ምርጫ ናይጀርያ: ቡሃሪ ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ናይጀሪያ ይመርሕ

መራሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ኡቼ ሴኮንደስ፡ እቲ ምርጫ ምድንጋራት ከም ዝነበሮ ከሲሱ Image copyright Reuters
ናይ ምስሊ መግለጺ መራሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ኡቼ ሴኮንደስ፡ እቲ ምርጫ ምድንጋራት ከም ዝነበሮ ከሲሱ

ፕረዚደንት ናይጀሪያ ሙሓማዱ ቡሃሪ፡ ኣብቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ምትላል ነይርዎ ኣብ ዝበሃለሉ ዘሎ እዋን መሪሕነት ሒዙ ይርከብ።

ፕረዚደንት ቡሃሪ፡ ካብ 36 ግዝኣታት ናይጀርያ ኣብ ሸውዓተ ክዕወት እንከሎ፡ ቀንዲ መወዳድርቱ ዝኾነ ኣቲኩ ኣቡበከር ድማ ኣብ ክልተ ግዝኣታትን ኣብ ርእሰ-ከተማ ኣቡጃን ተዓዊቱ'ሎ።

ውጽኢታት ምርጫ ይውሕዝሉ ኣብ ዘለውሉ እዋን፡ ሰልፊ ፒፕልስ ዲሞክራቲክ ፓርቲ (ፒ ዲ ፒ) ናይ ኣቡበከር ኣብ'ቲ ምርጫ ዘይንቡር ኣሰራርሓ ነይሩ ኢሉ።

ኣቦ መንበር ናይ'ቲ ሰልፊ ኡቸ ሴኮንደስ ድማ ነቲ ኣቆጻጽራ ድማጺ 'ግጉይን ዘይቅቡልን' ኢልዎ።

"ብመንግስትን ብኻልኦት ወኪላትን ነቲ ውጺኢት ናይ ምጥምዛዝ ፈተነታት ነይሩ" ድማ ኢሉ፡ መርትዖ ግን ኣይሃበን።

ኤውሮጳዊ ሕብረት፣ ኣሜሪካን፤ ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ድማ በቲ ተፈጢሩ ዘሎ ምድንጓይን ሽግራት መሳለጥያን ስግኣቶም ገሊጾም ኣለዉ። ዝኾነ ነጻ ተዓዘቢ ኣብ'ቲ ምርጫ ምትላል ነይሩ ዝበለ ግን የለን።

እቲ ኣባል ኦል ፕሮግረሲቭ ፓርቲ (ኤ ፒ ሲ) ዝኾነ ቡሃሪ፡ ንኻልኣይ እዋን ክምረጽ'ዩ ዝጽዕር ዘሎ። እንተኾነ ግን፡ ካብ ኣቡበከር ግን ሓያል ብድሆ ገጢምዎ`ሎ።

ክልቲኤን ሰልፍታት እታ ሓንቲ ሰልፊ ምስ'ቲ ሃገራዊ ኮምሽን ምርጫ ሓቢራ ነቲ ውጽኢት ንምድራኽ ትሰርሕ ኣላ ኢለን ነንሕድሕደን ይካሰሳ።

እቲ ምርጫ ኣብ ዕለት 16 ለካቲት ክካየድ ተመዲቡ'ኳ እንተነበረ፡ ኣብ ውዱእ እዋን ናብ 23 ለካቲት ተመሓላሊፉ።

ቡሃሪ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝጸንሓሉ እዋን ንዘመዝገቦ ዓውታት ንምድራዕ ቃል ክኣቱ እንከሎ፡ እቲ ሃብታም ነጋዳይ ኣቡበከር ግን ብምብኻን ናይ ስልጣን እዋኑ ይነቕፎ።

ኣብ'ቲ ኣብ ኣፍሪቃ ብብዝሒ ህዝብን ብቒጠባን ቀዳማይ ቦታ ሒዛ እትርከብ ሃገር ዝተኻየደ ምርጫ ዝተዓወተ ግን ሕጽረት ጸዓት፣ ብልሽውና፣ ሓደጋ ድሕነትን ዝሕታለ ቁተባን ዝርከብዎም ሓያሎ ብድሆታት ከጋጥሞ'ዩ።

እቶም ጠቐነታት እንታይ'ዮም?

እቲ ናይ መወዳእታ ውጺኢት ክሳብ መወዳእታ ናይ'ዚ ሰሙን'ዚ ኣይክፍለጥን'ዩ። ሚስተር ሰኮንደስ ግን ነቲ ዛጊት ተዋሂቡ ዘሎ ውጽኢት ነቒፉዎ'ሎ። መንግስቲ "ውንጀላታት፣ ኣታላሊ ማእላይን ማሰርትን" ተጠቂሙ ነቲ ውጽኢት ክድርኾ ይህቅን ኣሎ ድማ ኢሉ።

እቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ብወገኑ፡ ፒዲፒ ነቲ ምርጫ ንምፍሻል'ን ቅዋማዊ ቅልውላው ንምፍጣርን ይፍትን ከምዘሎ ወቒስዎ።

Image copyright Reuters

ኣቲ ምርጫ፡ ኣብ መብዛሕትኡ ክፋል'ታ ሃገር ሰላማዊ'ኳ እንተነበረ፡ መጥቃዕቲ ናይ እስላማውያን ዕጡቕቃት ቦኮ ሓራምን ኣብ ሰሜናዊ ናይጀሪያን፡ ብፍላይ ኣብ ደቡባዊ ናይጀሪያ ዝርከባ ግዝኣታት ሪቨርስ፣ ሌጎስን ኣናምብራን ድማ ምፍርራሕ ኣድመጽትን ፈተነታት ምስራቕ ድምጺታትን ከምዝነበሩ ግን ጸብጻባት ይሕብሩ።

ሓደ ጉጅለ ሲቪላውያን ማሕበራት ድማ 16 ሰባት ከምዝተቐትሉ ሓቢሩ። እዚ ኣሃዝ'ዚ ግን ኣብ ዝሓለፉ ምርጫታት ካብ ዝተመዝገቡ ቅትለታት ዝወሓደ`ዩ።

እቲ ምርጫ ከመይ'ዩ ዝሰርሕ?

እቲ ኣብ'ቲ ናይ ፈለማ ዙር ዝበዝሐ ድምጺ ዝረኸበ ተወዳዳሪ ኣብ ክልተ ሲሶ ግዛኣታት ናይጀሪያ 25 ሚእታዊ ድምጺ እንተድኣ ረኺቡ ተዓዋቲ ይበሃል። ዋላ'ኳ 73 ተወዳደርቲ እንተሃለዉ፡ ቡሃሪን ኣቡበከርን ነቲ ፕረሲደንታዊ ምርጫ ዓብሊለሞ ይርከቡ።

እዞም ክልተ ተወዳደርቲ ካብ'ቲ ቀንዲ ተኸተልቲ ሃይማኖት ምስልምና ዝነብሩሉ ሰሜናዊ ክፋል ናይጀሪያ'ዮም። ክልቲኦም ኣብ ክሊ ዕድመ 70ታት ዘለዉ ክኾኑ እንከለዉ፡ ልዕሊ ፍርቂ ከድምጹ ካብ ዝተመዝገቡ 84 ሚሊዮን ናይጀሪያውያን ድማ ትሕቲ 35 ዕድመ ዘለዎም'ዮም።

እቶም ቀንዲ ዛባታት እንታይ'ዮም?

ናይጀሪያ ዝዓበየት ኣፍሪቃዊት ሃገር ኣፍራዪት ነዳዲ'ኳ እንተኾነት፡ ብሰንኪ ብልሽውናን ካብ ነዳዲ ዝርከብ እቶት ብግቡእ ብዘይምውፋርን ንዕቤት'ታ ሃገር ዓንቂፎሞ ይርከቡ።

ኣስታት ርብዒ ክሰርሑ ካብ ዝኽእሉ ናይጀሪያውያን ድማ ስራሕ የብሎምን።

ቡሃሪ ነቲ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ናይጀሪያ ዝንቀሳቐስ እስላማዊ ዕጡቕ የዕጊስዎ'ዩ፡ ቦኮ ሓራም ግን ገና ንጡፍ'ዩ ዘሎ። ኣብ ማእከላይ ክፋል ናይ'ታ ሃገር ኣብ መንጎ ባህላውያን ጓሶትን ሰፋሮ ሓረስቶትን ዝካየዱ ግጭታት'ውን ክጋደዱ ጸኒሖም ኣለዉ።

ክሳብ 1999፡ ናይጀሪያ ብሓጺር ዕድመ ዝነበሮም ምምሕዳራት ወይ ከኣ ወተሃደራዊ ገዛእቲ'ያ ትመሓደር ነይራ። ሕጂ ግን እታ ሃገር ናብ ዲሞክራሲያዊ ምምሕዳር ካብ እትምለስ 20 ዓመት ኮይኑዋ'ሎ።

ቡሃሪ ኣብ 2015 ንፈለማ እዋን ኣብ ስልጣን ንዘሎ መራሒ ዝሰዓረ ተቓዋሚ ተወዳዳሪ ኮይኑ።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት