ተቓወምቲ ሰልፍታት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ጉዳይ መረጻ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር ዘትዮም

ኣብይ ኣሕመድን ገብሩ ኣስራትን Image copyright Getty Images/Michel Euler and SERGEN
ናይ ምስሊ መግለጺ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ (ፀጋም)፤ ኣይተ ገብሩ ኣስራት (የማን)

ኣመራርሓ ተቓወምቲ ሰልፍታት ኢትዮጵያ ሎሚ መዓልቲ ምስ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ኣሕመድ ተራኺቦም ኣብ ጉዳይ መረጻ ዘተ የካይዱ ኣለዉ።

ካብቲ ዘተን ብቐፃሊ ክግበሩ ዘለዎም ምምሕያሻትን ብዝምልከት፡ ርእይቶ ክህቡና ዘዘራረብናዮም ኣመራርሓ ዝተፈላለያ ሰልፍታት ፖለቲካ፡ ኣብ ሕግን ስርዓትን መረጻ ክስርሑ ዝግበኦም ብዙሓት ነገራት ከምዘለዉ ሓቢሮምና።

መስራቲን ኣመራርሓን ሰልፊ ዓረና ኣይተ ገብሩ ኣስራት፡ "እቲ ኣኼባ ሙሉእ ትሕዝትኡ'ኳ ኣይተፈለጠን፡ ግን ሓፈሻዊ ብዛዕባ ጉዕዞ ዴሞክራሲ ኢትዮጵያን ሃገራዊ ቦርድ መረጻን ብዝምልከት ክዝቲ ትፅቢት ይግበር" ኢሎምና።

ዓረናን ኣባላቱን፡ ቅድም ክብል 'ኢትዮጵያ ከመይ ኢላ ሰላማዊ ስግግር ትግበር?' ዝብል በዓል 17 ነጥቢ እማመ ንመዘራረቢ ኣቕሪቦም ምንባሮም ዘዘኻኸሩ ኣይተ ገብሩ፡ ኣብቲ መድረኽ ድማ መዘራረቢ ዛዕባ ኮይኑ ክቐርብ ከም ዝኽእል ይሕብሩ።

እቲ ኣኼባ ኣመራርሓ ሰልፍታት ጥራሕ ዝሳተፉሉ ከም ዝኾነ ዝዛረብ ወሃቢ ቃል ግንባር ኣርበኞች ግንቦት ሰባት ኣይተ ኤፍሬም ማዲቦ ብወገኑ፡ ካብዚ ኣኼባ ብዙሕ ትፅቢት ዝገብሮ ነገር ከምዘይህሉ ይዛረብ።

"እቲ ዝሰፍሐን ኩሎም ኣባላት ተቓወምቲ ስልፍታት ዝርከቡሉን፡ ምስ ቦርድ መረፃ ዝግበር ኣኼባ ገና እዩ። ሕቶታትና ክምለሱልና ንደልዮ ኣብዚ ናይ ሕዚ ዘይኮነስ ኣብቲ ብድሕሪኡ ዝግበሩ ዘተታት እዩ" ክብል ርእይትኡ ሂቡ።

"እናተኻየዱ ኣብ ዝነበሩ መረጻታት ተፈፃምነት ዝነበሮም፡ ካብ ምዝገባ ሰልፍታት ጀሚሩ ክሳብ ምዕዛብ መረጻ ብዙሓት ዓይነታት ሕግታት ኣለዉ" ዝብል እቲ ወሃቢ ቃል፡ እቶም ሕግታት እንታይ ይመስሉ? እንታይ ክመሓየሽ ኣለዎ? ኣብ ዝብሉ ሰፊሕ ዘተ ከም ዘድልይ የረድእ።

ኣቦ መንበር ሶሻል ዴሞክራቲክ ፓርቲ ኢትዮጵያ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ፡ ፖለቲካዊ ባይታ ንምስፋሕ መሰረታዊ ስጉምትታት ይውሰዱ ኣለዉ'ዶ ዝብል ንሰልፎም ከም ዘገድሶ ይገልፁ።

"ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ኮሚሽነር ቦርድ መረጻ ከም ዝተሸማ ፈሊጥናለና። ሕግን ደንብን ግን ኣይረኣናን፡ ይዳለው'ዩ ዘሎ ተባሂልና'ለና። ካብ ቦርድ መረፃ ጀሚሩ ክሳብ ናቑጣታት ሕዚ ብካድረታት ኢህወዴግ ዝተመልአ እዩ" ይብሉ።

Image copyright FITSUM AREGA

ንሱ ፈሪሱ ሓድሽ ክጣየሽ ምርኣይ ከም ዝደልዩ ብምሕባር፡ "ካብ ቤት ፍርዲ ወፃኢ ዝኾነ ናይ ምርጫ ጉዳያት ዝዳኒ ስርዓት ፍትሒ ክቐውም፡ ዓቕሚ ፖለቲካዊ ስልፍታት ዝተመጣጠነ ንክኸውን'ውን ድጎማ ዝረኽባሉ ኩነታት ክህሉ ንደልይ" ኢሎም።

ለውጥታት!

"ኢትዮጵያ ፍርሓዊ፥ ነፃን ተኣማንን ምርጫ ንኽተካይድ፡ ነዚ ክትበቕዕ ዘኽእልዋ ትካላት ክጣየሹ ኣለዎም። ፓለቲካዊ ሃዋህው እውን ምዕሩይን ነፃነት ዘለዎን ክኸውን ኣለዎ" ይብሉ መስራትን ኣባል ኣመራርሓን ዓረና ኣይተ ገብሩ።

ነፃን ዘይሻረውን ቦርድ መረፃ፡ ነፃ ስቪክ ማሕበራትን ሚድያን ክህልዉ ከለዉ ነቲ ምርጫ ፅቡቕ ቦታ ክህብዎ ከም ዝኽእሉ ይሕብሩ። "እቲ ኣኼባ ውፅኢቱ ከምዚ ንክኸውን ንፅበ፡ እንተዘይኮይኑ ድማ ሕቶና ክንቕፅለሉ ኢና" ክብሉ ተዛሪቦም።

"ኢትዮጵያ ካብ ዝነበረቶ ከቢድ ቅልውላው ከምዘይወፀት ኢና ንኣምን። ገለ እወንታዊ ለውጥታታ ኣለዉ፡ እሱራት ተፈቲሖም፣ ዕጡቓት ብሰላም ናብ ዓዲ ኣትዮም። እዚ ግና እኹል ኢልና ኣይንኣምንን" ይብሉ።

ነዚ ከም ምኽንያት ዘቕርብዎ ድማ፡ ዘተሓሳስብ ናይ ዜጋታት ምፍንቓልን ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላትን እዩ። "ንብረቶም ዝሰኣኑ ኣለዉ፤ ብብሄሮምን መንነቶምን ብዙሓት ሞይቶም። እዚ ቅድሚ ምርጫ መዕለቢ ክረክብን ደው ክብልን ኣለዎ" ኢሎም።

ነቶም ክሳብ ሕዚ ዝተፈናቐሉ እውን ደገፍ ተገይሩሎም ናብ ዝነበሩሉ ክምለሱ፤ ዝጠፍኦም ንብረት እውን መንግስቲ ክመልሰሎም መርገፂ ውድቦም ከም ዝኾነ ሓቢሮም።

ወሃቢ ቃል ግንቦት ሰባት ኣይተ ኤፍሬም "እቲ ዝነበረ ድዩ ወይስ ሓድሽ ስርዓት መረፃ'ዩ ንኢትዮጵያ ዘድልያ? ዝብል ናብ ዘተ ክቐርብ ንደልዮ ኢና። ሕግታት እቲ ምርጫን ስርዓቱን ብዝምልከት ብኣውርኡ እንግደሰሎም እዮም" ይብሉ።

"ዓበይቲ ዝበሃላ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር መንግስቲ እየን ዘለዋ። ቅድሚ ሕዚ ዝነበረን ግደ ተዓዚብና ኢና፤ ድሕሪ ሕዚ ግን ዘይሻራዊ ኮይነን ክሰርሓ እንታይ ክንገብር ኣለና? ዝብል ሕቶ ንምምላስ'ውን ግዘ ዝወስድ እዩ" ክብሉ ይዛረቡ።

ፕሮፌሰር በየነ'ውን "መራኸብቲ ሓፋሽ ብፍላይ ህዝባዊ ዝኾና ንኹሉ ብማዕረ ከእንግዳ ዘገድድ ሕጊ ክህሉ እንተደለና'ኳ ክሳብ ሕዚ ግን ኣይረኣናን" ክብሉ ንሓሳብ ኣይተ ኤፍሬም ዝድግፍ ርእይቶ ይህቡ።

ምንዋሕ መረፃ 2012

ወሃቢ ቃል ኣርበኞች ግንቦት ሰባት "ስርዓት መረጻና ክመሓየሽ ኣለዎ እንተይልና ብዙሕ መፅናዕቲ ምክያድ ከድልይ እዩ። ይቀየር እንተይልና ሙሁራት ብዘሳተፈ፡ ምስ ባህልና፣ ዴሞክራሲናን ኣወዳድባ ሕብረተሰብናን ብምትሕሓዝ ክፅናዕ ኣለዎ" ይብል።

"እዚ መፅናዕቲ ግዜ ዝሓትት'ዩ። ንኢትዮጵያ ፓርላመንታዊ ስርዓት ድዩ ወይስ ፕረዚደንታዊ ዘድልያ ዝብል'ውን ክፅናዕ ኣለዎ። እዚኦምን ካልኦትን ምምሕያሻት ንምግባር ልዕሊ 16 ወርሒ እዩ ዘድሊ ኢልና ንኣምን" ብምባል ንምንዋሕ ግዜ መረፃ ይድግፍ።

"ዝተረፈና ግዜ'ውን ትሕቲ 16 ወርሒ እዩ'ሞ እቲ ምርጫ ናብ ድሕሪት ክድፋእ ኣለዎ። እቲ መረፃ ንማንም ዘየቐየመ ክኸውን ኣለዎ" ኢሉ።

ኣይተ ገብሩ ኣስራት ብወገኖም "ዝቐሰነ ዜጋ ኣብ ዘይብሉ ብዛዕባ ምርጫን ዴሞክራሲን ምዝራብ ትርጉም የብሉን ኢልና ኢና ንሓስብ። ሕዚ ዘለናሉ ሃዋህው ዝተሓላለኸ ስለዝኾነ ብኢህወዴግ ጥራሕ ክፍታሕ ዝኽእል'ዩ ኢልና ኣይንኣምንን" ኢሎም።

"ኣብዛ ዓዲ ዘለዉ ሰብ ብፅሒት ክሳተፉ ኣለዎም። ኢህወዴግ 'ኣነ'የ ዝፈልጠልኩም ስለዚ በይነይ ክገብሮ እየ' ዝብሎ ትኽክል'ዩ ኢልና ኣይንኣምንን። ንኹሉ ዘረዳድእ ፍኖተ ካርታ ሃልዩ ተሰማሚዕካ ምኽያድ ኣድላዪ'ዩ ዝብል እምነት ኣለና" ክብሉ ርእይቶኦም ሂቦም።

ኣብ ምንዋሕ እዋን መረፃ፡ ሓሳብ ፕሮፌሰር በየነ ዝተፈለየ እዩ።

"ንሕና ብዛዕባ እቲ ምንዋሕን ዘይምንዋሕን ዝብል ዝሓዝናዮ ቅዋም የለን። እዞም ክመሓየሹ ንደልዮም ነገራት ዕውታት ኮይኖም እንተዘይርኢና፡ ግዘ መረፃ ምንዋሕን ኣብ ዘይምንዋሕን እዚ ዝበሃል ትርጉም ኣይክህልዎን" ይብሉ።

"እቶም ንገልፆም ዘለና ነገራት ክመሓየሹ ምግባር ቀዳምነት ክወሃቦ ይግባእ። ንሶም እንተተፈፂሞም እዩ መረፃ መዓዝ ይካየድ ኣብ ዝብል ምውሳን ዝከኣል። ግዜ ብዝምልከት ንዓና ዘሕስበና ኣይኮነን" ኢሎም።

ክሳብ ሕዚ ዝነበሩ መረፃታት ብኽነት ሃፍቲ ከም ዘስዓቡ ብምሕባር፡ ኣብቲ ህዝቢ'ውን ዘይምርግጋዕ ከም ዝፈጠሩን ንህዝቢ መሊሱ ናብ ከምዚ ዝበለ ነገር ክኣቱ ድልየት ከም ዘይብሎምን ሓቢሮም።