ንሓለቓኻ ምጽላእ ሓደ ካብ ጠንቅታት ሕማም ልቢ ምዃኑ ትፈልጡ'ዶ?

መጥቓዕቲ ልቢ Image copyright Getty Images

ብዛዕባ ጠንቅታት ወቕዒ ልቢ ምስእትሓስቡ፡ ቀልጢፉ ናብ ኣእምሮኹም ዝመጽእ እንታይ እዩ? ሽጋራ ምትካኽ፣ ዓቐኑ ዘይሓለወ ርጒዲ፡ ከምኡ'ዉን ምዉስዋስ ኣካላት ምስ ዘይነዘዉትር፤ ኩላትና እንፈልጦም ጠንቅታት እዮም።

ንሓለቓኻ ምጽላእ ሓደ ካብ ጠንቒታት ሕማም ወቐዒ ልቢ ምዃኑኸ ትፈልጡ'ዶ?

ካልኦት ዘይተፈልጡ ጠንቅታት እውን ግን ኣለዉ። ንኹሎም ብዝርዝር ንርኣዮም።

1. ኣስናንካ ዘይምጽራይ

Image copyright Getty Images

ኣስናናን ልብናን ንሓድሕዶም ተጸላለውቲ ምኳኖምዶ ትፈልጡ?

ብዙሓት መጽናዕትታት ከምዘርእይዎ፡ ደስ ዘይብል ሽታ ኣፍ ዘለዎም ሰባት፡ ዝለዓለ ጸገማት ጥዕና ልቢ እዩ ዘጋጥሞም።

ደም ዝሰረበ ወይ ከኣ ነድሪ ዘጋጠሞ ግርጻን፡ ባክተርያታት ናብ ሰራዉር ደም ብቐሊሉ ክኣትዉ ዕድል ይፈጥረሎም።

ብኡ ኣቢሎም ድማ፡ ኣብ ውሽጢ እቶም ካብ ልቢ ናብ ካልኦት ኣካላት ደም ዘመሓላልፉ ሰራውራት፡ ናይ ስብሒ ብዕካኸ ክእከብ ይገብሩ።

ጸላም ከብዲ ገለ ፕሮቲናት ብብዝሒ ክተመንጩ እውን ክገብሩ ይኽእሉ። እዚ ድማ ኣብ ሱር ደም ነድሪ ወይከኣ (ኢንፍሌሜሽን) ይፈጥር።

እዚ ኣብ ሱር ደም ዝፍጠር ነድሪ ከኣ፡ ወቕዒ ልቢ ከስዕብ ይኽል።

ፍታሕ ናይዚ ድማ፡ ኣስናንና ብተደጋጋሚ ምጽራይን ናብ ሓኪም ስኒ ብምኻድ ኩነታት ጥዕናና ምፍላጥን'ዩ።

2.ኣብ ኣስራሒኻ ምጽላእ

Image copyright Getty Images

ንሓለቓኻ ምጽላእ ሓደ ካብ ጠንቒታት ሕማም ወቐዒ ልቢ ምዃኑኸ ትፈልጡ'ዶ?

ቐልዲ ኣይኮነን፡ ንሓላፊኻ ምጽላእ ሓደ ካብ ጠንቂታት ሕማም ልቢ እዩ።

ቐድሚ 10 ዓመታት ኣብ ሲዊድን ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከምዘርእዮ፤ ኣብ ሞንጎ ሓለቓን ሰራሕተኛን ናይ ዘይምስምምዕ ሃዋህዉ ምስ ዝፍጠር ብ 40 ሚኢታዊት ጸገም ወቕዒ ልቢ ከጋጥም ተኽእሎ ኣሎ።

ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ዘጋጥም ጸቕጢ፡ ወቕዒ ልቢ ከልዕል ከምዝኽእል እዮም ሰብ ሞያ ዝዛረቡ።

ብተወሳኺ እኹል ድቓስ ዘይምርካብን ግቡእ ኣመጋግባ ዘይምሕላዉን ንሕማም ሰራዉር ደም ከቓልዑ ይኽእሉ።

3.ዘሰምብዱ ፍጻመታት

Image copyright Getty Images

ዘይተጸበኻዮ ሞት መቕርብን ኣባላት ስድራቤትን ልብኻ ዝሰብር ስሚዒት'ዩ ዝፈጥረልካ።

ሓኪም ልቢ ጃኪ ኢዩባኒ ፤ ጭንቐት ክሕይል ከሎ ብዝሒ ኣድረናሊን ይውስኽ።

እዚ ድማ ውቅዒት ልቢ ብምውሳኽ ጸቕጢ ደም ክብ ክብል ክገብር ይክእል እዩ።

4.ጽምዋ

Image copyright Getty Images

ምስ ማሕበረ ሰብ ዘይሕወሱ ሰባት ኣስታት 29% ብቐሊሉ ሕማም ልቢ ከጥቀዖም፤ 32% ድማ ናይ ልቢ መጥቃዕቲ ክወርዶም ከም ዝኽእል ኣብ መጽሄት ጥዕና ዓባይ ብሪጣንያ ዝወጸ ሓበሬታ የመልክት።

በይንኻ ምዃን ኣዝዩ ኣጨናቒ'ዩ። ምኽንያቱ ድማ፡ ንበይኖም ዝንጸሉ ሰባት ዝህግዞምን ዘዘናግዖምን ሰብ ስለ ዘይረኽቡ፡ ንስሚዒታቶም ዘተሃዳድኣሎም ሰብ ኣይረኽቡን እዮም።

ኣብ 2014 ዓ.ም ንልዕሊ 8 ዓመታት ኣብ ኦክስፎርድ ዩኒቨርስቲ ዝተኻየደ መጽናዕቲ፤ ኣስታት 700,000 ደቂ ኣንስትዮ ዝተሳተፋሉ እዩ ነይሩ።

ብመሰረት እዚ መጽናዕቲ፤ ምስ መጻምደን ዝቕመጣ ደቒ ኣንስትዮ ምሰተን ንበይነን ዝነብራ ክነጻጸራ እንከለዋ፡ ብሰንኪ ድኽመት ልቢ (ሰሚክ ካርደዮ ማይፓቲ) ናእ ምሟት ዕለን ብ 28% ዝተሓተ እዩ።

5.ጭንቐት

Image copyright Getty Images

ማሕበር ልቢ ኣሜሪካ፡ 33% ሕሙማት ወቕዒ ልቢ፡ ብጭንቐት ዝሳቐዩ ክኾኑ ከምዝክእሉ እዩ ዝግምት።

ክኢላታት ድማ፡ ናይ ኣእምሮ ጸገም ዘለዎም ሰባት፡ ንጥዕነኦም ዝምልከት ኣድማዒ ውሳኔታት ንምግባር እቲ ዝህልውሉ ኩነታት ከምዘጸግመሎም ይዛረቡ።

ጭንቀት ዘለዎም ሰባት መኣዛ ዘለዎም መግቢታት ብምምጋብን ካብ ኣልኮላዊ መሰተ ብምርሓቅን ጥዕነኦም ከማሓይሹ ከምዝኽእሉ ሰብሞያ ይምዕዱ።

"ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡ ሰባት፡ ናብ ከጸናንዖም ዝኽእል ነገራት ጥራይ'ዮም ዘድህቡ፤ ብዛእባ ትዕነኦም ኣይኮኑን ዝሓስቡ" ትብል ዶክተር ኒየካ ጎልድበርግ።

6.ንጽፈ ጽግያት

Image copyright Getty Images

ደቂ ኣንስትዮ፡ ንጽፈ ጽግያት ምስኣጋጠመን፡ ብድሕሪኡ ኣብ ዘሎ እዋን፡ ንሕማም ወቕዒ ልቢ ዝተቓለዓ እየን።

እዚ ድማ ምስ ምጉዳል ኣብ ሰብነተን ዝርከብ ሆርሞን ኦስትርጅን ዝተሓሓዝ እዩ።

ሆርሞን ኦስትሮጀን ንዉሽጣዊ ክፋል መንደቕ ሱር ደም ልስሉስን ተዓጻጻፍን ክኸውን ይገብር ተባሂሉ እዩ ዝእመን።

እንተኾነ ግን፡ ጽቡቕ ኣመጋግባን ኣካላዊ ምንቅስቓስን ምስ እንኽተል፡ ነዞም ጽልዋታት ክንንክዮም ንኽእል ኢና።