“ደቀይ ብዓይነይ ክርኢ ጥራሕ’የ ዝነብር”

Image copyright Addisalem Hadigu
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣዲስ ኣለም ሓድጉ ምስ ንእሽቶ ጓሉ

ቅድሚ 16 ዓመታት ዝተፈለይኦ ኤርትራዊት በዓልቲ ቤቱን ክልተ ደቁን ክረክብ ልዑል ሃንቀዉታ ዘለዎ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ ኣዲስኣለም ሓድጉ፤ ኵናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ህይወቱ ዘስዓቦ ቅልዉላዉ ንቢቢሲ ትግርኛ ኣካፊሉ'ሎ።

እነሆ ዛንትኡ

ከምቲ ዓለም ሙሉእ ዝፈልጦ ኵናት እዘን ሃገራት ህይወት ኣሽሓት'ዩ በሊዑ። ብጣዕሚ ዝፈትዎም ክልተ ኣናኣሽቱ ኣሕዋተይ ስኢነ፡ ብስጋን ደምን ዝተኣሳሰሩ ህዝብታት'ዉን ከም ጸላእቲ ክረኣኣዩ፣ እናተነፋፈቑ ኣብ ዘለዉዎ ጉድጓድ ክነብሩ ዝገበረ ሕማቕ ፖለቲካዊ ዉሳነ'ዩ።

ህይወትን ንብረትን ኣዕንዩ ጥራሕ ዘይኾነ፡ ናተይ ስድራ ሓዊሱ ህይወት ብዙሓት በቲኑ።

1972 ዓ/ም ምጽላል ኣብርሃ ድራር ዝተብሃለት ኤርትራዊት እንትምርዖ መሓዙት ኢና ነይርና።

ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ምስተዓጸወ ድሕሪ ክልተ ዓመት ግና በዓልቲ ቤተይ ክልተ ደቀይ ሒዛ ጠፊኣትኒ፡ ናብ ኣስመራ ኸይዳ።

ክሳብ ሕዚ ደቀይ ብዓይነይ ርእየየን ኣይፈልጥን። ትኽክለኛ ህይወት ምምራሕ ዝኣበየኒ፣ ብሕልመይ ደቀይ ገለ ነገር ኾይነን ዝርኣየኒ ሕማቕ ኩነታት'የ ኣሕሊፈ።

Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ኢትዮጵያውያን ወታሀደራት ኣብ ጥቓ ባረንቱ

በዓልቲ ቤተይ ኤርትራዊት ስለዝኾነት፡ ድሕሪ ኲናት ክልቲኤን ሃገራት ካብ መምህርነት ስርሓ ስለዝተባረረት፡ ናብ ኤርትራ ክስጎግ'የ ዝብል ስግኣት ነይሩዋ።

ስለዝኾነ ድማ፡ ኢትዮጵያዊ ተመርዒዋ ሓዳር ከምዝመስረተትን ኣብዚ ክትተርፍ ከምእትኽእልን ዝሕግዛ ወረቐት ካብ ሚኒስቴር ጉዳያት ወጻኢ ወረቐት ኣዉጺአላ።

በዓልቲ ቤተይ ኤርትራዉያን ን30 ዓመታት ዘካየድዎ ቓልሲ ናጽነት ሕጋዊ ኣፍልጦ ክረክብ ኤርትራ ኣብ 1993 ኣብ ዘካየደቶ ድምጺ ህዝበ ዉሳነ'ዉን ተሳቲፋ'ያ።

ኣብዚ 99 ሚኢታዊት ድምጺ "እወ ንናጽነት" ዝተመዝገቦ ድምጺ ህዝበ ዉሳነ፡ ድምጺ በዓልቲ ቤተይ ኣሎ። ብዚ ምኽንያት እያ ካብ ስርሓ ተሰጒጓ።

ኣብ ኢትዮጵያ እናነበርኹ ከመይ ኣቢለ'የ ድምጸይ ክህብ? ዝብል ስግኣት'ኳ እንተነበራ፡ እዚ ንደቅና ዝንገር ታሪክ ስለዝኾነ ክትገብርዮ ኣለኪ ኢለ ኢዳ ሒዘ ወሲደ'የ ኣምሪጸያ።

"ደቀይ ወላዲ ኣቦኦም ትግራዋይ ኢትዮጵያዊ፡ ኣዲኦም ድማ ኤርትራዊት ከምዝኾኑ ክትነግርዮም እየ ዝደሊ። ስለዝኾነ ኣብዚ ታሪካዊ ዉሳነ ድምጽኺ ክትህቢ ኣለኪ" እየ ኢለያ።

"ሞት'ዩ ተሰሚዑኒ"

1994 ዓም ሮቡዕ መዓልቲ ቤተይ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ቤተ ሰብ ንምሕታት ካብቲ እንነብረሉ ከባቢ ናብ ካልእ ኸባቢ ኸይዳ ሓዲራ።

Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ ቀረባ እዋን ዳግም ክኽፈት'ዩ ተባሂሉ ዝተተስፈወሉ መገዲ ኢትዮጵያ - አስመራ

ሰኑይ ደቀይ ሒዛ ክትመጽእ እንትጽበ፡ ጉዕዞ ጀሚራ ኤርትራ ከምዝኣተወት እንትሰምዕ ገደል ዝኣተኹ ኾይኑ'ዩ ተሰሚዑኒ።

ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተፈጥረ ጸገም፡ ኣብ መንጎ ኣመራርሓ ዝነበረ ዘይምቅድዳዉ ዝወለዶ'ዩ። ሰብ ፖለቲካዊ መፈላለዪ'ዩ ተቐሚጡዎ እምበር ሰብ ኣብ ዉሽጡ ጸገም ኣይነበሮን።

ዶብ መሊኡ ስለዝተዓጸወ እግሪ እግረን ስዒበ ዘርክበሉ ዕድል ኣይነበረንን። በይነይ ምትራፈይ እንትፈልጥ ዝሞትኹ መሲሉ ተሰሚዑኒ።

"ደብዳበ'ኳ እንተጽሓፍኹ መልሲ ግና ወይከ"

ናብ ስድራ ይኸይድ ኣለኹ ኢላ ብምዃድ ብኡ ገይራ ስለዝኸደት፡ ስድራይ እንተዘይትብድላ ከምዚ ዝበለ ዉሳነ ኣይትዉስንን ኢሎም መዓት ወሪዶምኒ። ኮይኑ ግና እቲ ሓቂ እዚ ኣይነበረን።

ብጣዕሚ ዝከባበር፣ ዝፋቐር ስድራ'ዩ ነይሩና። ቕንዕ ኢልና'ዉን ተረኣኢና ኣይንፈልጥን። ገዛና ሰሓቕን ደስታን'ዩ ዝፍለጥ ነይሩ። ክትኸይድ እያ ዝብል ግምት ኣይነበረንን።

ክልተ ዓባይን ንእሽቶን ደቀይ ሒዛ ንኤርትራ እንትትሰግር ኣብ ኤርትራ እትፈልጦ ቤተ ሰብ ስለዘይነበረ፡ ስደተኛ ኾይና ናብ መዕቖቢ'ያ ኣትያ።

በዓልቲ ቤተይ ዓርቢ ለይቲ እንትትኸይድ ኣብ ጎረቤት ሓንቲ ወረቐት ገዲፋትለይ'ያ ኸይዳ።

"ሰብ ኣይኮነን ብኣካል ብሞት'ዉን ይፈላለ። ንኤርትራ ኸይደ ኣለኹ። ወድና ምሳኻ'የ ገዲፈዮ። ዕድል እንተረኺበ ደብዳበ ክጽሕፈልኻ'የ። እንተዘይኾይኑ ግና ኣይትሕዘን ኣይትሕመቕ፡ ዓርስኻ ሓሉ" ዝብል ናይ ስንብት ደብዳበ እያ ጽሒፋ ገዲፋትለይ።

እዚ ምስ ሰማዕኹ እንታይ ክኾን ትጽበዩ? ብደዉ ዝሞትኹ ኾይኑ ስለዝተሰምዐኒ፡ ንሓደ ሰሙን እንትሓዝን ጎረባብተይ ምሳይ ሓዚኖም።

ድሕሪ እዚ ዘሕለፍኹዎ ስቓይን ህይወትን ብቃላት ክገልጾ ኣይኽእልን። እንድዒ ሰኣላይ'ዶ ምኽኣሎ?

ብደዉ ዝሞተ ሰብ ኾይነ ዓቢደ ነይረ። ህይወተይ ጣዕምን ትርጉምን ስኢኑ።

ሞት ተመኒኻዮ ዘይመጽእ ኸይኑ ድኣ እምበር፡ ሞተይ ዘይተመነኹሉ መዓልቲ ኣይነበረን። ኹሉ መዓልቲ ካብ ስራሕ ናብ መስተ ኾይኑ ህይወተይ።

Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ መቓብር ሃርበኛታት

ክሳብ እቲ ሓድሽ ቐዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ምስ ኤርትራ ዝነበረ ርክብ ዘለዝብ ዉሳነ ዘመሓላልፍ፡ ክልቲኤን ናብ ሰላም ክመጽኣ'የን ኢለ ብጽጹም! ሓሲበ ኣይፈልጥን።

ኩል ግዘ ኣምላኽ ኢሉዎ ደቀይ ናብ ኣዉሮጳ እንተዝወጽኣ እሞ፡ ኣብ ሳልሰይቲ ሃገር እንተንራኸብ ዝብል ተምኒት ነይሩኒ።

ብመገዲ ቀይሕ መስቀል፡ ሓደ ግዜ ናብ በዓልቲ ቤተይን ደቀይን ደብዳበ'ኳ ጽሒፈ እንተነበርኹ፡ ካልኣይ፣ ሳልሳይ ጽሒፈ ግና መልሲ ክረክብ ኣይኽኣልኩን። ድሕሪኡ ግና ተስፋ ቖሪጸ፡ ንኡሽቶ ጓለይ ብፌስ ቡክ ክረኽባ ይፍትን ነይረ።

ክሳብ ሕዚ ግና በዓልቲ ቤተይ ንምንታይ ገዲፋትኒ ከምዝኸደት ክትነግረኒ እየ ዝደሊ።

ጓለይ!

ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣይሰላም ኣይ ኵናት ኣብ ሞንጎ ደቀይን ኣነን ድማ ኣይ ሙዉታት ኣይህሉዋት ኾይንና ኢና እንነብር።

ንደቀይ ኣዝመራ ኣዲስኣለምን ዳናይት ኣዲስኣለምን ብማሕበራዊ ድረ ገጽ ፌስ ቡክ ክረኽበን ይፍትን ነይረ። ንዝተወሰነ ግዘ ምስ ዳናይት ጓለይ ነዉግዕ፡ ደሃይ ንለዋወጥ ነይርና።

ንኡሽቶ ጓለይ ዳናይት፡ ኩል ግዜ ከምዝናፍቓ ትጽሕፈለይ። "ብድምጺ'ኳ ክነዋግዐካ እንተዘይኽኣልና፡ ኩል ግዜ ግና ብዛዕባኻ ኢና ንሓስብ፤ ንናፍቐኻ ኢና" ትብለኒ።

ኣብዚ እዋን ንብዓት ዘለዎ ጽሑፍ ተጸሓሒፍና። ደሃይ ኣዲኣ ነጊራትኒ። ካብ ዝኾነ ግዜ ናብዚ ግና ብዚ መገዲ'ዉን ክረኽበን ኣይኽኣልኩን።

ጓለይ፡ ካብ ኮሌጅ ቴክኒክ ተመሪቓ ናብ መሰልጠኒ ዉትህድርና ሳዋ ኣትያ። ሕዚ ወተሃደር'ያ።

ኹል ግዜ ናታ ህይወት ብኣእምሮይ እንትቐርጾ፡ ንክትዛረብ ዘለዋ ጸገም ከቢድ መሓንቖ ምዃኑ'ዩ ዝስመዐኒ። ንኹሎም ደቀይ ዝፈትዎም'ኳ እንተኾንኩ፡ ንታ ንኡሽቶ ጓለይ (ዳናይት) ዘለኒ ፍቕሪ ግና ፍሉይ'ዩ።

ለባም፣ ልዕሊ ዕድሚኣ እትሓስብ፣ ሰባት ቅር ክተብል ዘይትደሊ፣ ሓሶትን ስርቅን ዘይትፈቱ ፍልይቲ ፍጥረት'ያ።

ደጊም ደቀይ ብዓይነይ ክርእየን እየ ዝደሊ። ሓንቲ መዓልቲ ተራኺብና ንዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ልብና ዝጸርናዮ ሕማቕ ታሪኽና ነቢዕና ክወጸልና እየ ዝብህግ።

ክንከሓስ ኢለ ዝሓስቦ ሕዚ እቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ኩነታት ከይደ ክርእዮ፣ ሕሉፍ ረሲዕና ክልቲኤና ህዝብታት ብፍጹም ፍቕሪ ሓቢርና ምንባር ክንጅምር፣ መጻኢና ብሩህ ዝኾነሉ ወግዒ እነዋግዐሉ ኣጋጣሚ ክህሉ'የ ዝደሊ።

ሕዚ ደሃየን ዝረኽበሉ መገዲ ምትእልላሽ ጀሚረ ኣለኹ፡ ወደይ ይሕግዘኒ'ሎ።

ሕዚ ወዲ 58 ዓመት እየ። ክሳብ ሕዚ ብህይወት ክጸንሕ'የ ዝብል ትጽቢት'ኳ እንተዘይነበረኒ፡ ደቀይን ሰበይተይን ዝርእየላ መዓልቲ ክትህሉ ብዝብል ግና ይነብር ኣለኹ።

ምጅማር ሓድሽ ህይወት

ክሳብ ሕዚ ደቀይ ብሕልመይ ይርኣያኒ። ዝሓለፈ ሰንበት ኣዴታት ኤርትራ ንቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ከተማ ኣስመራ እንትቕበልኦ፡ ኣብ ገጽ እተን ኣደታትን ህጻናትን ደቀይን ሰበይተይን ርእየ።

Image copyright @fitsumaregaa
ናይ ምስሊ መግለጺ ነበርቲ ኣስመራ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ እንትቕበሉ

ገዲም ደቀይ ናብ ዘለዉኦ ኣስመራ ኸይደ እየ ክረኽበን ዝደሊ። ናይ ቐደም መሓዙተይ'ዉን ረኺበ ሓድሽ ህይወት ክጅምር ይደሊ።

ደቀይ ተቖኒነን፣ ምዕሩግ ኽዳን ተኸዲነን ክርእየን ይደሊ። ጸጉረን ክደራርዘን፣ ኢደን ክጭብጦ፣ ጨንአን ብቐረባ ከሽትቶ፣ ባባ ኣለናልኻ ክብላኒ ይደሊ።

እዛ መዓልቲ እንተድኣ መጺኣ ዳርጋ ኻልኣይ ዝተፈጠርኹ።