“ክልተ ቋንቋ ዝፈልጥ ክንዲ ክልተ፡ ሰለስተ ዝፈልጥ ከኣ ክንዲ ሰለስተ እዩ”

ቋንቋ

ብሰንኪ ስደትን፡ ስደት ዝፈጠሮ ምፍልላይን ምስ ወደይ ኣብ ክልተ ሃገራት ሰፊርና። ንውላደይ ኣብ ሕቑፎይ ሓብሒበ ከዕብዮ፡ ከሐንቅቖ፡ ከማሙቖ ክቱር ድሌት እናሃለወኒ፡ መሰናኽላት ስደት በጽዋሩ ተዋጊኡኒ።

ፈለማ ወረቐት መንቀሳቐሲ፡ ዳሕራይ ገንዝብ መወሳወሲ፡ ጸኒሑ ስራሕን ጭራሕ ምራሕን ቀይዱኒ። እቲ ሽዑ ከምዚ ሎሚ፡ ናጻ ዕድላት ርክብ ዘፍቅድ ከም ቫይበር፡ ኢሞ፡ ዋትስኣፕ፡ መሰንጀር ስለዘይነበረ፡ ብሞባይል ከም ድላይካ ከተዕልል ዝከኣል ኣይነበረን።

ንዕብየትን ነብሰ ተኣማንነትን ሓደ ቖልዓ፡ ፍቕራዊ ሓልዮት ወለዱ ከምዘድልዮ፡ ወለደይን መጻሕፍትን ስለዝመሃረኒ፡ ብተመኩሮ እውን ኣብ ገዛእ ርእሰይን መቕርበይን ስለዝረኣኹዎ፡ ንውላደይ አሐንቂቐን ሓብሒበን ከዕብዮ ክንደይ ሃረር ዘይበልኩ።

ከምቲ ኢንግሊዛዊ ፕሮፌሰር ምዕባለ አእሙሮ፡ ሲሞን ባሮን ኮሀን፡ "እቶም ሳዕቤን ጉድለታቶም እንታይ ከምዘኸትል ዝንገሩን ዝምከሩን ካብቶም ዝግረፉን ዝቕጽዑን ቖልዑ ዝለዓለ ነብሰ ምትእምማን ኣለዎም" ዝበሎ፡ ውላደይ ኣብ ቀረባ እንተዝነብር ብዙሕ ኪገብሮ ዝግበኣኒ ነገር ምገበርኩ።

"ሓደ ቆልዓ ድሕነት'ውን የድልዮ እዩ። ሓደ ሓደ ግዜ ወለዱ ከምቲ ዝድለ ኣቓልቦ ንክህቡዎ ግዜ ከምዝስእኑ፡ ዝደለዮ ነገር ክዕድግሉን ክገብሩሉን ዓቕሚ ከምዝስእኑ፡ ግን ከኣ ዳሕራይ ኢዶም ምስ መልኣሎምን ግዜ ምስረኸቡን ድላዩ ክፍጽምሉ ከምዝኾኑ ብዘይ መመኽነይታ ክንገር ይግባእ።

ብተወሳኺ ሓደ ነገር ንምንታይ ከምዚግበር ክመሃር ወይ ንምንታይ ኪግበር ከምዘይከኣል ክርዳእ ይግባእ" ዝብል ምኽሪ መጻሕፍትን ምሁራትን እናሰማዕኩ እየ ዓብየ። ስለዚ እየ ከኣ ኣብ ውላደይ እቲ ዘድልዮ ክፍጽም ሃረርታ ዝነበረኒ።

ድሕሪ ሒደት ዓመታት ፍቓድ ወረቐት ተረኺቡ፡ ኣብቲ ዝጥዕመንን ኩነታት ዘፍቀደለይን ግዜ እናገሽኩ፡ እቲ ምርሕሓቕ ዝፈጠሮ ጋግ ከጽብብ፡ እቲ ዝጎደለ ክምልእ ፈቲነ ግን ማዕረ ድሌተይ ኣይኮነለይን።

ምኽንያቱ ኣብ ርእሲ እቲ ዝጸንሐ ኣካላዊ ምፍልላይ ብቋንቋ እውን ተፈላሊና። ንሱ ናይቲ ዝተወልደሉ ሃገረ ስደት ቋንቋ እዩ ዝዛረብ፤ ኣነ ከኣ ነቲ ቋንቋ እንዶ የብለይን።

ምስ ውላደይ ብሰንኪ ቋንቋ ጓኖት ኮይንና፡ ኣብቲ ድሕሪ ነዊሕ እንራኸበሉ ግዜ ብምስትርጓም ወላዲቱ ኢና ንረዳዳእ።

ኣነ ክዛረብ እንከለኹ ንሱ " እንታይ እዩ ኢሉ?" ክብል፡ ንሱ ክዛረብ እንከሎ፡ ኣነ ክትርጎመለይ ክጽበ፡ ኩሉ ዕላልና ብሳልሳይ ኣካል ስለዝኸውን ናይ ነገር ቆልዓ ቐጨውጨው ይብሎ'ሞ፡ " ስለምንታይ ቋንቋይ ክትመሃር ዘይትፍትን?" ይብለኒ።

"ሕራይ ኣነስ ክፍትን እየ፤ ንስኻ'ኸ ስለምንታይ ንኣዴኻ መሃርኒ ዘይትብላ" እብሎ። " ንሳ ኣብ ስራሕ እንዲያ ትውዕል መዓስ ከተምህረኒ?" ብምባል ንሕቶይ ብሕቶ ይምልሰለይ።

"ብዙሕ ግዙ ንደቅና፡ ቆልዑ እዮም ኢልና ሸለል ንብሎም ኢና። ግን ከም ቖልዓ ዘስተብህልን ዝርዳእን የሎን" ብማለት ብዛዕባ ብልሒ ሓደ መዘናይ ንስድራ-ቤቱ ክትዛረብ ዝሰማዕኩዋ መምህር ኣመተ እየ ዝዝክር።

ንሓንሳብ ምስ ወደይ ንበይንና ንከተማ ንወጽእ'ሞ፤ ኣስተርጓሚ ስለዘይብልና ምልክትን ምንቅስቓስን ሓዊስና ክንረዳዳእ ንፍትን። ንሓንሳብ ምርድዳእ ስኢንና ንኳራረ።

ከምቲ ዝደልዮ ክረዳድኦ ብዘይምኽኣለይ ቀልጢፉ ይሓርቕ'ሞ "ኣብ ካልኣይ እግርኻ ቋንቋ ተማሂርካ ምጻእ!" ብምባል ዕዮ ገዛ የሰክመኒ።

ነቲ ንሱ ዝዛረቦ ቋንቋ ከጽንዖ ኢለ ፈቲነ፡ ዕድመ ግዜን ተሃላሊኹኒ ከምቲ ዝድለ ኣየድማዕኩን። ግን ገለ መሰናደዊ ቃላትስ ኣዋህሊለ።

ተሞኩሮይ ዘካፍል ዘለኹ፡ ብዛዕባ ቋንቋ ዝምልከት ኣርእስትን ዕላልን ምስተላዕለ እየ። ነብሲ ወከፍ ኣብ ስደት ዝነብር ሰብ ብዛዕባ ቋንቋ ዘጋጠሞ ተመኩሮኡ እንተዝገልጽ፡ 'ቮልዩማት' መጻሕፍቲ ምተጻሕፈ።

ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ዳሕራይ ኣብቲ ውላደይ ዝነብረሉ ሃገር ዝርከብ ማሕበረ-ኮም፡ ናይ ቋንቋ ኣደ ትምህርቲ ከፊቶም ንቖልዑት ከምህሩ ምስጀመሩ፡ ውላደይ ነቲ ቋንቋ ቀልጢፉ መሊኹዎ።

ምንባብን ምጽሓፍን እውን ኣይሓመቐን። ሕጂ ዕድመ ንኣገልግሎት ማሕበራዊ መራኸቢታት ምስ ወደይ ክንዲ ዝደለናዮ ግዜ ብቋንቋና ከነዕልል ኪኢልና።

እቲ ቀደም ዝሓልከና ዝነበረ ቋንቋ ስደት እውን ግርም ክንረዳዳኣሉን ኣጠናቒቕና ክንዛረበሉ ክንጽሕፎን ከነንብቦን ኪኢልና ኣሎና።

ስለዚ በዛ ውልቃዊት ተሞኩሮይ ቋንቋ ሓይልን ዕጥቅን ምዃኑ ፈሊጥና ንነብስናን ንደቅናን ቋንቋ ኣዲኦም ጥራሕ ዘይኮነ ንኣብ ህይወቶም ክጠቕሞምን ክሕግዞምን ዝኽእል ቋንቋታት ንክመሃሩ ከነተባብዖም ኣገዳሲ እዩ ብምባል ተመኩሮይ ከካፍል ባህ ይብለኒ።

---

እዚ ዛንታ ናይ ዮውሃንስ ብርሃነ እዩ።