እስራኤላውያንን ፍልስጤማውያንን መናእሰይ ብቴክኖሎጂ ክቀራረቡ ይጽዕቱ

ፍልስጤማዊት ዛዳ ሓጂ ንሓደ እስራኤላዊ እናሓገዘት Image copyright Tech2Peace

ኣብ`ቲ ሽግራት ዝበዝሖ ዞባ ዝርከቡ እስራኤላውያንን ፍልስጤማውያንን መንእሰያት ብሰንኪ ዝተፈጥረሎም ሓያሎ ሓደስቲ ናይ ቴክኖሎጂ ሽርክነታት ሓዲሽ ጥበባትን ይቐስሙን ግርጭታት ንምፍታሕ ጽምዶታት የካይዱን ኣለዉ።

ቴክኖሎጂ ግን ብሓቂ ለውጢ ከምጽእ ይኽእል`ዶ ይኸውን?

እስራኤል ከም ሓንቲ "ጀመርቲ ምህዞታት" ብድፍረት ዝጅመሩላ ሃገር እያ ትፍለጥ። ወናኒት ናይ`ተን ኣብ ዓለምና ብዘለወን ቨንቸር ካፒታል [ክብ ወይ ግብ እትብለሉ ዓይነት ዋኒን] ዝፍለጣ ብዓርሞሸሽ ኢንዱስሪታት ዝድገፋ ጀመርቲ ናይ ቴክኖሎጂ ትካላት ምዃና ድማ ትፍለጥ።

ዝምድና እስራኤልን ፍልስጤምን ግን፡ ኣብ 1948 እስራኤል ከም ሃገር ድሕሪ ምምስራታን ንዕኡ ስዒቦም ዝመጹን ዝቕጽሉ ዘለዉን ረጽሚታት እስራኤልን ዓረብን ኣብ ቀጻሊ ጸልማት`ዩ ዘሎ።

ከም ቴክ2ፒስ [Teck2Peace] ዝኣመሰሉ ጅማሮታት ግን ነቲ ኣብ መንጎ`ዞም ክልተ ሕብረተ-ሰብ ዘሎ ፍልልያት ንምጽባብ ይጽዕቱ ኣለዉ።

Image copyright Getty Images

እስራኤልን ፍልስጤማውያንን

`ነቲ መደብ ንበይነይ`የ ተጸምቢረዮ። ሎሚ ብቐጻለ ዝራኸቦም ዓበይቲ እስራኤላውያንን ፍልስጤማውያንን ኣዕሩኽ ግን ኣጥርየሉ`የ` ኢሉ ተሳታፊ ናይ`ቲ መደብ ዛዳ ሓጅ።

ኣቲ ብተማሃሮን ወለንተኛታትን ዝምራሕ መደብ እስራኤላውያንን ፍልስጤማውያንን መንእሰያት ብሓደ ሓቢሮም ከም 3D፣ ግራፊክ ደዛይን፣ ምፍጣር ወብሳይት፣ ኣፕ ደቨሎፕመንት ዝኣመሰሉ ቴክኖሎጂካዊ ምህዞታትን፡ ግጭታት ናይ ምፍታሕ ዝርርባትን ንኽማሃሩ ይሕግዝ።

ወይዘሪት ሓጅ ኣብ`ቲ መደብ ቅድሚ ምጽምባራ ብዛዕባ ምሕያው [ኣኒሜሽን] ወይ 3D ሞደሊን ዝነበራ ኣፍልጦ `ዜሮ` ከምዝነበረ ትዛረብ።

ኣብ መወዳእታ ናይ`ቲ መደብ ግን ነቲ ዝተማህረቶ ሓሳባት ብግብሪ ክትሰርሓሉን ዕድላት ስራሕ ዝፈጠሩላ ጥበባት ክትምህዘሉን ከም ዘኽኣላ`ያ ትዛረብ።

ፍልስጤማዊ ዋኒንተኛ ዓድናን ዓውኒ ድማ ቴክ2ፒስ ኣብ እስራኤል ኣይሁዳውያን ኣዕሩኽ ንኸጥሪ ባብ ከፊታትለይ`ያ ይብል።

`ቴክኖሎጂ ዶብ ኣልቦ ብምዃኑ፡ ኣብ መንጎ ክልተ ተጻረርቲ ንዘሎ መንደቕ ከፍርስ ከምዝኽእል`የ ዝኣምን` ክብል ንቢቢሲ ሓቢሩ።

`እዞም ክልተ ሸነኻት ኣብ መንጎኦም ርክብ ከይምስርቱ ዝዓግት ዶብ የለን` ድማ ይብል።

ካልእ ተሳታፋይ ናይ`ቲ መደብ ዝኾነ ዓብደላ ሳክራን ድማ እቶም ናይ ፖለቲካን ተህኖሎጂን ዕላላት ንጉጅለኡ ከምዝጠመርዎ ይዛረብ።

`ኣብ ፈለማ ኣጸጋሚ`ዩ ነይሩ፡ ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ ግን ጥልቕ ዝበለ ፖለቲካዊ ሓሳባትና ክንለዋወጥ ጀሚርና` ኢሉ ንሱ። `እቲ ናይ ተክኖሎጂ ሰሚናር ነንሓድሕድና ሕቶታት ክንትሓታተት ሓጊዙና` ድማ ይብል።

ሓደ ካብ መስረትቲ ቴክ2ፒስ ዝኾነ እስራኤላዊ ቶመር ኮሀን ኣብ እስራኤል ኣብ ዝዓበየሉ እዋን ኣብ ናይ ሰላም ጉጅለታት ይሳተፍ ነይሩ፡ እንተኾነ ግን እቲ መደባት ምስ ኣብቀዐ እቲ ዝተመስረተ ምሕዝነት በኒኑ ይጠፍእ ከምዝነበርን እቶም ናይ ክልቲኡ ሸነኻት መንእሰያት ድማ ናብ ናብራ ቀደሞም ይምለሱ ነይሮም ይብል ንሱ።

ስለ`ዚ ንሱን እቶም ምስኡ ሓቢሮም ንቴክ2ፒስ ዝመስረቱ እስራኤላውያንን ፍልስጤማውያንን መሻርኽቱ ከመይ ገይሮም ዘላቒ ዝኾነ ምሕዝነትን ሽርክነትን ኣብ መንጎ መንእሰያት ከምዝምስርቱ ይሓስቡ ኣብ ዝነበርሉ እዋን፡ እቶም መናሰያት ናይ ክልቲኡ ሸነኻት ብቐጻሊ ሓቢሮም ክሰርሕሉ ብዛዕባ ዝኽእልሉ ኣብ ንዕድሜኦም ምሉእ ዝጠቕሞም ጥበብ ዘቕስም ነገር ክምህዙ ሓሳባት መጺእሎም።

Image copyright AFP/Getty Images

`ጽቡቕ፡ እሞ ብቴክኖሎጂን ፕሮግራሚንግን ዘይንገብሮ ኢልና ሓሲብና` ይብል ኮሀን። `መንእሰያት ናብ እንዳልዎ መደባትን ክመጹ እንከለዉ ብዛዕባ እስራኤላውነትን ፍልስጤማውያነትን ኣይሓስቡን`ዮም፡ ህይወቶም ብዛዕባ ዘመሓይሽሉ ዝኽእሉ ናይ ሓባር ረቛሒ ከምዘለዎም ይርድኡ` ድማ ኢሉ።

ጥቡቕ ምትሕብባር ናይ ረብሓ ከምዘለዎ እስራኤላዊ-ኣሜሪካዊ ኣውፋሪን ዋኒንተኛን ያዲን ኮፍማን ይዛረብ። ንሱ ንምሩቓት ፍልስጤማውያን መንእሰያት ኣብ ኣስራኤል ዝመደበረን ፍሉጣት ኩባንያታት ናይ ስራሕ ልምዲ ንኸጥርዩ ንምሕጋዝ ኣብ 2014 ነቲ ፍልስጤማዊ ኢንተርንሺፕ ፕሮግራም (PIP) መስሪቱ።

`ኣብ PIP ምስተጸንበሩ፡ ንመብዛሕትኦም ፍልስጤማውያን ካብ`ቲ ዶብ ናይ ወሽመጥ ቓዛ ወጻኢ ምስ ሓደ እስራኤላዊ ክራኸቡ ናይ ፈለማ እዋኖም`ዩ` ይብል ኮፍማን።

`ንመብዛሕትኦም እስራኤላውያን ድማ ምስ ሓደ ፍልስጤማዊ ክዛረቡን ብሞያውነት ደረጃ ሓቢሮም ክሰርሑን ንፈለማ እዋን`ዩ` ድማ ይብል።

ኣብ 2008፡ ንፍልስጤማዊ ጽላት ቴክኖሎጂ ዒላማ ዝገበረ ሳዳራ ቬንቸርስ ዝተባህለ ፈላማይ ትካል መስሪቱ። ኣብዚ እዋን`ዚ ሳዳራ 70 ሚሊዮን ዶላር ኣዋህሊለን ንዘለዋ ሽዱሽተ ኩባንያታት ይሕግዝ።

እቲ ፍልስጤማዊ ፓርትነርስሺፕ ፋንድ ዝተባህለ ሓድሽ ጅማሮ ናይ ኮፍማን ድማ፡ ኣብ መንጎ ፍልስጤማውያን ዋኒንተኛታትን እስራኤላውያን ኩባንያታት፡ ኣብ እስራኤል፣ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕን ኣሜሪካን ሓገዝ ይህብ።

ባይቶ ኣሜሪካ ድማ ነቲ መደብ ንምሕጋዝ ኣብ ግምት ኣእትዩ ኣሎ።

`ብዓይኒ ንግዲ ሓደ ኣገዳሲ ነገር ንምግባር ዕድል ከምዘሎ ተፈሊጡኒ። ኣብ ጎረቤት ንእስ ዝበለ ጅማሮ ንምምስራት`ውን ሓሲበ` ይብል ኮፍማን።

`ከምኡ ኣብ ምግባር እንተድኣ ተዓዊትና ድማ ንፍልስጤማውያን ጽቡቕ`ዩ፡ ንፍልስጤም ድማ ኣብ ክንዲ ኣብ ለገስቲ ሃገራት ተመርኲሳ እትነብር፡ ብቑጠባ ነብሳ ንኽትእል ክገብራ ይኽእል`ዩ` ኢሉ ንሱ።

ኩባኒያታት ተክኖሎጂ`ውን ነቲ ፍልልያት ከጽብባ ክፍትና ጸኒሐን ኣለዋ።

ንኣብነት እቲ ኤክሳል ቴክኖሌጂስ ዝተባህለ ፍልስጤማዊ ትካል ሶፍትዌር፡ ኣብ እስራኤል ንዝመደበራ ኖኪያ 5G [ሓሙሻይ ወለዶ] ትሕተ-ቅርጺ ክላውድ [cloud infrastructure] ዝሃንጹ 20 መሃንዲሳት ኣለውዎ።

`ኣብ ፍልስጤም ብዙሕ ናይ ፖለቲካን ቁጠባ ንድራኸ ከምዘሎ ኣየጠራጥርን፡ ማዕከናት ዜና ግን ኣብ ክንዲ ኣብ`ቲ ተጻዋርነትን ፍቕሪ ንዕቤትን፡ ነቲ ዕንወት ጥራይ ኣድህቦ ይህባ` ኢሉ ሓላፊ ኤክሳልት ጣረቕ ማዓያ።

ዋላ`ኳ ኤክሳልት ንዓሰርተ ዓመት ኣብ ምውውህሃድ ሶፍትዌር ክነጥፍ እንተጸንሐ፡ ብዙሓት እስራኤላውያንን ፍልስጤማውያንን መሃንዲሳት ክሳብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ተራኺቦም ኣይፈልጡን።

እስራኤላውያን መሃንድሳት ምስ ሓለቕኦም ኣካያዲ HP ኣብ ፍልስጤማዊት ከተማ ራማላሕ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኤክሳልት በጺሖም።

`እቲ ኣካያዲ`ኳ ቅድሚ በጺሑ እንተነበረ፡ ነቶም ምሳና ንሓያሎ ዓመታት ዝሰርሑ መሃንድሳት ግን ፈላይ ብጽሖኦም`ዩ ነይሩ` ኢላ ሓላፊት ዕቤት ስራሕ አክሳልት ዳራ ጃራላሕ።

`መሃንድሳት HP ንመሃንድሳት ኤክሳልት ክእለቶም ከርእዩ እንከለዉ ኣቲ ዝነበረ ሓበን ክርድኦ ክኢለ`የ። ብፍላይ ድማ ናይ ባዕለን ጽላት ቴክኖሎጂ ዘማዕብላ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ፍልስጤማውያን መራሕቲ ስርሐን ብተግባር የርእያሉ ኣብ ዝነበረ እዋን ብምንባሩ`

ከምዚ ዓይነት ምትሕብባር ግን ናብ ሓያል ቁጠባን ብኡ ኣቢሉ ድማ ናብ ምፍታሕ ግርጭታት ከምርሕ ይኽእል`ዶ ይኸውን?

ዘይመስል`ዩ፡ ብፍላይ ገና ናይ ንግዲ ማሕለኻታት ኣብ ዘለዉሉ እዋን፡ ይብል ኣባል ቢርዘይት ዩኒቨርሲቲ ማጂድ ሺሓደ።

ብመሰረት ውዕል ፓሪስ ናይ በኦኣል መዚ ፍልስጤን መንግስቲ እስራኤልን፡ ፍልስጤማውያን ዝደልይዎ ነገር ካብ ወጻኢ ከእትዉ ኣይክእሉን`ዮም፡ ነጻ ኮይኖም ድማ ናይ ባዕሎም ምህርቲ ከማዕብሉ ድማ ኣይፍቀደሎምን`ዩ።

`እቲ ቀዳማይ ክውሰድ ዘለዎ ስጉምቲ፡ ምልዓል`ቲ ብእስራኤል ዝተነብረ ናይ ንግዲ እገዳ`ዩ፡ ብኡ ኣቢልካ ድማ ፍልስጤማውያንን እስራኤላውያንን ትካላት ብማዕረ ክተሓጋገዙ ምግባር`ዩ` ይብል ሺሓደ።

እስራኤል ግን ኣብ`ቲ ዘይውሑስ ዞባ ድሕነታ ንምውሓስ እቶም ከምኣቶም ዝኣመሰሉ ቀይድታት ኣድለይቲ`ዮም እያ እትብል።

እቶም ሽግራት ከበድትን ሱር ዝሰደዱን`ዮም። ቴክኖሎጂ ግን ብመጠኑ እቲ ሰላም ንምምጻእ ኣገዳሲ ረቛሒ ዝኾነ ዘተ ንምትብባዕ ይሕግዝ ኣሎ።

ተወሳኺ ዛንታ