ቦይንግ ዝሰኣኖ እምነት ክምልስ'ዶ ይኸውን?

ቦይንግ 737 ማክስ Image copyright AFP

ኩባኒያ መፍረ ነፍርቲ ቦይን እቲ ነተን 737 ማክስ ኣብ ምብራር እንከለዋ ሞቶረን ከይጠፍእ ንምክልኻል ዘተኣታተዎ 'MCAS' ዝተባህለ መሳርሒ ምኽንያት ምውዳቕ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ከምዝነበር ተኣሚኑ።

እዚ ምውዳቕ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያን ቅድሚ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዘጋጠመ ምሕምሻሽ ተመሳሳሊት ነፋሪት መንገዲ ኣየር ላየን ናይ ኢንዶነዢያ ብድምሩ 346 ሰባት ቀቲሉ`ዩ።

ቦይንግ ነቲ ዝኸሰሮ እምነት ተሳፈርቲ ንምምላስ ኣብ`ቲ MCAS ለውጥታት ንምግባር ይሰርሕ ኣሎ።

እንተኾነ ግን፡ ነቲ ብገለ መንገዲ ኣየራት ዝተወስደ ከምአን ዓይነት ነፈርቲ ናይ ምግዛእ ትእዛዛት ምስራዝ ገዲፍካ፡ ብዙሓት መንገዲ ኣየራት ናይ ምግዛእ ድሌተን ኣየቋረጻን፡ ቦይን ድማ 5,000 ተመሳሰልቲ ነፈርቲ ናይ ንምስራሕ ትእዛዛት ተቐቢሉ`ሎ።

እቲ ኩባንያ እምነት ተሳፈርትን መንገዲ ኣየራትን ክመልስ ዝኽእል ብኸመይ'ዩ?

`እቲ ብዝሒ ደስ ዘይብል ክኸውን ይኽእል`ዩ`

ምስ`ቲ ኣሰንድ ዝተባህለ ትካል ኣማኻሪ ስነ-በረራታት ዝሰርሕ ዓብይ ናይ ቁጠባ ክኢላ ፒተር ሞሪስ እዚ ዝስዕብ ርእይቶ ሂቡ፡

ከም ዝመስለኒ ናይ`ቲ ሓያል ኩባንያ ቦይን መሰረታውያን `ምጥቕላልን ምዝርጋሕን` ንርእይ ኣለና።

ሓይሊ ናይ ቦይንግ ድሕሪ ናይ ብዙሕ ዓመታት ጻዕሪ`ዩ ተሃኒጹ። እንተኾነ ግን ብዙሕ ሰብ ነቲ ምሕምሻሽ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ላየን ከም `ሓንሳብ ኣጋጢሙ ደው ዝብል` ሓደጋ ገይራካ ናይ ምርኣይ ጌጋ ገይሩ።

ኣብ`ተን ልዕሊ 350 ዝኾና ራብዓይ ወለዶ ናይተን ኣብ ስሳታት ዝተማህዛ ነፈረት `ንኻልኣይ እዋን` ምስ ኣጋጠመ ግን ናይ ስንባደ ደወላት ተደዊሉ።

Image copyright Jonathan Druion
ናይ ምስሊ መግለጺ ዓይነት ናይታ ካብ እትብገስ ኣብ ውሽጢ ደቓይቕ ዝወደቐት ነፋሪት ኢትዯጵያ - ቦይንግ 737 ማክስ-8

ቦይንግ ብዛዕባ ብቕዓት ድሕነት ነፈርቱ ከእምኖም ዘለዎ ሓያሎ ጉጅለታት ኣለውዎ።

ሰብ መዚ ዓለም-ለኻውያን ተቖጻጸርቲ ንመረጋገጺ ናይ ፈደራል በዓል ስልጣን ኣቬሽን (ኤፍ ኤ ኤ) ኣሜሪካ ከም ቅቡል ይወስድዎ ነይሮም፡ ድሕሪ ሕጂ ግን ብኸምኡ ብቐሊሉ ኣይክቕበልዎን`ዮም፡ ምኽንያቱ ኤፍ ኤ ኤ ነተን ማክስ ዝዓይነት ነፈረቲ ካብ ካልእ ዓለም ድሒሩ`ዩ ደው ኣቢልወን።

ነተን ነፈርቲ ናብ ኣገልግሎት ንምምላስ፡ ቦይን ብዛዕባ ድሕነት ነፈርቱ፡ ብውሑዱ ንኣርባዕተ ተቖጻጸርቲ ትካላት ከእምን ኣለዎ።

ዓማዊል ቦይን ዝኾና መንገዲ ኣየራት ነቲ ድሮ ሂበንኦ ዘለዋ ነፈረቲ ናይ ምግዛእ ትእዛዛት ክስርዛ ዘይመስል`ዩ።

ንግዚኡ ግን ጠለብ ናይ`ተን ማክስ ዝዓይነተን ነፈርቲ ክጎድል`ዩ። ካልእ ኣብ ግምት ዝኣቱ ክሳራ ግን ኣሎ፡ ምኽንያቱ መንገዲ ኣየራት ነተን ዝኣዘዘእን ነፈርቲ ክጽበያ ስለ ዝኾናን ሓደስቲ ናይ ህጹጽ ኣዋን ውጥናት ከውጽኣ ስለ ዘለወንን ካብ ቦይን ካሕሳ ምሕታተን ኣይተርፍን።

ብተወሳኺ ድማ ጉዳይ ህይወት ሰባት ኣሎ። ኣብረርትን ሰራሕተኛታት በረራን ዓሚቕ ቴክኒካዊ ኣፍልጦ ስለ ዘለዎም፡ ብዛዕባ ሓቅነት ኣብተን ነፈርቲ ዝግበር ክለሳታት ዓውዓው ምባሎም ኣይተርፍን።

ነቲ ተረኺቡ ዘሎ መርትዖታት ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ ኣዝዮም ነቐፍቲ ከምዝኾኑን ዓቢ ውሕስነት መግለጽታትን ከዝሓቱን ኣየጠራጥርን።

እንተኾነ ግን፡ ልዕሊ 14,000 ሓንቲ መተሓላልፎ [ኣይል] ዘለወን ነፈርቲ ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ኣገልግሎት ምህላወንን፡ ፍርቂ ናይ`ዚአን ድማ ቦይን ምኻኑን ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ እዘን ማክስ ዝዓይነተን ነፈርቲ ናብ ኣገልግሎት ኣይምለሳን`የን፡ ብገያሾ`ውን ተቐባልነት ኣይክህልወንን`ዩ ክትብልን ኣጸጋሚ`ዩ።

ጉዳይ ካሕሳ`ውን ካልእ ረቛሒ`ዩ። እቲ መጠን ካሕሳ`ውን ደስ ዘይብል ክኸውን ይኻል`ዩ።

`ድሕሪ ሕጂ ብማክስ ይነተን ነፈርቲ ክገይሽ እንተኾይነ ኣዕሩኽተይ ሓቲቶምኒ`

ዳይሬክተር ትካል ኣማኻሪ ስነ-በረራ ጀይ ኤል ኤስ ጆን ስትሪክላንድ፡

ቦይንግ ዋላ`ኳ ልዕሊ 100 ዓመት ዕድመ እንተሃለዎን ሓደ ካብ ክልተ ውሑሳት ዓበይቲ ትካላት ሰራሕቲ ነፈርቲ ናይ ዓለምና እንተኾነ፡ ዝናኡ ናይ ምዕቃብ ዓቢ ብድሆ ኣለዎ።

እምነት ናይ ዓማዊል መንገዲ ኣየራትን ገያሾን ክመልስ ኣለዎ። ከም ዝመስለኒ ግን፡ ዓማዊሉ ውሕስነት ናይ ነፈርቱ ከም ዝምለስ ክተኣማመኑ`ዮም።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ስብርባር ኣካል ናይታ ዝወደቐት ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፡ ቁፅሪ በረራ 302

ገንዘባዊ መቕጻዕቲ ስለ ዘለዎ፡ ነፈርቲ ንምዕዳግ ዝተዋህበ ትእዛዝ ምስራዝ ኣጸጋሚ`ዩ። ክልተ ኩባንያታት ጥራይ ድማ`የን ኣብ`ዚ ዕዳጋ ዘለዋ። መንገዲ ኣየራት ድማ ንስልጠና ኣብረርተንን መሃንዲሳተንን ንኽጥዕመን ኣብ ክሊ ሓንቲ ኩባያ`የን ትካለን ዝሃንጻ።

ብዘይካ`ዚ፡ ቦይንግን እቲ ካልኣይ ኣፍራዪ ነፈርቲ ዝኾነ ኤር ባስን ጽዑቕ ነፈርቲ ናይ ምስራሕ ትእዛዛት ስለ ዘለዎም፡ ካብ ሓዲኦም ናብ`ቲ ካልእ ምቕያር ምድንጓይ ምቕባል`ተን ሓደስቲ ነፈርቲ የስዕብ።

ገያሾ`ኸ? ሰባት ስሚዕታውያን ኢና። ድሕሪ ሕጂ ብማክስ ነፋሪት ክገይሽ ድየ ኣይገይሽን ዝሓተቱኒ ኣዕሩኸይ ኣለዉ።

መብዛሕትኡ ሰብ ብምንታይ ዓይነት ነፋሪት ይገይሽ ከም`ዘሎ ኣይፈልጥን`ዩ ኣይግደስን`ከኣ`ዩ። ብምንታይ ገይሽካ ኢለ ንሰባት ኣብ ዝሓተሉ እዋን፡ መብዛሕትኦም ብቦይን ድዮም ዋላ ብኤርባስ ገይሾም ኣይፈልጡን`ዮም። እዚ ሕጂ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ግን ንግዚኡ ንኣድህቦ ሰባት ክስሕል`ዩ።

እዞም ሓደጋታት`ዚ`ኦም ምስ ጊዜ ካብ ኣእምሮ ሰባት ክሃሱ`ዮም።

ካልኦት መረጋገጺ ዘድልዮም ባእታታት ኣብረርቲ`ዮም፡ ምኽንያቱ ውሕስነት ናይ ምሃብ ሓላፍነት ስለ ዘለዎም፡ ቦይንግ ንጹር ዝኾነ መልእኽትን መረጋገጺን ክህቦም ኣለዎ።

`ስማዊ መፍትሕታት ኣወግድ`

መምህር ኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ማርክ ሴፓዝ ድማ ዝስዕብ ራይቶ ሂቡ፤

ኣብ ኢንዱስትሪ ኣቢየሽን ሓደ ዝጸንሐ ብሂል ኣሎ፡ `ሽኲዒት ሞተር ነፋሪት ትሸጡልና፡ ንሕና ድማ እምነት ንገዝእ` ድማ ይብል። ኣብ ታሪኽ ቦይንግ፡ ተወፋይነት ንድሕነት ጸኒሑ`ዩ።

ኣብ መንፈስ ናይ`ዚ ባህሊ ከኣ ቦይን ምስ ሰብ መዚ ተቖጻጸርትን ማሕበረ-ሰብ መንገዲ ኣየራትን ብምትሕብባር ንጠንቅታት ሓደጋታት ናይ`ዘን ማክስ ዝዓይነት ነፈርቲ ኣድህቦ ሂቡ ክምርምርን ፍቱን ዝኾነ መሰረታዊ መፍትሒ ሃሰስ ክብልን ደኣ`ምበር ህዉኽ ዝኾነ `ስማዊ`መፍትሒ ክህብ የብሉን።

ቦይንግ ናይ ዘመንና ቅልጡፍ ማሕበራዊ መራኸቢታት`ውን ኣብ ግምት ከእቱን እቲ ዝድለ ትንተና ክህብን የድልዮ።

እቲ መርመራ ናይ`ቲ ሓደጋን ምምሕያሽ ነፈርትን ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን ድማ፡ ቦይንግ ምስ መንገዲ ኣየራት ይኹን ገያሾ ብግልጽን ቕንዕናን ክዋሳእ ኣገዳሲ`ዩ።

ተወሳኺ ዛንታ