡ ዝኾነ ወላዲ ደቁ ኣብዚ ክሓድግ ድሌት ክህልዎ ኣይክእልን'ዩ። ኣብ 2015 ጥራይ ሓሙሽተ ህጻናት ብሸለልትነት ዘይሕጋውያን ኣለይቲ ህጻናት ሂወቶም ሓሊፉ'ዩ።

ሶፍያ ምስቲ ንህጻናት ስደተኛታት ንምድጋፍ ዝነጥፍ ኢልፍለት (Elifelet) ዝብሃል ናይ ግብረ-ሰናይ ማሕበር እያ ትሰርሕ። ደሓን ዝኾነ መእለይን መውዓልን ህጻናት ንምድላው እዩ ድልየታ፡ እንተኾነ ግን መንግስቲ ኣብ ስደተኛታት ብዝኽተሎ ዘሎ ተጻባኢ መርገጺ ካልእ ኣማራጺ ከም ዘይህልዎም ትፈልጥ'ያ።

"ኩሎም እዞም ስደተኛታት፡ ንኸይጥረዝ ወትሩ ምስ ተሻቕሉ'ዮም፡ ዝያዳ ሰዓታት ብምስራሕ ክኣ ገንዘብ ንኸዋህልሉ ህርዲግ ይብሉ፡ ንኽሰርሑ ንደቆም ኣብ ገለ ሕስር ዝበለ መጽንሒ ህጻናት ክገድፍዎም ይግደዱ" ትብል ሶፍያ ።

መብዛሕትኦም ካብዞም ኣብዚ ጽዑቕ ከባቢ ተልኣቪቭ ዝርከቡ ስደተኛታት ሱዳናውያንን ኤርትራውያንን ኮይኖም ኣብ መንጎ 2006 -2012 ናብ እስራኤል ዝኣተዉ'ዮም።

ብዙሓት ካብዚኦም ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ተቐባልነት ንኽረክብ ብተስፋ ይጽበዩ። ካብ 2013-2017 ልዕሊ 15000 ሱዳናውያንን ኤርትራውያንን ናይ ዑቕባ መሕተቲ ወረቐት መሊኦም ኣለዉ፡ ክሳብ ሕጂ ግን ካብዞም ኩሎም ናይ 12 ጥራይ እዩ ተቐባልነት ረኺቡ።

ብመሰረት ጸብጻብ ናይ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ 2016 ኣብ ኣውሮጳዊ ሕብረት ሕቶ ዑቕባ ካብ ዘቕረቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት 92% ተቐባልነት ምርካቦም ብምጥቃስ ምስ ናይ እስራኤል የነጻጽሮ።

መንግስቲ እስራኤል ነቶም ሓተትቲ ዑቕባ ናይ ቁጠባ ስደተኛታት'ዮም ብምባል ካብታ ሃገር ክወጽሉ'ዩ ዝደሊ።

ካብ ጥሪ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት፡ ንነብሲ ወከፍ ብወለንትኡ ካብ እስራኤል ክወጽእ ዝተበገሰ ናይ ኣየር ትኬትን $3500 (£2510 ) ብምሃብ'ዩ ከተግብሮ ጸኒሑ። ነዚ ዘይተቐበሉ ስደተኛታት ክኣ ማእሰርትን፡ ስዒቡ ዝመጽእ ምስጓግን'ዩ ከም ዝኸውን'ዩ ዘጠንቅቕ መንግስቲ እስራኤል።

ቀዳማይ ሚኒስተር በንጃሚን ናታንያሁ ኣብዚ መእተዊ እዚ ዓመት "ኣብ ልዕሊ እቶም ንስራሕ ኢሎም ናብ እስራኤል ዝተሰደዱ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ኢና ስጉምቲ ንወስድ ዘለና፡ እስራኤል ጽላል ሕጋውያን ስደተኛታት ምዃን ክትቅጽሎ'ያ፡ ንዘይሕጋውያን ግን ክንሰጎም ኢና" ምባሉ ይዝከር።

ሻቕሎት ናይዞም ደቆም ንምብጻሕ ናብ'ዛ ጸባብ ገዛ ዝመጹ ወለዲ ድማ እዚ'ዩ።

ሓንቲ ካብዞም ስደተኛ ዝኾነት ፌቨን፡ ነታ ጸባ ዘይብሉ ጡጦ ክትጠቡ ዝወዓለት ጓል ሽዱሽተ ወርሒ ጓላ ንምውሳድ መጺኣ'ላ። ብሰንኪ ሕጽረት ቋንቋ ከም ድላያ ምስ ድላያ ክትረዳእ ኣይትኽእልን'ያ።

ፌቨን ንውላዳ ካብቲ ዝውዓለትሉ ምንጻፍ እናልዓለት "ጋሕጋሕ ንግሆ ከጸራሪ ምስ ወፈርኩ'የ፡ ገለ ቅሩብ ሰልዲ ብምርካብ ክኣ ንጓለይ የዕቢ" ኢላትና። ዋላ ትመነዮ፡ ንፌቨን ካልእ ዝሓሸ ኣማራጺ የብላን ።

እዘን ከምዚአን ዓይነት መውዓሊ ህጻናት ብኸም ኢልፍለት (Elifelet) ዝበሉ ማሕበራት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣብቶም ህጻናት ብዝፈጥርዎ ኣእምርኣዊ በሰላ፡ ከም ሓደገኛታት ቦታታት'የን ዝጥቀሳ።

"ብዘይ ምግናን እዞም ህጻናት ንሓዋሩ ዘይሕከኽ ፍርሕን ጸቕጥን፡ ከምኡ'ውን ዶንጊኻ ትምህርቲ ናይ ምጅማር ኩነታት ዝተቓልዑ'ዮም" ትብል ሶፍያ።

ኣብ ጉዳይ እዞም ከምዚኦም ዓይነታት ዝድራቤታት ዝተፈላለየ ኣረኣእያ'ዩ ዘሎ።

"እዞም ኣፍሪቃውያን ጉዳየይ ኣይኮኑን" ሓደ ዓቢ መራሒ ታክሲ ተቐማጢ ደቡብ ተልኣቪቭ ናብቶም ጉጅለ ኮይኖም ዘዕልሉ ዝነበሩ ስደተኛታት እናመልከተ ዝተዛረቦ'ዩ። ምስዚ ዝመጽእ ሃገራዊ ምርጫ፡ ንመርገጺ ናታንያሁ ዝድግፉ ብዙሓት ሰዓብቲ ስለዘለውዎ፡ እዚ ተወጢኑ ዘሎ መደብ ክጸድቕ ዘለዎ ተኽእሎ ኣዝዩ ልዑል እዩ።

ኣብ ሃቲክቫ ብንእሽተይ ዱኳን ዝመሓደር ወዲ 31 ዓመት ጽዮን (Zion ) ፡ ቁጽሪ ስደተኛታት ብምውሳኹ'ምበር ምስ ዓሌትነት ምትእስሳር የብሉን ይብል " ረአ ፡ ኣዝዮም ጥዑማት ህዝቡ'ዮም ፡ እንተኾነ ኣነ ስደተኛታት'ዮም ኢለ ኣይኣምንን'የ ፡ ኣብ ሓደ ከባቢ'ዮም ዝቕመጡ ፡ ምሉእ ብምሉእ ክኣ ይዕብሉልና'ዮም ዘለዉ" ይብል ጽዮን።

ካብ ሃገራት ዓረብ ናብ እስራኤል ዝመጸ ዩሁዳዊ ሚዝራሂ፡ ስተኛታት ኣብ እስራኤል ንክጸንሑ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ብዙሕ ደገፍን ኣተኩሮን ይረክብ ብዘይምህላዉ ስክፍትኡ ብምግላጽ ምስጓግ ስደተኛታት ቅኑዕ ተግባር ዘይምዃኑን መንግስቲ ነዚ ከምዚ ዓይነት ጸገማት ምፍጣሩ "ኣዝዩ ዘሕርቕ'ዩ" ይብሎ።

ኣብ ተልኣቪቭ ከባቢ ራቢን 25, 000 ህዝቢ ብምትእኽኻብ ንምስጓግ ስደተኛታት ብምቅዋም ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ዘለዎ ሕርቃን ንምግላጽ ተቛውሞ ኣርእዩ'ዩ። ራቢ ሱዛን ሲልቨርማን፡ መስራቲ ሚክላት እስራኤል ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ዝነጥፍ ማሕባር ብወገኑ፡ ፖሊሲ መንግስቲ ኣንጻር መትከላትን እምነትን ኣይሁዳውያን'ዩ ይብል።

"ሃይማኖትና ጋሻ ንኽንቅበል'ዩ ዝእዝዝ፡ ኣብ ታሪኽና'ውን ደቂ ሰባት ምእንታና ተበጅዮምልና'ዮም፡ ማዕጾ ቤቶም ኣርሕዮም እንቋዕ ድሓን መጻእኩም ኢሎሙና'ዮም፡ ኩሉ መዳያዊ ሓገዝ ኣበርኪቶሙልና'ዮም፡ እንተኾነ ንሕና ዘይከምኢዶም ነዚ ጽቡቕ ውርሻ ኢና ንነጽጎ ዘለና"።

ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ስደተኛታት ብዝገበርዎ ሕጋዊ ተቓውሞ ንግዚኡ ብውሳኔ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እቲ ናይ ምስጓግ መደብ ደው ከም ዝብል ኮይኑ።

ብድሕሪኡ፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ምዕራባውያን ሃገራት ኣሽሓት ካብቶም ስደተኛታት ክወስዳ ዝተረፉ ድም እስራኤል መንበሪ ፍቓድ ክትህቦም ዝብል ተቐባልነት ዝረኸበ እማመ ኣቕሪቡ።

እንተኾነ ቀዳማይ ሚኒስተር በንጃሚን ናታንያሁ ነቲ ስምምዕ ብምፍራስ "ዋላኳ ሕጋውን ዓለምለኻዊ ጸገማትን ይሃሉ፡ ነዞም ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ንምእላይ ካልእ ኣማራጺታት ከነናዲ ኢና" ኢሉ።

ነቶም ዘይሕጋዊ መውዓሊ ህጻናት ዝጥቀሙ ከም በዓል ፌቨን ዝኣመሰሉ ወለዲ ናይ ሰንፈላል እዋን ኾይኑ ዘሎ።

ፌቨን ጓላ ሒዛ ካብቲ ገዛ ክትወጽእ እናተዳለወት፡ ድኽም ብዝበለ ፍሽክታ "ደሓን ምዃና ሕጉስቲ'የ -ንሎሚ " ኢላትና ካብቲ ካንሸሎ ወጸት።