ቀሺ ኢሳይያስ ሓይለኣብ ደራስን ፕሮፎሽናል ኣሰልጣኒ ኵዕሶ እግርን

Image copyright ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ

"ቀሺ ኢሳይያስ ሰንበት ናይ ንግሆ ክንራክብ ይጥዕመኩምዶ ይኸውን?"

"ቀሺ ኢሳይያስ ሰንበት ናይ ንግሆ ክንራክብ ይጥዕመኩም'ዶ ይኸውን?"

"ሰንበት ድኣ ቅዳሴ ኣለኒ ?"

"እሞ ናይ ምሸትከ?"

"ናይ ምሸትከኣ እታ ዘሰልጥና ጋንታ ጸወታ ስለዘለዋ ኣብ ሜዳ ኵዕሶ እየ ክህሉ"

"ኣብዚ ሰኑየ ሰሉስ ተገበርናዮኸ?"

"ሰኑየ ሰሉስ ናይ ንግሆ፡ ኣብቲ ዝመሃረሉ ዘለኹ ዩኒቨርስቲ ክህሉ እየ፡ ናይ ምሸት ከኣ ኣብ መጽናዕቲ እየ የ ከሕልፎ፡ እንተኽኢልካ ኣብቲ መመረቕታይ እንዶ ምጻእ'ሞ ብድሕሪኡ ከነዕልል"

ሓደ ዝሞይኡ ሓደ ሰብ፡ ክልተ ዝሞይኡ ግን ክንዲ ክልተ ሰብ!

ብዝኾነ ምኽንያት ቅጥዒ መንነትና ክንመልእ ወይ ሞያኻ እንታይ እዩ ተባሂልና ክንሕተት እንከሎና ሞያና ኢልና እንኣምነሉ ሞያ ከነመዝግብ ንግደድ ኢና።

ቀሺ ኢሳይያስ፡ ሞያኹም እንታይ እዩ ተባሂሎም ምስዝሕተቱ፡ " ቀሺ፡ ደራሲ፡ መምህር ስነጽሑፍን ግእዝን፡ ፕሮፎሽናል ኣሰልጣኒ ኩዕሶ እግሪ፡" ኢሎም ከመዝግቡ ምኸኣሉ።

ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ ኣብ ኣስመራ ተወሊዶም ዝዓበዩ ኮይኖም ካብ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ብዲግሪ ድሕሪ ምምራቖም ፡ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ መምህር ናይ ቋንቋ እንግሊዝ ኮይኖም ንንውሕ ዝበለ ዓመታት ሰሪሖም።

ድሕሪ'ዚ ኣብ ኮሌጅ ጥበባትን ማሕበራዊ ስነ ፍልጠትን ናይ ስነ ጽሑፍን ቋንቋታትን ኤርትራ ተሓጋጋዚ መምህር ዩኒቨርሲቲ ኮይኖም ክሰርሑ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ንትምህርቲ ድሕረ ምረቓ ፡ ኣብ ዩኒቨርቲ ኬንያታ ናይሮቢ ንኽልተ ዓመታት ተማሂሮም፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ብስነጽሑፍ ብማስተርስ ዲግሪ ተመሪቖም።

ጎኒ ጎኒ ናይ ማስተርስ ትምህርቶም፡ ፕሮፎሽናል ኣሰልጣኒ ኩዕሶ እግሪ ከብሎም ዝኽእል ናይ ኣሰልጠንቲ ስልጠና ብምውሳድ፡ ድርብ ዓወት ብምዕታር ማስተርስን ሰርቲፊከትን ሒዞም ንዝቐሰምዎ ትምህርቲ፡ ነታ ክምሃሩ ዝለኣኸቶም ቤት ትምህርቲ ኮሌጅ ጥበባትን ማሕበራዊ ስነፍልጠትን ዓዲቀይሕ ንኸካፍሉ ናብ ኤርትራ ነቒሎም ኣለዉ።

ናይ ድሕረ ምረቓ መጽናዕታዊ ጽሕፎም ኣብ ያታዊ ስነ ጽሑፍ፡ ያታዊ ስነ ግጥምን ካልእን ከም ዘተኩር ብምግባር፡ ናይ ማስተርስ ወረቐቶም ዘቕረቡ ቀሺ ኢሳይያስ፡ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ያታዊ ስነ ጽሑፍ ብብዓል ኮንተሮሲኒ፡ ፋይትሎቪችር ሰሎሞን ጽሃየን ካልኦትን ዝቐረቡ እኳ እንተሃለዉ እቶም ጽሑፋት ከም መበገሲ ብምውሳድ ካልኦት ያታዊ ደርፍታት፡ ግጥምታትን ምስላታትን ብህየሳዊ መንገዲ ብምርኣይ፡ መጽናዕታዊ ጽሑፎም ከምዘቕረቡ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበርዎ ቃለ መሕተት ሓቢሮም።

ቅድሚ ሕጂ ካብ ዝቐረቡ ንያታዊ ጽሑፋት ዝፍትሹ መጻሕፍቲ ፡ ብህየሳዊ መዳይ ዝተጻሓፈ ከምዘየሎ 'ዉን ብኣብነት ይገልጹ።

"ንደቂ ኣንስትዮ ዝጸቅጥ ያታዊ ኣዛራርባን ምስላታትን ኣሎ። ናተይ ጽሑፍ ከኣ ደቂ ኣንስትዮ ተዛረብቲ ትግርኛ ኣብ ያታዊ ግጥምታትን ደርፍታትን ፡ ብኸመይ ይርኣያ ኣብ ዝብል ዓንኬል እየ መጽናዕተይ ኣካይደ።"

ነቲ መጽናዕቲ ንምክያድ ንኤርትራ ተመሊሶም ኣብ ዝተፈላለየ ዓድታት ይፈልጡ እዮም ንዝበሃሉ ወልቀ ሰባት ብምውካስ ንዘለምዎ ሓሳብ ሓጋዚ ዝኾኖም ዛዕባታትን ካብቲ ዝገመትዎ ንላዕሊ ኣዕሚቖም ንክሰርሕዋ ከምዝሓጎዞም የብርሁ።

ቀደም ዘበን ደቀንስትዮ፡ ወርቂ ናብ ዝእረየሉ ቦታ እንተኸይደን ዘቆናጽበን ደርፊ ይድረፈለን ስለዝነበረ፡ ቐሺ ኢሳይያስ

ኣብ ከባቢ ማይ ምነ ናብ እትርከብ ዓዲ ቀጢና እተባህለት ቀደም ወርቂ ዝእረየላ ዝነበረ ዓዲ ብምኻድ መጽናዕቶም ኣካይዶም። ብ ከባቢ ሰንዓፈ መጠራ፡ ከባቢ ዓዲዃላ፡ ዓዲ ባሕሮ፡ ካብ ከባቢ ዓረዛ ከኣ ዓዲ ንኣምን'ውን እተን ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ መጽናዕቶም ዘካየዱለን ዓድታት እየን።

ብተወሳኺ ኣብ ሰገነይቲ ያታዊ ግጥምታት ምስ ዝፈልጡ ኣቶ ሓዲሽን ባሻይ ኪዳነን ዝተብሃሉ ብመልክዕ ቃለ መሕትት ዝተኣከበ መወከሲታት ከምዝተጠቕሙ ሓቢሮም።

Image copyright ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ

ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ ገለ ካብቲ ንጓል ኣንስተይቲ ይጸቅጥ እዩ ዝበልዎ ያታዊ ምስላን ደርፍታትን ንምጥቃስ

"ጓል ዝወለደን ጨው ዝነገደን ሓደ"

"ልቢ ሰበይቲ ክንዲ መርፍእ፡ እንተሰዓምካያ ንሳ'ኳ ትጠፍእ"

"እገለ ዕብዲ ፡ ዓሰብ ኬይዳ ሰብኣይ ከተናዲ"

ዝብልን ካልእን ንደቂ ኣንስትዮ ዘቆናጽብን ዝጸቅጥን ምስላታት ብዙሕ ምዃኑ ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ ይትንትኑ።

ብማስተርስ ንኽምረቑ ኣብ ዘዳለዉዎ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ንደቂ ኣንስተዮ ዝጸቅጥ፡ ዘቆናጽብ ብደቂ ኣንስተዮ'ውን ከይተረፈ ንቡር ተወሲዱ ዝድረፍን ዝምሰልን ብነቐፌታዊ ዓይኒ ብምጥማት ጽቡቕ ተቐባልነት ዝረኸበ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ከምዘቕረቡ የረድኡ።

ቀሺ ኢሳይያሰ ብዓዉዲ ስነ ጽሑፍ ብማስተርስ ዲግሪ ኣብ ዝተመረቕሉ ኬንያታ ዩኒቨርሲቲ፡ ናይ ክዑሶ እግሪ ናይ ኣሰልጠንቲ ኣሰልጠንቲ ትምህርቲ ይውሃብ ስለዝነበረ፡ ነቲ ስልጠና ካብ ጅቦኦም ከፊሎም ከምዝተምሃሩዎ ሓቢሮም።

Image copyright ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ

ቅሽነትን ኩዕሶ እግርን ብኸመይ ይጠዓዓም?

ጽባሕ ኣብ ቀዳመ ሰናበቲ ዝካየድ ድሙቕ ግጥማት ፕረሚየር ሊግን ካልእ ወድድራት ኩዕሶ እግሪ ኣውሮጳን፡ኣፍቀርቲ እስፖርት ብጸወታን ውጽኢት ግጥም ኩዕሶ እግሪ ክዛረቡን ክካትዑን ምርኣይን ምስማዕን ንቡር ካብ ዝኸውን ሓያል እዋን ኮይኑ እዩ።

ኣቕሽቲ ኣብ ደገ ሰላምን ውራይን ብዛዕባ ኩዕሶ ከዕልሉን፡ ካብኡ ሓሊፎም ኣሰልጠንቲ ኩዕሶ ኮይኖም ክንርኢ ሳሕቲ እዩ። ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ ግን ነዚ ንቡር ገይሮሞ፡ ንዘለዎም ዝንባለ ዘራጉድ ከኣ ሓንቲ ካብተን ተሓቲመን ንንባብ ዘብቁዑወን ሓሙሽተ መጻሕፍቲ "ሜላታት ኩዕሶ እግሪ" ትብል እያ ።

ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ፡ ድሕሪ ሜላታት ኩዕሶ እግሪ፡ መዝገበ ቃላት ግእዝ-ትግርኛ፡ "ኣብ ኮሌጅ ጥበባትን ማሕበራዊ ስነፍልጠትን መምህር ናይ ግእዝ ኮይነ ምስ ተመደብኩ፡ እኹል መወከሲ ጽሑፋት ስለዘይነበረ ከዳልዋ ወሲነ" ዝብልዋ ካልኣይቲ መጽሓፎም ኮነት።

ናይ ጁባ መዝገበ ቀላት እንግሊዝኛ-ትግርኛ ከምኡ'ውን ትግርኛ-እንግሊዝኛ ብሓደ ዘጣመረት መጽሓፍ፡ 'ታሪኽ ዓለም' ካብ እንግሊዝ ዝተተርጎመት ካብ 4,500 ዓመተ ዓለም (ቅድመ ልደተ ክርስቶስ) ክሳብ 1989 ኣገደስቲ ፍጻሜታት ናይ ዓለም ዝሓዘት መጽሓፍ፡ ከምኡ'ውን ኣብ 2017 ዘሕተምዋ መጽሓፍ ፍልስፍና ወሲኽካ ሓሙሽተ መጻሕፍቲ ናብ ኣንበብቲ ኣቕሪቦም ኣለዉ።

ፍልስፍናን ሃይማኖትን

ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ሃይማኖታዊ መምሪሒታትን ፍልስፍና ኣንጻር፡ ኣብ ንሓድሕዶም ዘየሰማምዕ ነጥብታት ዝበዝሖም ክልተ ዝተረሓሓቑ ዓውድታት እዮም፡ ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ ግን ካብ ዝፈላልዮም ዘቀራርቦም ከምዝዛይድ ይሕብሩ።

"ናይ ሃይማኖት ትምህርትን ፍልስፍናን ተታሓሒዙ እዩ ዝኸይድ፡ ኣብ ቤተ ክህነት ዝምሃር ተምሃራይ ከም ኣብነት እንተወሲድና ኣብ ኣካዳምያዊ መዳዩ ናይ ምንባብ ናይ ምሽምዳድ ዓቕሙ ስለዘማዕብል ሓጋዚ እዩ"

እንተኾነ ይብሉ ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ

"ፍልስፍና፡ ስነ ልቦና፡ ከምኡ'ውን ባይሎጂ ዝኣመሰለ ክመጽእ እንከሎ ግን እቲ ኣብ ተፈጥሮኣውነት ዝኣምን ናይ ሃይማኖትና ኣካይዳን ሰብ ካብ ፍልቀት እዩ መጽኡ ዝብል ኣተሓሳስባን ፍልስፍናዊ ሕቶታትን እናተጋጨወ ይኸይድ። ኣምላኽ ኣሎዶ የሎን ዝበሉ ሕቶታት ከኣ ኣብዚ ደረጃ እዚ እናተጋጨወ ይኸይድ"።

ኣብዚ ነቲ ኣምላኽ ኣሎ ዝብል ሕቶ ከኣ እቲ ሰብ መረጋገጺ ይደልየሉ፤ ብተመሳሳሊ ኣምላኽ የሎን ንዝብል'ውን እቲ በቲ ካልእ መዳይ ዘሎ ዝሓቶን መረጋገጺ ዝደልየሉን ኮይኑ ይቕጽል።

ኤርትራን ኢትዮጵያን መሰረት ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ኣብያተክርስትያናት ምዃነን ብምሕባር፡ ብዙሕ ናይ ቅኔ፡ ናይ ግጥሚ፡ ኣቡሻከር ዝብሃል ናይ ዓውደ ኣዋርሕ፡ ናይ ፍልስፍናን ናይ ሕክምናን፡ ናይ ስነ ከዋክብትን ካልእን ትምህርቲ ይውሃብ ምንባሩ የብርሁ።

ብተወሳኺ፡ ኣብ ሕጊ'ውን ፍትሃ ነገስት ዝብሃል፡ ንዓለማውን ንመንፈሳውን ዘገልግል ሕጊ ካብ ቤተክርስትያን ከም ዝመጽአ የብርሁ።

ቀሺ ኢሳይያስ ፡ ኣብ ሃይማኖት፡ እቲ ሕብረተሰብ ቀዲሙ እንተሰጒሙ እቲ ኣካይዳ ናይ ቤተክርስትያን ከኣ እንድሕር ተጎቲቱ ምስ መንእሰያት ዘይምቅዳው ክመጽእ ይኽእል እዩ። ስለዚ ኣብ ሃይማኖታዊ መሪሕነት ዝቕመጡ ኣቦታት ብስነፍልጠታውን ፍለስፍናዉን ሃይማኖታውን ትምህርትታት ብሱላት ክኾኑ ከምዘለዎም ብምሕባር፡ ኣብ ትምህርቶም ኣብ ድርሰታቶም ኮነ ሃይማኖታዊ መሪሕነቶምን ናይ ኩዕሶ ናይ ምስልጣን መስርሕን ዝጋጮ ነገር ከምዘይብሉ ይሕብሩ ።

"ኣነ ፕሮፎሽናል ኣሰልጣኒ ኩዕሶ እግሪ ምዃነይ ንሰብ ከገርሞ ይኽእል እዩ፡ እንተኾነ ንዘለኒ ድኣ ወሲኸሉ እምበር ካብ ዝነበረኒ ዝጎደለኒ የብለይን።" ድማ ይብሉ።

ካህን ኬንካ ብዓል ድኳን ክትከውን ትኽእል ኢኻ

ካህን ኬንካ መራሒ መኪና ክትከውን ትኽእል ኢኻ

ካህን ኬንካ ስፖርተኛ ክትከውን ትኽእል ኢኻ።

ቀሺ ኢሳይያስ ሓይልኣብ ድማ ካህን ኮይኖም ፕሮፎሽናል ኣሰልጣኒ ኩዕሶ እግሪ ክኾኑ ምኽኣሎም ዘደንቕ ዘይምዃኑ ይሕብሩ።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት

ተወሳኺ ዛንታ