ኣፕቴክ ኣፍሪቃ፡ ፕሮጀክት ተተካኢ ጸዓት ክልተ ኤርትራውያን ኣብ ኣፍሪቃ

ወነንቲ APTECHAFRICA ኢንጂነር ግረማይ ዘርኣይ ( ጸጋማይ ) ምስ መትከል ዘርኣይ ( የማናይ ) Image copyright APTECHAFRICA
ናይ ምስሊ መግለጺ ወነንቲ APTECHAFRICA ኢንጂነር ግረማይ ዘርኣይ ምስ መትከል ዘርኣይ

ኣብዛ ዓለም ሓደ ካብ ሓሙሽተ ሰባት ቀረብ ኤለትሪክ ኣይረክብን ፡ ኣሰታት ከልተ ቢልዮን ዝግመቱ ኣህዛብ፡ ጸዓታዊ ምንጮም ኣብ ዕንጨቲ ፍሓምን ኩቦን ምስኡ ዝመሳስል ነገራትን ከምዝሙርኮስ መረዳእታት ይሕብሩ።

ምዕሩይ ዝርገሐ ጽዓት ዘይምህላዉ ካብ ቀንዲ ዓንቃጺ ንምዕሩይ ምዕባለ እዩ ።

ኣብ ምዕቡላት ሃገራት ምካኒካዊ ጸዓት ካብ ቀንዲ ምኽንያት ከባብያዊ ብከላ ይስራዕ።

ቀጻለነት ዘለዎ ጸዓት ከየውሓስኻ ዘላቕነት ዘለዎ ምዕባለ ክረጋገጽ ከመዘይክእል ብዙሓት ዝሰማምዕሉ ግሉሕ ሓቒ'ዩ ።

መትከል ዘርኣይ ምስ ሓዉ ኢንጂነር ግርማይ ዘርኣይ ብምኳን ንትካል ኣፕቴክ ኣፍሪቓ ዝመስረተ'ዩ።

ኣፕቴክ ኣፍሪቓ ናይ ጽሓያዊ ጽዓትን ናይ ብጽሓያዊ ጽዓት ዝሰርሓ መጨንጉዒ ማይ ሞተራትን ዝነጥፍ ትካል ኮይኑ ኣብ 2006 ኣብ ኤርትራ'ዩ ተመስሪቱ።

መትከል ዘርኣይ ንኣመዓባብላ ኣፕቴክ ኣፍሪቓ ከብርህ እንከሎ፡ ኣብ 2012 ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተፈላለዩ ፕሮጀክትታት ድሕሪ ምስራሕ ተፈላጥነት እናረኸቡ ምምፀኦም ይዛረብ።

"ስምናን ስም ትካልናን ተፈላጥነቱ ስለዝዓበየ ፡ ኣብ 2014 ኣብ ፓሪስ ዝተገበረ 200 ሃገራት ዝፈረማሉ ንዓለማዊ ዋዒ ዝምልከት ዘተ ኣብ ተተካኢ ጽዓት ዝያዳ ክድፍኣሉ ስለዝተሰማማዓ መወዳእታ 2015 ኣብ ኡጋንዳ ሓዲሽ ጨንፈር ንክንከፍት ኣተባቢዕና" ይብል።

ወሲኹ ድማ፡ "2016 ናብ ርዋንዳን ሲራልዮንን፡ ቀፂልና ድማ ናብ ማእከላይ ኣፍሪቓን ናብ ዲሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኮንጎን ጨናፍርና ብምስፋሕ ኣብ 2018 ኣብ ላይበርያ ቤት ጽሕፈት ከፊትና ኣብዚ ሕጂ ኣብ ሸውዓተ ሃገራት ቤትጽሕፈታት ኣለና" ይብል።

Image copyright APTECHAFRICA
ናይ ምስሊ መግለጺ ሰራሕተኛታት APTECHAFRICA ምስ ጭርሖ ትካሎም

ዝዓበየ ብጽሓያዊ ጽዓት ዝሰርሕ መጨንጉዒ ማይ

ኣፕቴክ ኣፍሪቓ ኣብ መላእ ቀርኒ ኣፍሪቓ ንብዙሕ ከባቢታት ዝሸፈነ ፕሮጀክትታት ወዲኡ'ሎ።

ሓደ ካብኡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቓ ዝዓበየ ብጽሓያዊ ጽዓት ዝሰርሕ ናይ 82 ኪሎ ዋት መጨንጉዒ ማይ ኣብ ደቡብ ሱዳን ከምዝተኸሉ መትክል ዘርኣይ ይገልጽ።

"ብዘለና ውህሉል መረዳእታ፡ ከባቢ 345,717 ህዝቢ ተጠቓሚ ንሕና ዝሰራሕናዮ ማይ ክኸውን ክኢሉ'ሎ። ከባቢ 109,419 ዝኸውን ካኣ ቀረብ ኤሌትሪክ ንኽረክብ ኣኽኢልና ኣለና፡ ክሳብ ሕጂ ኣብቲ ኣብ ኩሉ ጨንፈራት ዝተኸልናዮ ከባቢ ክልተ ነጥቢ ሽዱሽተ ሜጋ ዋት ጽዓት ተኺልና ኣለና" ይብል።

"እቲ ዝስራሕ ስርሓት እንተሪኢኻዮ ናብቲ ገጠራዊ ክፋል ኣይከይድን እዩ። ንሕና ግን እቲ ዝበዝሐ ፕሮጀክትና ኣብ ገጠራት'ዩ፡ ንሱ ካኣ'ዩ ዘሐጉሰና፡ እቲ ንርእዮ ውጽኢት ኣዝዩ ኣገዳስን ጸላውን እዩ፡ ምኽንያቱ እቲ ገጠራት መካይን ዘይኣትውኦ። ማይ ነእቱ፣ ቤት ትምህርትታት መብራህቲ ክህልወን ሓሲበንኦ ዘይፈልጣ ቀረብ ኤሌትሪክ ንገብረለን" ይብል።

ከም በዓል ደቡብ ሱዳን ፡ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ማእከላይ ኣፍሪቃ ዝአመሰላ፡ እተን ዝነጥፉለን ሃገራት ፖሎቲካዊ ምርግጋእ ዘይብለን ሃገራት እንትኾና፡ እቲ ዘለወን ሃዋሁ ንዝኾነ ኣውፋሪ ከይዱ ንኽሰርሕ ዘተባብዕ ከምዘይኮነ የረድእ።

"ንሕና ግን ኣብ ማእከለን ኣለና። ካብቶም ቀንዲ ዓማዊልና ድማ እዞም ናይ ስደተኛታት መዓስከራት እዮም። ንነዊሕ እዋን ዝኸይድ ውሽጣዊ ስምምዓት'ውን ኣለና፡ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኣብ ዩጋንዳ፣ ድቡብ ሱዳን፣ ማእከላይ ኣፍሪቓ ከምኡ'ውን ኣብ ዲሞክርስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ዝሰራሕናዮ ስራሕ፡ ብዙሕ ዕግበት ፈጢሩልና'ዩ" ይብል መትከል ዘርኣይ።

Image copyright APTECHAFRICA
ናይ ምስሊ መግለጺ ሰራሕተኛታት APTECHAFRICA ኣብ ካመፓላ

ኣካል ፍታሕ ክንከውን መሪጽ

መትከል ዘርኣይ እዚ ስራሕ ከምይ ኣቢሎም ክጅምርዎ ከምዝኽኣሉ ከብርህ እንከሎ፡ "ዓቢ ሓወይ ኢንጂነር ግርማይ ዘርኣይ ፡ ንነዊሕ እዋን ኣብ ቴክኒካዊ ስርሓት ስለዝጸንሐ እንደገና ብኡ'ውን ስለዝተመረቐ ናብቲ ናይ ጽሓያዊ ጽዓት ስራሕ ክንኣቱ ክኢልና ፡ ጸኒሕና ግን እቲ ናይ ዓለማውን ዋዒ ዝብሃል ጸገማት ክዝረበሉን ክወዓዋዕን ስለዝጀመረ ነዚ ብምርኣይ እቲ ቀንዲ ዝሰሓበና'ዩ" ይብል።

ኣስዒቡ ድማ፡ "ተኻፈልቲ እቲ ጸገም ጥራይ ካብ ንኸውን ኣካል ፍታሕ ክንከውን መሪጽና፡ ቆልዑ ጽሩይ ማይ ክሰትዩ ክትርኢ፡ ህጻናት ኤሌትሪክ ረኺቦም ትምህርቶም ከጽንዑ ከተስተብህል ዝተፈላለዩ ስደተኛታት ካብ ዝተፈላለየ ብማይ ዝመጽእ ሕማማት ስግኣቶም ተቀንጢጡ ክትዕዘብ ዝፈጥረልካ ባህታ መወዳድርቲ የብሉን"። ይብል።

ድሕሪ ናይ 2015 ውዕል ፓሪስ ተተካኢ ጽዓት ናብ ፋይናንስያዊ ትካል'ዩ ተሰጋጊሩ። መብሕትአን ኣብዚ ከምዚ ዝነጥፋ ትካላት በቲ ፋይናንስያዊ ደገፍ ዝካየዳ ከምዝኾና ይዛረብ።

"ንሕና ግን ክሳብ ሕጂ ብናትና ፋይናንስስ (self fund ) ኢና ንንቀሳቀስ ዘለና ። ሓደ ካብቲ ቀንዲ ማሕለኻታትና ድማ ኣብዚ ዓውዲ ዝምውሉ መዋሎ ስለንስእን ንሽገር ኢና።

80 ሚኢታዊት ካብ ህዝቢ ኣፍሪቓ ገና ቀረብ ናይ ኤለትሪክ ዘይበጽሖ እዩ። ኣብ ትሕተ ሳህራ ካብ ዘለዋ ሃገራት ዝነብር ህዝቢ 600 ሚልዮን ኣብ ጸላም'ዩ ዝርከብ። ነዚ ቅልጡፍ ፍታሕ ንኸተምጽእ ገንዘባዊ ደገፍ የድለያካ። ኣውፈርቲ የድልዩኻ ፡ እዝን ወዲ ከምዝን ተደራሪቡ እቲ ንሓስቦን እቲ ዘጋጥመና ጸገማትን ኣብ ግምት ብምእታው ካብቲ ቀንዲ ብድሆታትና እዮም። ክንደይ ዓይንና ዓሚትና ዝሓለፍናዮ ጉዳያት ኣሎ" ይብል።

ኣብ ኤርትራ ገለ ክንዓምም መደብ'ለና

መትክል ኣብ ኤርትራ ሕጽረት ቀርብ ኤለትሪክ ከምዘሎ ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ኤርትራ ወፍሪ ናይ ምክያድ መደብ እንተሃልይውም ሕቶ ኣቕሪብናሉ።

"እዚ ትካል ኣብ ኤርትራ እዩ ተጀሚሩ። ግን ነቲ ትካል ንምዕባይ ዝብል ራኢ ስለዝነበረና ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቓ ጠመተና ከነስፍሕ ተገዲድና። ከም ትካል ኩሉ ግዜ ብዛዕባ ኤርትራ ንሓስበሉ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ'ውን ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ናይ ጽሓያዊ ጽዓት ጨረታት የውጽእ'ዩ ፡ ካብዚ ተሞርኪስና ንሕና'ውን ኣብ ቀረባ ግዜ ኣብ ኤርትራ ገለ ክንዓምም ቀረባ መደብና'ዩ" ክብል የብርህ።

Image copyright APTECHAFRICA
ናይ ምስሊ መግለጺ ብAPTECHAFRICA ዝተሰርሐ ጽሓያዊ ጽዓት

መጻኢ ውጥን ኣፕቴክ ኣፈሪቓ

ናይ መጻኢ ውጥን ኣፕቴክ ኣፈሪቓ (APTECHAFRICA) ዝተሓተተ መትክል ዘርኣይ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ሸውዓተ ሃገራት ኣፍሪቓ ከምዝነጥፉን ኣብ 2020 ዝርገሐኦም ናብ ዓሰርተ ሃገራት ናይ ምዕባይ ቀንዲ መደቦም ከምዝኾነ ይዛረብ።

"እቲ ካልእ መደብና፡ ኣብ ትሐቲ ሳህራ ዝርከብ ሃገራት ዝርከብ ኣስታት 600 ሚሊዮን ዝከውን ህዝቢ ቀረብ ኤሌክትሪክ ገና ኣይረኸበን ኣሎ ፡ እዚ ዞባ እዚ ካኣ እቲ ንሕና ንነጥፈሉ ዘለና ዞባ እዩ። እቲ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝነብር ህዝቢ ሽምዓ እዩ ዝጥቀም፡ ብዋጋ ሓንቲ ሽምዓ ንእሽተይ ሶላር ብምስራሕ ፍታሕ ኣብ ምንዳይ ኣለና" ይብል።

"እቲ ቀንዲ ሽቶና ነዚ ህዝቢ እዚ ብዝሓሰረ ሽምዕኡ ብሶላር ምትካእ'ዩ። ጀሚርናዮ፡ ብዙሓት ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ሕብረተሰብ ዝነብሩ ካኣ ተጠቐምቲ ኮይኖም ኣለዉ። እዚ ሶላር ብሽምዓ ናይ ምትካእ መደብ ናብ 200 ሚልዮን ህዝቢ ናይ ምብጻሕ መደብ ኣለና" ።

ከምኡ ድማ፡ ነቲ ኣብ ሕርሻ ዝነጥፍ ሕብረተሰብ ብሶላር ዝሰርሓ መጨንጉዒ ማይ ብምዕዳል ካብ ኣታዊታቶም ዕደኦም ከምዝከፍሉ ( pay as you go ) ንምግባር ሃሳብ ኣለዎም።

"በዚ ተሞርኪሱ ክንዲ ንክረምታዊ ማይ ጥራይ ዝጽበ በዝን ጨንጓዕቲ ሞተራታት ጌሩ ክልተ ሰለስተ ግዜ ኣብ ዓመት ምህርቱ ከምዝሓፋስ ምግባር እዩ" ክብል የዕሊለና።