ተቓውሞ ሱዳን፡ ሰልፈኛታት ምስ ወተሃደራዊ ባይቶ ዝነበሮም ርክባት ኣቋሪጾም

ሱዳናውያን ተቓወምቲ Image copyright Reuters
ናይ ምስሊ መግለጺ ሱዳናውያን ተቓወምቲ ኣብ ፊት ሚንስትሪ ምክልኻል ተረኺቦም ተቓውሞ የስምዑ ኣለዉ

መራሕቲ ናይ`ቲ ኣብ ሱዳን ክካየድ ዝጸንሐ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ምስ'ቶም ንፕረዚደንት ዑመር ኣል በሽር ዓልዮም ወተሃደራዊ ባይቶ ዘቖሙ መራሕቲ ዝነበሮም ርክብ ከም ዘቋረጹ ኣፍሊጦም።

ንሳቶም፡ እቲ ወተሃደራዊ ባይቶ 'ብተረፍመረፍ' ስርዓት ኣል በሽር ዝተመልአ'ዩ ይብሉ።

ኣሽሓት ሰልፈኛታት፡ በርጌሳዊ ባይቶ ዝምስረተሉ ኣዋጅ ንምእዋጅ ኣብ ልዳት ናይ'ቲ ኣብ ኻርቱም ዝርከብ መዓስከር ሰራዊት ተኣኪቦም ኣለዉ።

እቲ ሰራዊት ስልጣን ንኸረክብ ድልውነቱ ብምግላጽ ሓደ ወተሃደራውን በርጌሳውን ሓባራዊ ባይቶ ዝምስረተሉ ኩነታት'ውን ኣብ ግምት ከም ዘእቱ ገሊጹ'ሎ።

ዕጫ ተቓወምቲ ሱዳን እንታይ`ዩ?

ቁጽሪ ናይ'ቶም ሰልፈኛታት ብዙሕ'ዩ፡ ሆታኦም'ውን ድሙቕ`ዩ ዘሎ። እንተኾነ ግን ድሕሪ ናይ ክልተ ሰሙናት ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት፡ እቲ ንተቓወምቲ ሱዳን ዘቖመ ግንባር ሓደ መሰረታዊ ግድል ገጢምዎ'ሎ።

ንሱ ኸኣ እቶም ክትዓልዎም እትደልዮም ዘለኻ ካብ ስልጣን ምእላይ ምስ ዝኣብዩኻ እንታይ ከምእትገብር ዘይምፍላጥ'ዩ።

እቶም መራሕቲ`ቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ነቲ ንሱዳን ናብ ምሉእ ዲሞክራሲ ዝወስድ በርጌሳዊ ባይቶ ዘቑሙ ሕጹያት ክሰምዩ ትጽቢት ተገይርሎም ነይሩ። ድሕሪ ናይ መዓልታት ትጽቢት ግን፡ ትማሊ ምሸት ግን ከምኡ ክገብሩ ኣይከኣሉን።

ዝተፈላለያ ጉጅለታት ብዛዕባ ፖሊሲታትን ናይ ስልጣን ቦታታትን ኣብ ዝዋጠጥሉ ዘለዉ ኣዋን ድማ፡ ኣብ መንጎኦም ምግምማዕ ኣሎ ዝብል ቤላቤለው ኣስዒቡ`ሎ።

ኣብ ከምዚ ህሞት ድማ እቶም ተቓወምቲ ምስ`ቲ ወተሃደራዊ ባይቶ ከካይድዎ ንዝጸሑ ዘተ ደው ብምባል እቶም ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ክጽዕጽዑ ጸዊዖም ኣለዉ።

Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ሱዳናውያን ኣብ ከተማ ካርቱም ተቓውሞኦም ቀፂሎም ኣለዉ

እቶም ነቲ ወተሃደራዊ ባይቶ ዝመርሑ ጀነራላት ድማ ገለ ጥርናፈ ዝረኸቡ ይመስሉ። ነቲ ካብ ሱዕዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ዝረኸብዎ ልዕሊ ሰለስተ ቢሊዮን ዶላር ሓገዝ ሓዊስካ ድማ ሓያል ደገፍ ረኺቦም`ዮም። ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ድማ እቲ ወተሃደራዊ ባይቶ ስልጣን ኣሕሊፉ ኣይህብን`ዩ ዝብሉ ሰፋሕቲ ምጥርጣራት ተፈጢሮም ኣለዉ።

ውጥን መራሕቲ ሰልፈኛታት እንታይ`ዩ?

እቲ ንፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ናይ ምእላይ ወፍሪ ብማሕበር ሱዳናውያን ሰብ ሞያ (ኤስፒኤ)`ዩ ዝምራሕ ዘሎ። እዚ ማሕበር'ዚ ድማ'ዩ ሓላፍነት ምእዋጅ በርጌሳዊ ባይቶ ወሲዱ።

ኤስፒኤ ብቐዳም ምስ መራሕቲ`ቲ ወተሃደራዊ ባይቶ ርክብ ኣካይዱ ነይሩ።

ኣብ ፈለማ፡ ላዕለዋይ ኣባል ኤስፒኤ ኣሕመድ ኣልራቢያ እዚ ናይ ቀዳም ርክብ ንምስማይ ናይ`ቲ በርጌሳዊ ባይቶ ከደንጉዮ ይኽእል`ዩ ኢሉ ነይሩ፡ ብሰንበት ግን ኣዋጅ ምቛም በርጌሳዊ ባይቶ ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ውጥን ኣብ`ቲ ተቕውሞ ክካየደሉ ዝጸንሐ ቦታ ክካየድ`ዩ ኢሉ።

ሰልፈኛታት እቲ ሓድሽ ባይቶኦም ናብ ምርጫ ዝመርሕ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ከቕውም ይደልዩ።

እቲ ሰራዊት`ከ እንታይ ክገብር`ዩ?

ነቲ በርጌሳዊ ባይቶ ይመስረት ዝብል ጠለብ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን መልሲ ክህበሉ ምዃኑ ብሰንበት ኣፍሊጡ። ሓባራዊ ባይቶ ክምስረት ከምዝደሊ`ውን ኣተምቢሁ።

ናይ ፖለቲካ ኣሱራት ፈቲሑ`ዩ፡ ብቐዳም ድማ ሓያሎ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይ`ቲ ብዑመር ኣልበሽር ዝምራሕ ዝነበረ ሰልፊ ኣሲሮም።

ነቶም ሰልፈኛታት ከይብትኑ`ውን ቃል ኣትዮም`ዮም፡ እቶም ሰልፈኛታት `ንቡር ህይወት ኣብ ምምላስ` ተራኦም ክጻወቱ ግን ጸዊዑ።

ብኸመይ`ዩ`ኸ ጀሚሩ?

ቁጠባዊ ውድቀት ከየጋጠመ እንከሎ ብኣጋኡ ንምእላይ፡ እቲ መንግስቲ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ናይ ቅርጡውነት ስጉምትታት ወሲዱ ምጉዳል ዋጋ ባጤራን ገይሩ።

ኣብ ዋጋ ባኒን ነዳድን ዝተገብሩ ምጉዳል ድጎማ ግን ኣብ ምብራቓዊ ክፋል ናይ`ታ ሃገር ቁጥዕ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ኣስዒቦም። እቶም ሰልፍታት ድማ ብኡ ንብኡ ናብ ኻርቱም ተላቢዑም።

Image copyright Reuters
ናይ ምስሊ መግለጺ ሱዳናውያን ተቓወምቲ፡ ሃጋራዊ ባንዴራ ብምሓዝ ጭርሖታት የስምዑ

እቶም ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ቀልጢፎም ነቲ ንኣስታት 30 ዓመት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረሲደንት ኣልበሽርን መንግስቱን ካብ ስልጣን ይትኣለዩ ናብ ዝብሉ መፈክራት ተቐይሮም።

ሰራዊት ሱዳን ድማ ብዕለት 11 ሚያዚያ ንፕረሲደንት ዑመር ኣልበሽር ዓልዩ፡ ሰልፈኛታት ግን በርጌሳዊ መንግስቲ ክሳብ ዝምስረት ተቕቃውሞኦም ክቕጽሉ ምዃኖን ፈኪሮም ኣለዉ።

መንዮም`ዞም ሰልፈኛታት?

እቶም ቁጠባዊ ጸገማት ንኹሎም ሱዳናውያን ናብ ጎደናትት ብምውሓዝ ተቕቃውሞኦም ከስምዑ ኣገዲዶም። እቲ ዶክተራት፣ ሰብ ሞያ ጥዕናን ጠበቓታትን ዝቖመ ኤስፒኤ ድማ መሪሕነት ናይ`ቶም ሰልፍታት ተረኪቡ።

ዝበዝሓ ኣባልታ ናይ`ቲ ብመናሰያት ዝቖመ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ደቂ ኣንስትዮ`የን።መራሕቲ ናይ`ቲ ኣብ ሱዳን ክካየድ ዝጸንሐ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ምስ`ቶም ንፕረሲደንት ዑመር ኣል በሽር ዓልዮም ወተሃደራዊ ባይቶ ዘቖሙ መራሕቲ ዝነበሮም ርክብ ከምዘቋረጹ ኣፍሊጦም።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት

ተወሳኺ ዛንታ