ሊቕ ፊዚክስ ኣንስታይንን ዘርኣዊ ኣድልውኡን ካብ መዝገበ-ዕለት

ኣልበርት ኣንስታይን

ምንጪ ስእሊ, AFP/GETTY

ሓድሽ ዝተሓተመ ናይ ጉዕዞ ውልቀ መዘክር፡ ሊቕ ፊዚክስ ዓለምና ኣለክበርት ኣንስታይን፡ ካብ ካልእ ሃገር ንዝመፅኡ ምግላልን ጥቕዓት ዘርኣውነትን የብፅሕ ከምዝነበረ ዘቃልዕ ውልቀ መዘክሩ ዕላዊ ኮይኑ።

እዚ ውልቀ መዘክር ጉዕዞ ኣንስታይን ካብ ጥቅምቲ 1922 ክሳብ መጋቢት 1923 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ኤስያ ኣብ ዝተጓዓዘሉ እዋን ዝፀሓፎም ፅሑፋቱ፡ ብዛዕባ ኣብቶም ከባብታት ይነብሩ ዝነበሩ ብኣሉታዊ ትዕዝብቲ ይርእዮም ከም ዝነበረ እዩ ውልቀ መዘክሩ ዝሕብር።

ኣብዚ ግዘ እዚ ብኣልማሚ ዘናእሱ ፀርፍታትን ድምደማን የብፅሕ ነይሩ። " ቻይናውያን ፃዕራማት ፣ ረስሓትን ዘይርድኦም ሰባትን ዝብሉ ፀርፍታት ኣንስታይን ኣብ ማእኸለይ ምብራቕ ኤስያ ይፃረፎም ካብ ዝነበሩ ፀርፍታት ከም ኣብነት ምፅራሕ ይከኣል።

ዋላ እኳ ኣንስታይን ፀኒሑ፡ ኣብ ኣሜሪካ፡ " ዘርኣውነት፡ ናይ ፀዓዱ ሰባት ሕማም" ብዝብል ተሓላቒ መሰላት እንተነበረ፡ እዚ ኣብ ውልቀ መዘክሩ ዕላዊ ዝኾነ ተግባራቱን ኣተሓሳስብኡን ግና ነቲ ዝነበረ ተግባሩ ንምቅባል ዘፀግም ኮይኑ ኣሎ።

እዚ መዘክር ኣንስታይን ንፈለማ እዋን እዩ ብቋንቋ ኢንግሊዝኛ ተሓቲሙ ዘሎ።

ዩኒቨርሲቲ ፕሪንስተን ፕረስ ድማ፡ መዘክር ጉዕዞ ኣንስታይን ካብ 1922-1923፡ ኣብ ርሑቕ ምብራቕ ፍልስጤምን ስፐይንን ብዝብል፡ መዘክር ኣንስታይን እንተሕትሞ፡ ሓጋዚ ዳይሬክተር ኢኒስትቲትዩት ቴክኖሎጂ ካሊፎርኒያ ዚቭ ሮሰንክራንዝ ድማ፡ ነዚ መዘክር ሃይስዎ።

ኣንስታይን ካብ ስፐይን ናብ ማእኸላይ ምብራቕ ካብኡ ድማ ናብ ናይ ቀደም ሲዮሊን ናይ ሎሚ ሲሪላንካ፣ ቻይናን ጃፓንን ተጓዒዙ እዩ።

እዚ ሙሁር ፊዚክስ ናብ ግብፂ ኣብ ዝተጓዐዘሉ እዋን እውን፡ 'ለቫንቲንስ'፡ ማለት እውን ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ኦቶማን ቱርኪ ዝነብር ላቲውያን ክርስቲያን፡ ካብ ሲኦል ዝተደርበዩ ዝብሉን ካልኦትን ካብኡ ትፅቢት ዘይግበሩ ኣብ ውልቀ መዘክሩ ኸቲብዎም እዩ።

ኣብ ኮሎምቦ ሲይሎን ኣብ ዝነበረሉ ግዘ ብዛዕባ እዞም ሰባት እንትፅሕፍ ድማ፡ " ኣብ ዓብይ ጠቐር ዝነብሩ፣ ሕማቕ ሕማቕ ዝጨኑ፡ ንእሽተይ ሰሪሖም ብዙሕ ዝደልዩ" ክብል ይገልፆም።

ይኹን እንበር፡ እዚ ስሙይ ሊቕ ፊዚክስ፡ ብፍሉይ ብዛዕባ ቻይናውያን ሕማቕ ርኢቶታት እዩ ዝህብ ነይሩ።

"ቻይናውያን፡ ከም በጊዕ ብጃምላ ዝጓዓዙ፡ ሰብ ሰብ ዘይሸቱ ሮሆቦታት፣ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ንምፍላይ ዘፀግም ህዝቢ" ክብል ኣሽካዕሊሉ እዩ።

ዓለም ብፍለጠቱን ምርምሩን እተድንቖ ዝነበረት ኣንስታይን፡ ብ1933 ብናዚ ይበፅሕ ካብ ዝነበረ ብድዐ ብምህዳም ናብ ኣሜሪካ ኣትዩ።

ኣብ ውልቀ መዘክር ኣንስታይን ከምዚ ዝበሉ ብዙሓት ዘርኣውን ካብ ካልእ ሃገር ንዝመፅኡ ሰባት ዘግልልን ዘናእስን ፅሑፋት ምርካቦም ድማ፡ ንማሕበረሰብ ዓለም ዘዘራርብ ኮይኑ ኣሎ።