ዜና ዕረፍቲ፡ ልኡል ፊሊፕ መስፍን ኤዲንብራ

መስፍን ኤዲንብራ

ምንጪ ስእሊ, Terry O'Neill

ልኡል ፊሊፕ፡ መስፍን ናይ ኤዲንብራ፡ ንንግስቲ ኤልሳቤጥ ብዝወፈይዎ ጽኑዕን ዘየቋረጸን ድጋፍ ልዑል ኣኽብሮት ረኺቦም።

እቲ ዝተሰከምዎ ሓላፍነት ቀሊል ኣይነበረን - ምናዳ'ኳ መዝን ኣካይዳን ሓይሊ ባሕሪ ንዝለመደ ሰብ፡ ምስኡ ኸኣ ኣብ ብርክት ዝበሉ ኣርእስትታት ዕጽቕ ዝበሉ ርእይቶታት ንዘለዎ ሰብ።

ኰይኑ ግን ሓላፍነቶም ዉጽኢታዊ ክዀነሉ ዝኻኣለሉ ምኽንያት ኣብቲ ሓያል ባህርይኦም ንረኽቦ።

ብዓል-ቤት ንግስቲ ኤሳቤጥ ብምዃኖም ቅዋማዊ ስልጣን ኣይነበሮምን። ይዅን'ምበር ካብ ልኡል ፊልፕ ኣብሊጹ ንንግስነት ዝቐርብን ወይ ከኣ ዝያዳ ኣድላይነት ዘሎዎ ሰብ ኣይነበረን።

ምንጪ ስእሊ, Royal Collection

መግለጺ ስእሊ,

ኣዲኡ ልዕልቲ ኣሊስ ንንግስቲ ቪክቶርያ ጓል-ጓል ጓላ'ያ እያ ነይራ

ቀዳሞት ዓመታት

ልኡል 'ፊሊፕ ናይ ግሪኽ' ብ 10 ሰነ 1921 ኣብ ደሴት ኮርፉ ተወለዱ። ኣብ ናይ ትውልዲ ምስክር ወረቐቶም ዝተመዝገበ መዓልቲ ትውልዶም ግን 29 ጉምበት 1921 ይብል - እዚ ዝዀነሉ ምኽንያት ኸኣ ኣብቲ እዋን'ቲ ግሪኽ ጌና ናይ ጎርጎርዮሳዊ ኣውደ ኣዋርሕ ብዘይ ምርዓማ'ዩ።

ኣቦኦም ንልኡል ኣንድሪው ናይ ግሪኽ - ንንጉስ 'ጆርጅ 1 ይ ናይ ሄለነስ ' ንእሽቶ ወዶም ነበሩ። ኣዲኦም ከኣ ልእልቲ ኣሊስ ናይ ባተንበርግ - ቦኽሪ ጓል ልኡል ሉዊ ናይ ባተንበርግ - ሓብተን ከኣ አርል ናይ ማውንትባተን ናይ በርማ ነበራ።

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

መግለጺ ስእሊ,

ፊሊፕ (ኮፍ ኢሉ ዘሎ) ኣብቲ ደራማታት ዝሰርሓሉ ዝነበረ ጎርደንስታውን ጽቡቕ ከይዱ'ዩ

ወተሃደራዊ ታዕሊም

ኣብ ኤውሮጳ ውግእ የንጸላሉ ስለ ዝነበረ ልኡል ፊሊፕ ኣብ ውትህድርና ኣተዉ። ኣብ ዘውዳዊ ሓይሊ ኣየር'ኳ ክኣትዉ ይድለዩ፡ ብናይ ኣዲኦም ስድራቤት ሓያል ናይ ባሕረኛታት ባህሊ ተደፊኦም ኣብ ሓይሊ ባሕሪ ተጸንበሩ - ከም ሕጹይ-መኰነን ኣብ ብሪታንያ ሮያል ኮለጅ ኣተዉ - ኣብ ዳርትሙዝ - ደቡባዊ ገማግም ባሕሪ እንግሊዝ።

ሓደ መዓልቲ ኣብ ታዕሊም ኣብ ዝነበርሉ እዋን ንልእልቲ ኤልሳቤጥ፡ ምስ ሓብተን፡ ከዕጅብወን ተሓጽዩ - ንጉስ ጆርጅ 6ይ ምስ በዓልቲ ቤቶም፡ ንግስቲ ኤልሳቤጥ፡ ንዑደት ኣብቲ ኮለጅ ንዑደት ዝኸድሉ እዋን ነበረ።

እቲ ዑደት፡ ምስ ልኡል ፊሊፕ ምርኻብ፡ ኣብ ልዕሊ እታ ጌና 13 ዝዕድሚኣ ኤልሳቤጥ ስምብራት ገደፈ።

ፊሊፕ'ውን ኣብ ስርሖም ተስፋ ዝተነብሮም ሕጹይ ምዃኖም ኣመስከሩ - ብ ጥሪ 1940 ካብ ብጾቶም እቲ ዝለዓለ ነጥቢ ብምምጻእ ተመረቑ፣ ጸኒሖም ኸኣ ኣብ ህንዳዊ ዉቃያኖስ ዝተኻየድ ዉግእ ንመጀመርታ እዋን ተኻፈሉ።

ብወርሒ ጥቅምቲ 1942 ሓደ ካብ'ቶም ኣጕባዝ (ናይ ተነንተ ማዕርግ ዝነበሮም) ኣባል ዘውዳዊ ሓይሊ ባሕሪ ዀይኖም ኣብ ኤች.ኤም.ኤስ. ዎለስ - ሃዳኒት መርከብ ተመዲቦም ነበሩ።

ሕጸ

ኣብቲ እዋን'ቲ ምስ መንእሰይ ልእልቲ ኤልሳቤጥ ብደብዳቤ ይራኸቡ ነበሩ - ሓሓሊፎም ድማ ተዓዲሞም ኣብ እንዳ ንጉስ ንኽበጽሑን ክቕንዩን ይኸዱ ነበሩ።

ብጊዜ ሰላም ርክቦም ሰሰነ፣ ብሓጋይ 1946 ንንጉስ ጆርጅ 6ይ ንመውስቦ ሓተቱ።

ምንጪ ስእሊ, PA

መግለጺ ስእሊ,

ምስ ናይ ሽዑ ልዕልቲ ኤልሳቤጥ ኣብ ዝተመራዓወሉ እዋን 'ነቲ ብኵናት ዝደበነ ሃዋሁ ብሪጣንያ ዘድመቐ' ተባሂሉ ተገሊጹ ነይሩ

ዝዀነ ዀይኑ፡ ቅድሚ ንሕጸ ምቍ'ጻሮም ልኡል ፊሊፕ ሓዲሽ ዜግነትን ሓድሽ ናይ ስድራ-ቤት ስም ኣድለዮም። ናይ ግሪኽ ዜግነቶም ሓኺኾም ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ወሰዱ፣ ስሞም ከኣ 'ማውንትባተን'፡ ብናይ ኣዲኦም - ዝተኣንግለዘ (anglicised) ስም ስለ ዝነበረ - ንመጸወዒኦም ክኸውን መረጹ። መርዕኦም ኣብ ወስትሚኒስተር ኣቢ ብ 20 ሕዳር 1947 ተፈጸመ።

ዝተዀልፈ ካርየራ

ልኡል ፊሊፕ ናብ ስርሖም ተመልሱ፣ ኣብ ማልታ ንጊዜኡ ተመደቡ - እቶም ምርዑዋት ናብርኦም ከም'ቶም ካልኦት ኣብ ወትሃደራዊ ዕማም ዝነበሩ ዀነ - ማለት ተፈላሊኻ ምንባር።

ቦኽሪ ወዶም፡ ልኡል ቻርለስ፡ ኣብ ባኪንግሃም ፓላስ ብ 1948 ተወልዱ፣ ጓሎም፡ ልእልቲ ኣን ከኣ ብ1950።

ብ 2 መስከረም 1950 መኰንናት ሓይሊ ባሕሪ ዝምነይዮ ንያት ተጐናጸፉ - ንሶም ዝእዝዝዋ ናይ ዉግኣ-መርከብ ኤች.ኤም.ኤስ. ማግፓይ ተዋህቦም።

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

መግለጺ ስእሊ,

ፊሊፕ ኣዝዩ ንኡድ ዝኾነ ናይ ሓሊባሕሪ ፍሉይ ኣበርክቶ'ኡ ነይርዎ

ኣብቲ እዋን'ቲ ጥዕና ናይ ንጉስ ጆርጅ 6ይ እናኸፍአ ይኸይድ ነበረ፣ ጓሎም እቲ ንግስነት ዝጠልቦ ስርሓት ንኽትሰርሕ ተገደደት - ኣብ ጐድና ኸኣ በዓል ቤታ ክህሉ ነበራ።

ብ 1951 ልኡል ፊሊፕ ካብ ዘውዳዊ ሓይሊ ባሕሪ ዕረፍቲ ብምውሳድ ንበዓልቲ ቤቶም ተጸንበርወን፣ ካብ ሽዑ ጀሚሮም ናብ ሓይሊ ባሕሪ ኣይተመልሱን።

መዘንኦም፡ ልኡል ፊሊፕ በቲ ዝጀመርዎ እንተ ዝቕጽሉ ነይሮም ብብቕዓቶም 'ፈርስት ሲ ሎርድ' - ቀዳማይ ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ - ማዓርግ ምተጐናጸፉ ነይሮም ይብሉ።

ሓሳበ-ተሓድሶ

ብ 1952 ልእልቲ ኤሳቤጥን ልኡል ፊሊፕ ኣብ ዑደተ-ኮሞንወልዝ ገሹ፡ ንንጉስን ንግስትን ተመዲቡ ዝነበረ ዑደት ማለት'ዩ።

ብወርሒ የካቲት፡ እቲ ዑደት ኣብ ከንያ ኣብ ሓደ ሕዛእቲ-ሃድን ኣብ ዝነበሩሉ እዋን፡ ንጉስ ከም ዝሞቱ ተፈልጠ። ብዕብሰተ-ኣርተሪ - ዘምሕር ሕማም ልቢ - ከም ዝሞቱ ተፈልጠ።

እቲ ሓላፍነት መርድእ ኣብ ልኡል ፊሊፕ ወደቐ። ሞት ናይ ኣቦአን ጥራሕ ዘይኰነስ እቲ ንግስና ናብአን ከም ዝተመሓላለፈ።

እቲ ጽንብል ንግስነት ምስ ቀረበ ልኡል ፊሊፕ፡ ዋላ'ኳ ድሕሪ ንግስቲ ኤልሳቤጥ ቀዳምነት ይሃልዎም፡ ቅዋማዊ ሓላፍነት ከም ዘይህልዎም ዘውዳዊ ትእዛዝ ተኣወጀ።

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

መግለጺ ስእሊ,

ፊሊፕ እታ ንግስቲ ዘውዲ ኣብ ዝደፍኣትሉ እዋን ንመጀመርታ ናይ ክብሪ ምብጻሕ ዝገበረላ ሰብ'ዩ ነይሩ

መሪር ማህረምቲ

ልኡል ፊሊፕ ሓይሎም ኣብ ማሕበራዊ ንጥፈታት ኣድሃበ - ብዙሕ ጊዜ ኣብ ማዕረ'ቶም ኣብ ሕብረተሰብ ዉሩያት አዕሩኽቶም ኰይኖም ይስኣሉ ነበሩ።

ንግስቲ ኤልሳቤጥ ስም እንዳ ንጉስ ኣብ ክንዲ ማውንትባተን ዝኸውን ዊንሰር ክኸውን ኣሎዎ ኢለን ምስ ኣዘዛ ንልኡል ፊሊፕ መሪር መቅጻዕቲ ተሰምዖም።

ሓደ መዓልቲ "ኣብዚ ሃገር'ዚ ኣነ ንበይነይ ንደቀይ ስመይ ከውርሶም ዘይክእል ሰብ'የ" ክብሉ ምስ ሓድ-ሓደ አዕሩኽቶም ኣማረሩ።

መግለጺ ስእሊ,

ሓድሸ ሂወት በዓል ቤት ንግስቲ ምዃን ክለማመድ ተገዲዱ

ከም ወላዲ መጠን ልኡል ፊሊፕ ንቕጽ ዝበሉ፡ ከም ሓውሲ ስምዒተ-ኣልቦ ኰይኖም ክረኣዩ ይኽእሉ'ዮም።

ጆናታን ዲምቢልቢ ከም ዝበሎ፡ ዛንታ ናይ ልኡል ቻርለስ ዝጸሓፈ - ወራስ ዓራት - "ልኡል ፊሊፕ ንዉላዶም ኣብ ቅድሚ ሰብ ኣዐርዮም ይገንሕዎም ስለ ዝነበሩ ብኽያቶም ዝሰዓሮም እዋን ነይሩ'ዩ" ይብሉ። ርክብ ናይ ኣቦን ቦኽሪ ዉሉድን ቀሊል ኣይነበረን።

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

መግለጺ ስእሊ,

ልዑል ቻርለስ ኣብቲ ንሱ ዝተማህረሉ ቤት ትምህርቲ ጎርደንስታውን ክኣቱ ብምግዳዱ ኣብ መንጎ ኣቡን ወድን ጋግ ፈጢሩ'ዩ

'እንዶ ሞራል'

ሓደ ካብ'ቶም ደረኽቲ ዝንባሌታት ናይ ልኡል ፊሊፕ ክንክን መንእሰያት ነበረ - ብ 1956 እቲ ድርኺት'ቲ ነቲ ህቡብን ዕዉትን ብ" ብልጫ መስፍ ነ - ኤ ዲንብ ራ " ዝፍለጥ ሬድኤታዊ ትካል መበገሲ ዀኖ።

ኣብ ዝሓለፉ ሓያሎ ዓመታት እቲ ማሕበር ንሽድሽተ ሚልዮን ዝኣኽሉ መንእሰያት ዓለም - ንዝሰንከሉን ዘይሰንከሉን ብሓባራ፡ 15-25 ዝዕድሚኦም መንእሰያት - ንነብሶም ክብድሁሉ ኣብ ዘኽእሎም ንጥፈታት መሮር ኣሳቲፎም'ዮም። እቶም ንጥፈታት ኣብ ስራሕ-ጋንታነት (ሓቢርካ ናይ ምስራሕ) ፡ ብልሓተኝነት ኰነ ክብሪ-ተፈጥሮ ዘትኰሩ'ዮም።

ልኡል ፊሊፕ ብርሱን ስምዒት ንእንስሳ መሮር ኰነ ኣካባቢና ዝሕለቑ ሰብ'ዮም። ዘሎዎም ዓቕምን ጽልዋን ን "ዎርልድ ዋይልድ ላይፍ ፋንድ" (ርሾ እንስሳ መሮር) ከሐይሉ ጽዒሮም'ዮም - ጸኒሑ ዕላማ ናይቲ ማሕበር ናብ " ዎርልድ ዋይ ል ድ ፋንድ ፎር ነ ቸር " ኣድሃበ - ንተፈጥሮ ዓለም ዚሕግዝ ማሕበር ረዲኤት። ንሶም ከኣ ፋልማይ ፕረሲደንት ናይቲ ማሕበር ክዀኑ ተመዘዙ።

ንጋዜጠኛ ቢ.ቢ.ሲ. ከም ዝበልዎ፡ "ኣነ ከም ዝመስለኒ ንሕና ደቂ ሰባት ናይ ሞትን ህይወትን ሓይሊ ካብ ሃለወና - ወይ ከኣ ናይ ብርሰትን ህላወን - ኣብ እንዶ ሞራል ረጊጽና ከነተግብሮ ዚግብኣና ሓላፍነት ኣሎና ማለት'ዩ። ንምንታይ ኢና ነብርስ - ምብራስ ዘየድሊ ክነሱ?"

ምንጪ ስእሊ, PA

መግለጺ ስእሊ,

መስፍን ኤዲንብራ ነቲ ናይ ምዕቃብ ጻዕርታቱ በቲ ልሙድ ጸዓትን ወንን'ዩ ኣትይዎ

ብግሁድ ምዝራብ

ሓድሓደ እዋን እቲ ቅሉዑን ደርጓሕን ባህሪኦም ኣብ ሽግራት ኣውዲቑዎም'ዩ። ኵነታት ኣጠዓዒሞም ብዘይምምዛኖም ፍሉጥ'ዮም፡ ምናዳ'ኳ ኣብ ወጻኢ ሃገር።

ብ1986፡ ንንግስቲ ኤልሳቤጥ ኣሰንዮም ንቻይና ኣብ ዝኸድሉ እዋን ጕድ ሰሪሖም - ሓደ ናይ ግሎም ትዕዝብቲ ንአዒንቲ ቻይናውያን ዝእምት "ጨዳድ አዒንቲ" ዚብል ዘረባ ሞሎቖም።

እቲ ዘረባ ኣብ ጋዜጠኛታት በጽሐ፡ ብዙሕ ከኣ ተዘርበሉ፣ ቻይናውያን ግን ዕሽሽ በሉዎ።

ምንጪ ስእሊ, PA

መግለጺ ስእሊ,

ኣብ ናይ ብሪጣንያ ኢንዱስትሪ ፍሉይ ተገዳስነት ነይርዎ

ብ2002፡ ዑደት ኣብ ኣውስትራልያ ዝገበርሉ እዋን፡ ንሓደ ኣቦሮጂናዊ ነጋዳይ "ጌና ጭማራ ንሓድሕድኩም ትዳራበዩ'ዶ ኣሎኹም?" ዚብል ዘረባ ሞሎቖም።

ብሓደ ወገን ብዙሓት ዝውቕስዎም ሰባት ነይሮም፡ ብኻልእ ድማ ዝእውዶም ሰብ ዘይብሎም፡ ጸቢብ ዝኣረኣእዮም፡ ድላዮም ዝዛረቡ - ፖለቲካዊ ልክዕነት ዘየኽብሩ ምዃኖም - ይዝረበሎም።

ከም ሓቁ ግን፡ ብዙሓት ሰባት ነቶም "ምላቝ ዝረባታት" ብኽፍኣት ዘይኰነስ ንኵነታት ከደሳድሱን ንመዛርብቶም ከዛንዩን ክብሉ ዝመልቑዎም'ዮም ይብሉ።

ዝሰዓበ ህይወቶም

ዓመትት ክስጕሙ ንስጕምቲ ልኡል ፊልፕ ኣየዝሓሎምን።

ልኡል ፊሊፕ፡ ኣብ ምሉእ ህይወቶም ብስፖርት ምሱጥ ነበሩ። ምጋሽ ይፈትዉ ነበሩ - ንትካሎም "ርሾ ተፈጥሮን እንስሳ መሮርን" ክብሉ፡ ወይ ከኣ ንንግስቲ ኤልሳቤጥ ከሰንዩ ኣብ ምሉእ ዓለም ዞሩ።

ብ1994 ንክሳለሙ ናብ ንእየሩሳሌም በጽሑ - ብኡ ኣቢሎም ከኣ መቓብር ኣዲኦም ክበጽሑ። ኣብ እየሩሳሌም ንኽቕበራ ምንዮተን ነበረ። ምንዮተን ከኣ ተማላኣለም።

ብ1995፡ ኣብ መበል ሓምሳ ዓመት ጽንብል ዓወት ኣብ ልዕሊ ጃፓን (ቪ.ጀይ. ደይ) ሓደ ልቢ ዚትንክፍ ጕዳይ ተላዕለ።

ምንጪ ስእሊ, Rex Features

መግለጺ ስእሊ,

ቀንዲ ደጋፊ ዳያናን ልዑል ዌልስ ቻርለስን'ዩ ነይሩ

ልኡል ፊሊፕ: ጃፓን ኢዳ ኣብ ዝሃበትሉ ኣዋን ኣብ ሃዳኒት-መርከብ (ዲስትሮየር) ኣብ ወሽመጥ ቶክዮ'ዮም ነይሮም፣ ኣብ ዝኽረ-ዓመቱ፡ ምስ ካልኦት ገደይም ዘመተ ናይ ርሑቕ-ምብራቕ ኰይኖም ኣብ 'ዘ ሞል' - ብቅድሚ ንግስቲ ኤሳቤጥ ብሰልፊ ሓለፉ።

ድሓር ግን፡ ብዕድመ እናደፍኡ ምስ ከዱ፡ ምናዳ ዳያና፡ልእልቲ ናይ ወይልስ፡ ምስ ሞተት፣ ኣቕዋም ህዝቢ ስለ ዝተለወጠ እቲ ገራጭ ዘረብኦም እናዘሓለ ከደ።

ሙሓመድ ኣል ፋየድ፡ ኣቦኡ ን ዶዲ - ናይ ዳያና ዓርኪ ዝነበረ - ንልኡል ፊልፕ ከሰሶም - ብትእዛዞም'ያ ዳያና ተቐቲላ ዚብል ክሲ። መርመርቲ ሬሳ ጨሪሶም ነቲ ክሲ ነጸግዎ።

ብ2007 ልኡል ፊሊፕ ምስ ልእልቲ ዳያና ዝተጸሓሓፍዎ ደብዳቤታት ከም ዝምስክርዎ ንሰይቲ ወዶም ይጻብኡዋ ነይሮም ዚብል ክሲ ዘፍሽሉ ነበሩ።

እቶም ደብዳቤታት፡ ብኣንጻሩ፡ ንዳያና ዓቢ ምንጪ ቅሳነት ከም ዝነበሩ ይምስክሩ፣ እቶም ዳያና ዝጸሓፈቶም ድማ ሙዉቕ ቃና ከም ዝነበሮም የርእዩ።

"ወለቕ-ዘለቕ ዘይብሉ ሜላ"

ልኡል ፊሊፕ፡ መስፍን ናይ አዲንብራ፡ ብተፈጥርኦም መራሒ'ዮም፣ ግናኸ እቲ ዝተሰከምዎ ሓላፍነት ናይ መራሒ ዘይኰነስ ናይ ምኽትል ሓላፊ ነበረ። ተቓላሳይ ባህሪ ሃልዪዎም ክነሶም በቲ ዝተመዘዝሉ ሓላፍነት ኣጽኒዖም ክሕዙ ብጥንቃቐ ኸኣ ክመላለሱ ንነብሶም ይግድድዋ ነበሩ።

ንዅን'ምበር እቲ ስልጣኖም ተጠቒሞም ኣብ ሓብረተሰብ ዓባይ ብሪጣንያ ዓቢ ኣበርክቶ ገበሩ።

ምንጪ ስእሊ, PA

መግለጺ ስእሊ,

ንግስቲ ኤልሳቤጥ ከም ናታ ሓይልን መረጋግእን ጌራያ ትገልጾ

እቲ ዝዓበየ ፍረ-ዕዮኦም፡ ብዘይ ገለ ጥርጥር፡ እቲ ኣብ ጐኒ በዓልቲ ቤቶም ኰይኖም፡ ብጽንዓት፡ ንኣዝዩ ነዊሕ ዓመታት ንንግስነት ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዝሃቡዎ ደገፍ'ዩ።

ኣብ እዋን ጽንብል ወርቃዊ ዝክረ-ዓመት መርዕኦም፡ ንግስቲ ኤሳቤጥ ንበዓል-ቤተን ግሩም ዝዀነ ተግባረ-ክብሪ ኣቕረባ - ኣብ ታሪኽ ዓባይ ብሪጣንያ እቲ ዝነውሐ እዋን ጽኑዕ ዓጃብ ንጉሳዊ ቤተ-ሰብ ምዃኖም።

ምንጪ ስእሊ, PA

መግለጺ ስእሊ,

ኣብ ፓሎ ፍሉይ ፍቕሪ'ዩ ነይርዎ

"ናእዳ ብቐሊሉ ዘይቅበል'ኳ ይዅን ምንጪ ሓይሊ ህላወይ ኰይኑ ንነዊሕ ዓመታት ምሳይ ደው ኢሉ'ዩ። ብስመይን ምሉኣት ስድራ-ቤትናን ፡ ኣብዝን ወጻእን ዘሎኹምን፡ ብጽቡቕ ንኽንፈድዮ ግዴታ ኣሎና።"

ምንጪ ስእሊ, PA