ዩኒቨርሲቲ ኢልካ ክትፅውዐን ዘሰክፋ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ

ዩንቨርሲቲ ሚዛን ቴፒ ካብ ኣዲስ ኣበባ 500 ኪሎሜትር ርሒቓ ኣብ እትርከብ ከተማ ሚዛን ተፈሪ እዩ ዝርከብ። Image copyright MIZAN TEPI UNIVERSITY

ኣብዚ ሐዚ እዋን ብሃገር-ለኸ ካብ ሓምሳ ንላዕሊ ዩኒቨርስቲታት ከምዘለዉ መረዳእታታት ይሕብሩ። ካብ መንጎኦም እቶም 11 ኣብዚ ዓመት ናብ ስራሕ ዝኣትዉ ራብዓይ ትውልዲ ሓደሽቲ ትካላት ላዕለዎት ቤት ትምህርቲ እዮም።

ቅድሚ ሐዚ ዝተሃነፁ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ እኹል መሰረተ ልምዓት ዘይነበሮም እንተኾኑ'ኳ፡ ናይቶም ሓደሽቲ ግን ዝገደደ እዩ ተባሂሉ።

ካሊእ ተሪፉ ህንፀቶም ከይተዛዘመን ሓፁር ከይተሰርሐሎምን ናብ ስራሕ ዝኣተዉ ሓደ ሓደ ሓደሽቲ ዩኒቨርስቲታት፡ ንተምሃሮ፣ መምህራንን ብሓፈሻ ድማ ነቲ ማሕበረሰብ እቶም ዩኒቨርስቲ ኣፀጋሚ ከምዝኾኑ ይዝረብ።

ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሚዛን ቴፒ፡ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ተምሃሮ ናይ ምዕማፅ ፈተነ ምክያዱ ናይ ቀረባ እዋን ተዘክሮ እዩ።

እቲ ፀገም ብዚ ጥራሕ ዝውሰን ኣይኮነን። ኣብተን ዩኒቨርሲተታት መሰረተ ልምዓት ዘይምምላእ ከይዲ ምምሃርን ምስትምሃርን'ውን እናተፈታተነ እዩ ዝርከብ።

ባዞ ተጠቀምቲ ተምሃሮ ዩኒቨርስቲ

እያሱ አማረ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ወሎ ቀፅሪ ደሴ፡ ካልኣይ ድግሪኡ ኣብ ምክትታል ዝርከብ እዩ። ንሱ ከምዝብሎ እንተደኣ ኾይኑ፡ እቲ ሽቓቕ ካብ መሕደሪ ክፍሊ ተምሃሮ ርሒቑ ካብ ቆርቆሮ ዝተሰርሐ ብምዃኑ፡ ምሸት ተምሃሮ ወፂኦም ክጥቀሙ ይፅገሙ እዮም።

እሱ ከምዝብሎ እቲ ዓይነ ምድሪ ንፅህንኡ ዘይተሓለወ ብምዃኑ ንደቂ ተበዕትዮ ኮነ ንደቂ ኣንስትዮ ዝምቹው ኣይኮነን። እዚ ድማ ንተኸታታሊ ሽድሽተን ሸውዓተን ዓመታት ከይተስተኻኸለ ዝፀንሐ ምዃኑ ወሲኹ ይዛረብ።

"እቲ ዝገርም ከኣ፡ ኣብ መመገቢ ተምሃሮ ማይ'ኳ ኣይቀርብን ነይሩ" ይብል፡ ቀዳማይ ድግሪኡ ዝሰርሐሉ እዋን እንትዝክር።

Image copyright Mministry of Education

ቅድም ክብል ኣብ ትሕቲ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ አበባ ኮይኑ ይመሓደር ዝነበረ፡ ዩኒቨርስቲ ሰላሌ ዓርሱ ክኢሉ ምምሃር ዝጀመረ ቅድሚ ክልተ ዓመት እዩ።

ሽሞም ክፅራሕ ዘይደለዩ ሓደ መምህር እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣብቲ ቀፅሪ ዘሎ ናይ ማይ ፀገም ከቢድ ምዃኑ ይዛረቡ።

"እቲ ዩኒቨርሲቲ ማይ ዘከፋፋል ቦጥ መኪና ተኻርዩ እንትኸውን፡ ኣብ ጥቓ መደቀሲ ክፍልታት ዝተቐመጡ ኣናእሽቱ መዕቖሪታት ማይ ይምልኡ።

እቶም ተምሃሮ ንመስተ፣ ክዳኖም ኮነ ሰብነቶም ንምሕፃብ ዝጥቀምሉ እዚ እዩ " ይብሉ እቶም መምህር።

ዩኒቨርሲቲ መቅደላ ኣምባ ኣብዚ ዓመት 1500 ተምሃሮ ተቐቢሉ ምምሃር ጀሚሩ።

ኣብቲ ዩኒቨርስቲ ተምሃሪት 'ፕላንት' ሳይንስ ዝኾነት ኣበበች መስፍን፡ እቲ ዩኒቨርስቲ ሓፁር'ኳ ከምዘይብሉ ትዛረብ።

ኣብቲ ቀፅሪ ውሽጢ ድማ መገዲ ንምስራሕ ኳዕቲ ይካየድ ስለዘሎ ዶረና፤ ዝናብ እንትዘንብ ድማ ጭቃ ብምዃኑ ንምንቅስቓስ ከምዘፅግም ትዛረብ።

ንሓደጋ ዘጋልፅ ልምዓት

እያሱ ከምዝብሎ እቲ ፀገም ናይ ማይን ሽቓቕን ፀገም ጥራሕ ኣይኮነን ዘለዎ። ኣብቲ ቐፅሪ ማይ ንምውህላል ተባሂሎም ዝተኹዓቱ ጉድጓዳት ከምዘለዉን፡ ሓደ ሓዲኦም ብሓረግ ተሸፊኖም ዘይረአዩ ብምዃኖም ንሓደጋ ከምዘሳጥሑ ይዛረብ።

Image copyright Federal ministry of Education

በዚ ምኽንያት፡ ሓደ ሰብ፡ ምሸት ካብ ቤተ መፃሕፍቲ ክምለስ ናብ ጉድጓድ ከምዝኣተወን ሞይቱ ከምዝተረኸበን ይዛረብ። ካልኦት ሓደጋ ዝበፅሖም ተምሃሮ ከምዘለዉ ድማ ይዛረብ።

ቢቢሲ ዘዘራረቦም ሓለፍትን መምህራንን እቶም ዩኒቨርሲተታት እቲ ፀገም ከምዘሎ ይቕበሉ። ንቅድሚት እቶም ፀገማት እናተፈትሑ ክኸዱ 'ዮም ዝብል እምነት ድማ አለዎም።

ምላሽ ሚኒስትር ትምህርቲ

ራብዓይ ትውልዲ ብዝብል ዝግለፁ ሐዚ ናብ ስራሕ ዝኣተዉ ሓደሽቲ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፡ ሙሉእ መሰረተ ልምዓት ተዛዚሙ ዝብል እምነት ከምዘይብለን ዳሬክተር ኮሚዩኒኬሽን ዳሬክቶሬት፡ ሚኒስቴር ትምህርቲ ወ/ሮ ሃረጓ ማሞ ይዛረባ።

እቶም ፀገማት ኣብ ቀረባ ግዘ ንምፍታሕ፥ ፃዕሪ ከምዝግበርን ብዛዕብኡ መንግስቲ ሙሉእ ግንዛበ ከምዘለዎን ወሲኸን ይዛረባ።

"እቶም ተምሃሮ፡ እተን ሓደሽቲ ዩኒቨርሲታት ስራሕ ንክጅምራ ዝተቐበልናዮም እዮም። ካብ ውሑዳት ወፃኢ ብፅቡቕ እናኸዱ ይርከቡ" ድማ ኢለን።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት