"መንግስቲ መዓስከርና ኣፍሪሱ ብኣስገዳድ ይመልሰና ኣሎ"፡ ተመዛበልቲ ጌድኦ

ካብ ጉጂ ኦሮሞ ዝተመዛበሉ ተወልድቱ ጌድኦ

ካብ ጉጂ ተመዛቢሎም ዝነበሩ ልዕሊ 5 ሽሕ ተመዛበልቲ ተወለድቲ ጌድኦ ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ ጀሚሩ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ብኣስገዳድ ናብ መረበቶም ይምለሱ ከምዘለዉ ብምግላፅ፡ ተቓውመኦም ንቢቢሲ ኣስሚዖም።

እቶም ቅድም ክብል ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ሞንጎ ጉጂ ኦሮሞን ማሕበረሰብ ጌድኦን ብዘጋጠመ ዓሌታዊ ጎንፂ፡ ካብ መረበቶም ተመዛቢሎም ዝጸንሑ ተወልድቲ ጌድኦ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃብዎ ቃል፡ መንግስቲ ኣፅሊሎምሉ ዝነበሩ መዓስከር ብምፍራስ፡ ብዘይ ገለ ሓገዝ ናብ መረበትና ክንምለስ የግድደና ኣሎ ብምባል ተቓውመኦም ኣስሚዖም።

ኣተሓባባሪ እቶም ተመዛበልቲ ኣይተ ዮውሃንስ "መንግስቲ ኣብ ወረዳ ገደብ፡ ጎቲፒን ጨልጨሌን ኣብ ሸሞንተ መዓስከራት ኣፅሊሎም ንዝነበሩ ልዕሊ 5000 ተወለድቲ ጌድኦ ብኣስገዳድ ኣብ ሜዳ በቲንዎም" ይብሉ።

"ናብ መረበትኩም እተዉ ኢሎም፤ ነቶም ኣፅሊልናሉ ዝነበርና ኩሉ መዓስከራት ኣፍሪሰሞ። ኣብዞም ሸሞንተ መፅለልታት 5968 ተመዛበልቲ መራሕቲ ስድራ ነይሮም። ሕዚ ግና ነቲ መዓስከር ምስኣፍረሱዎ ብመኪና ፅዒኖም ናብ ዝነበርዎ ይመልስዎም ኣለዉ" ኢሎም።

"ልዕልነት ሕጊ እንከይተኸበረን ሰላም እንከይሰፈነን ከመይ ኣቢልና ክንምለስ?"

መንግስቲ ንተመዛበልቲ 'ከየእመነ' ናብ መረበቶም ንክምለሱ ከምዘገደዶም ዝዘረቡ ኣይተ ዮውሃንስ፡ ቅድሚኡ እቶም ተመዛበልቲ፡ ልዕልነት ሕጊ እንከይተኸበረን ሰላም እንከይሰፈንን ከመይ ኣቢልና ንምለስ ዝብል ሕቶ ከምዘልዓሉ፡ ግና ከኣ "ሰማዒ ከምዘይረኸቡን ብሓይሊ ክምለሱ" ከምዝተገደዱን ገሊፆም።

"ቅድሚኡ ዘተ ተኻይዱ፡ ኣብቲ ዘተ ዝተልዓሉ ሕቶታት ኣይተመለሱን። ንሕና ናብ መረበትና ክንምለስ ንደሊ ኢና፡ ይኹን'ምበር ልዕልነት ሕጊ ኣይተኸበረን፤ ክሳብ ሕዚ ክልተ መንግስቲ ኣብ ዘለሉ ኩነታት ከመይ ኣቢልና ክንምለስ? ሰላም ኣብ ዝሰፈነሉ ኩነታት እንተመለስና እዩ ፅቡቕ ዝኸውን፤ ሕዚ እንተኸድና እውን መፅለሊ ኮነ መግቢ የብልናን፡ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ብኸመይ ተመለሱ ትብሉና?" ዝብል ሕቶ ከምዝነበረ ይገልጹ።

"ይኹን'ምበር፤ ኣብ ዝኸድኩሞ መንግስቲ ኣድላይ ዘበለ ኩሉ ከማልአልኩም እዩ ኢሎም፡ ናይቲ ህዝቢ መፅለሊ ብምፍራስ ክምለስ ገይሮም" ይብሉ።

ብኣስገዳድ ዝተመለሱ ተወልድቲ ጌድኦ፤ ሕዚ ኣብ ፀገም ከምዝርከቡ'ውን ኣይተ ዮውሃንስ ይዛረብ።

"መንግስቲ ዋላ ሓደ ዝገበሮ ነገር የለን። 'ተመዛበልቲ ካብ ሎሚ መዓልቲ ጀሚርኩም ነናብ ወረዳኹምን ቀበሌኹምን ክትምለሱ ይግባእ' ዝብል ጥራሕ ብመኪና እናዘሩ ኣዊጆም። ካብኡ መዓስከራትና ኣፍሪሰሞ፤ ኣብቲ ዝኸድዎ ቦታ ግና፤ ዝተዳለወሎም ዋላ ሓደ መፅለሊ የለን፤ መግቢ እውን ኣይረኽቡን። ዝኽደንዎ ክዳን ለይቲ'ኳስ የብሎምን፤ እቲ ህዝቢ ኣብ ሜዳ እዩ ተበቲኑ ዘሎ" ኢሎም።

"ፖለቲካዊ ዛዕባ ዘለዎም ሰባት እዮም"

ኣማሓዳሪ ዞባ ጉጂ ኣይተ ኣበራ ቡኖ ግና "ቅድሚ ተመዘበልቲ ናብ መረበቶም ምምላስና ተዛቲና ኢና፡ ባዕሎም እቶም ተመዛበልቲ እውን ውሕስነትና እንተተሓልዩልናን፡ መንግስቲ ድጋፍ እንተገይሩልናን ናብ መረበትና ክንምለስ ንኽእል ኢና ኢሎም እዮም፡ እዚ ድማ ብፍቓዶም እዩ ማለት እዩ" ይብሉ።

ካብዚ ብተወሳኺ "ፀገም ፀጥታ ከምዘየለን ፀገም ከምዘይገጥሞምን ኣረጋጊፅና ኢና፡ ምስተመለሱ ድማ፡ ኣብኡ ዘሎ ማሕበረሰብ ንክቕበሎም ብምግባር ኢና ንመልሶም ዘለና። ሓቂ እዩ፡ ናይ መብዛሕተኦም ተመዛበልቲ ንብረቶም ዐዓንዩን ተቓፂሉን እዩ። ይኹን'ምበር፤ እቲ ሕብረተሰብ ዘለዎ የካፍሎም እዩ ዘሎ፤ ብእድርን ኣብያተ እምነትን ብምትሕግጋዝ እውን እግሪ ክተኽሉ ንገብር ኣለና" ኢሎም እቶም ኣማሓዳሪ።

ኣይተ ዮውሃንስ ግና "ሰላም ኣብ ዘይሰፈነሉን ልዕልነት ሕጊ ኣብ ዘይተኸበረሉን ንክምለሱ ምግዳድ፡ ሰብኣዊ መሰል ዜጋታት ዘይምሕላው እዩ" ይብሉ።

ኣማሓዳሪ እቲ ዞባ ኣይተ ኣበራ ቡኖ ግና፡ ነዚ ዝቐረበ ቅረታ ኣይቕበልዎን፡፤ እኳድኣስ ይብሉ፡

"መንግስቲ ዋላ ሓደ ሰብ ብኣስገዳድ ኣይመለሰን፡ መንግስቲ ኣገዲዱ መሊሱ ዝብሉ ዘለዉ፡ ካልእ ፖለቲካዊ ዋኒን ዘለዎም ሰባት እዮም" ብምባል ነቲ ዝቐረበ ቅረታ ይነጽግዎ።

"መንግስቲ [ኢትዮጵያ] ንተመዛበልቲ ውሽጢ ዓዲ ዝሓዘሉ ኣገባብ ዘሕፍር'ዩ"

ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፤ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ የጋጥም ዘሎ ምምዝባልን ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰል ተመዛበልትን ዘሰክፍ ምዃኑ ይገልፁ።

Image copyright MAHEDER HAILESELASSIE TADESE
ናይ ምስሊ መግለጺ ተመዛበልቲ ጌድኦ

ረፊዩጂ ኢንተርናሽናል ዝተብሃለ ዓለማዊ ትካል፤ 18 ጉንበት ኣብ ዘውፀኦ ፀብፃብ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ውሽጣዊ ተመዛበልቲ በስገዳድ ናብ መረበቶም ክምለሱ ዝግበረሉ ኩነታት፡ ከም ዘተሓሳሰቦ ገሊጹ እዩ።

ኣባል እቲ ትካል ማርክ ያርኔል "ስጉምቲ መንግስቲ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ብዝበለጸ ዘጋድዶ'ዩ" ክብል ተዛሪቡ።

ናብ ደቡብ ኢትዮጵያ ተጓዒዙ ዝነበረ ልኡኽ ሪፊዩጂ ኢንተርናሽናል፡ ሰበስልጣን መንግስቲ ተፈናቐልቲ ናብ ዝነበሩሉ ቦታ ንኽምለሱ የገድድዎም ምህላዎም ሓቢሩ እዩ።

ብተወሳኺ፤ ናብቶም ግዝያዊ መፅንሒ ተመዛበልቲ፡ ረድኤት (ሓገዝ) ከይበጽሕ ከምዝግበር'ውን እቲ ዓለማዊ ትካል ግብረ-ሰናይ ይገልጽ።

ብመንግስቲ ፌደራል ዝተዳለወ ትልሚ ምምላስ ተፈናቐልቲ፤ እቲ ናይ ምምላስ መስርሕ "ኣብ ፍቓድ ተፈናቐልቲ መሰረት ዝገብር፣ ድሕነቶም ዝሓለወን ብቐጻሊ ሓገዝ ዝረኽቡሉን" ከም ዝኸውን ተገሊጹ ምንባሩ እቲ ትካል ኣዘኻኺሩ።

መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ይወስዶም ብዘለዉ ስጉምትታት ካብ ምሉእ ዓለም ይውደስ ኣብ ዘለሉ እዋን፡ ናይ ባዕሉ ተመዛበልቲ ዜጋታት ዝሓዘሉ መንገዲ ግና፡ "ዘሕፍር ጥራሕ እንተይኮነስ፡ ካብ ሰብኣውነት ዝወፅአ ተግባር እዩ፤ እዚ መሰረታዊ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል" እዩ" ብዝብል ይኹነን ኣሎ።

ተወሳኺ ዛንታ