ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ንሰላማውያን ሰልፈኛታት ይቐትሉን ይኣስሩን ኣለዉ

ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር Image copyright Getty Images

ኣብ ሱዳብ ንልዕሊ ሰለስተ ሰሙን ዝወሰደ ሰልፍታት ተቓውሞ ልዕሊ 40 ሰባት ክቕተሉ ከለው፡ ጋዜጠኛታት፣ ሓካይም፣ ናይ ዩኒቨርስቲ መማህራንን ኣባላት ተቓወምቲ ስልፍታትን ዝርከብዎም ኣማኢት ሰባት ድማ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ይርከቡ።

እቲ ናህሪ ዋጋታት ባኒን ነዳድን ካልእን ዘበገሶ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት፡ ፕረዚደንት በሺር ካብ ስልጣኑ ንክወርድ ይጠልቡ ኣለው።

ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ልዕሊ`ቶም ኣንጻር መንግስቲ ተቓውምኦም ዘስምዑ ዝነበሩ ሰባት ጠገለ ዘይብሉ ሓይሊ ይጥቀሙን ብኣልምማ ይኣስርዎምን ጠያይቲ የዝንቡሎምን ነይሮም።

እቲ ተቓውሞ ካብዝጅመር፡ ካብ 19 ታሕሳስ ስጋብ ሕጂ ቆልዑ ዝርክብዎም ኣስታት 40 ሰባት ብሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ከም ዝተቐትሉ ሓካይምን ንመሰል ደቂሰባት ዝጣበቑ ሱዳናውያን ገሊጾም።

ሰበስልጣናት መንግስቲ ድማ ነቲ ዝተፈጸመ ቅትለትን ሃስያን ዓመጽን ክምርምርዎን፡ እቶም ተሓተቲ ድማ ናብ ሕጊ ክቐርቡን ጠሊቦም።

``ሱዳናውያን ሂወቶምን ኣካላቶምን ኣብ ሓደጋ ከየእተውን ከይተዳጎኑን ብሰለማዊ መንገዲ ተቓውምኦም ከስምዑን ርእይቶኦም ኪገልጹን መሰሎም ኢዩ''።

መንግስቲ ድማ ሕጊ ብምኽባር ነቶም እሱራት ክፈትሕ፡ እንተድኣ ኣቢሶም ድማ ናብ ፍርዲ ከቕርቦም፡ ነቲ ዝተፈጸመ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ድማ ሻራ ከይወሰደ ክምርምር፡ ጄሄን ሄንሪ፡ ናይ ሂዩማን ራይትስ ዎች ናይ ኣፍሪቃ ዳይሬክተር ጠሊቡ።

እቶም ተቓውምኦም ዘስምዑ ዝነበሩ ሰልፈኛታት፡ ኣብ ጽርግያታት ዝተፈላለያ ከተማታት ሱዳን ብምውጻእ ተቓውምኦም ኣንጻር`ቲ መንግስቲ ዝገበሮ ወሰኽ ዋጋታትን ፕረዚደንት ዑመር ኣል በሺር ድማ ድሕሪ ናይ 29 ዓመት ኣብ ስልጣን ምጽናሕ ካብ ስልጣኑ ክወርድን ጠሊቦም።

እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ከተማ ትባራ ድሕሪ ምጅማር ናብ ካልኦት ከተማታት ሱዳን፡ እንተላይ ከተማታት ገዳርፍ፡ ወዲ መደኒ፡ ፖርት ሱዳን፡ ዶንጎላ፡ ኤል ዑበይድ፡ ኤል ፋሽር፡ ካርቱምን ኦምዱርማንን ተላቢዑ።

ፕሬዚደንት ዑመር ኣል-በሺር ብምጽናት ደቂሰባትን ገበን ኣብ ልዕሊ ደቂሰባት ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ዳርፉር ዓመጽን ገበንን ብምፍጻሙ ናብ ሕጊ ንኽቐርብ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ይድለ ኢዩ።

ስበ ስልጣን መንግስቲ ሱዳን ነቲ ተቓውሞ ብሓይሊ ንምጭፍላቕ ሃገራዊ ናይ ጸጥታ ሓይልታት፡ ፖሊስን ሰራዊትን ኣዋፊሮም። ኣብ ብዙሕ ቦታታት ድማ ነቲ ዝኾነ ዕጥቂ ዘይብሉ ሰላምዊ ሰልፈኛ ንምብታን ጠገለ ዘይብሉ ሓይሊ ተጠቒሞም። ብኣባትር ደኪርዎም፣ ናይ ጎማን ቀታሊ ጠይይትን ዘንብዕ ጋዝን ኣዝኒቦምሎም።

Image copyright Reuters

ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ወተሃደራዊ መካይን ተወጢሖም ኣብ ልዕሊ`ቶም ዕጥቂ ዘይብሎም ሰላማዊ ሰባትን ኣብ ወሰናስን ጽርግያታት ኮይኖም ነቲ ኩነታት ዝዕዘቡ ዝነበሩ ሰባትን ጥይት ከዝንብሎምን፡ ብኣባትር ክስሃልዎምን (ክጭፍጭፍዎምን) ዘርኢ ቪድዮ በቶም ንመሰል ደቂሰባት ዝጣበቑ ሱዳናውያን ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ተዘርጊሑ።

ሓደ ካብቲ ዝተዘርግሐ ቪድዮ፡ ሓደ ሰብኣይ ብ25 ታሕሳስ ኣብ ርእሱ ብጥይት ዝተሃርመ እቲ ህዝቢ ናብ ሆስፒታል ክወስድዎ የርኢ። ከምቲ ዝብሃል እቲ ሰብኣይ ኣብ ናሕሲ ኮይኖም ብዝትኩሱ ዝነበሩ ጨመቲ ኢዩ ተሃሪሙ።

ሓይልታት ጸጥታ፡ ጋዜጠኛታት፡ ሓካይም፡ ናይ ዩኒቨርስቲ መማህራንን ኣባላት ተቓወምቲ ሰልፍታትን ዝርከብዎም ኣማኢት ሰባት ካብ ጽርግያ፡ ገዛውቶምን ናይ ስራሕ ቦታታቶምን ኣሲሮምዎም ኣለው። ዋላ`ኳ ብዙሓት ድሕሪ ገለ ሰዓታት እንተተፈትሑ፡ ገለ ድማ ዝኾነ ክሲ ከይቀረበሎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ይርከቡ። ቤተሰቦም፡ ጠበቓታቶምን ዶክተራቶምን ክበጽሕዎም ኣይከኣሉን። እንተልያ ነቶም ሕማቕ መጉዳእቲ ዘለዎም ሰባት፡ ዶክተራቶም ክርእይዎም ኣይከኣሉን።

ኩሎም እቶም ኣብ ትሕቲ ቕይዲ ዝርከቡ እሱራት ንዓመጽን ስቅያትን ዝተቓልዑ ከምዝኾኑ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰል ሂዩማን ራይትስ ዎች ገሊጹ።

ሰበስልጣን መንግስቲ እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ካብ ዝጅምር 19 ሰባት ከምዝተቐትሉን ልዕሊ 800 ድማ ከምዝተኣስሩን ኣሚኑ፡ እንተኾነ ጠንቂ ናይቲ ህውከት እቶም ተቓውሞ ዘስምዑ ዝነበሩ ሰባትን ገለ ``ሸርሐኛታትን`` ኢዮም ኢሎም።

ብ31 ታሕሳስ፡ ፕሬዚደንት በሺር ነቲ ዘጓነፈ ፍጻሜታት ክምርመር ኣዚዙ። እንተኾነ፡ ኩሉ ዝግበር መርመራታት ነጻን ሻራ ዘይወስድን ክኸውንን ንህዝቢ ክሕበርን እቶም ተሓተትቲ ድማ ናብ ፍርዲ ዘቕርብን ክኸውን ኣለዎ ኢሉ ሂዩማን ራይትስ ዎች።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት