ኣፍሪቃ፡ ጎንጺ ጉግልን ህዋዌን ስለምንታይ የገድሳ?

መሸጢ ሞባይል Image copyright AFP

ጉግል፡ ሁዋዌ ሶፍትዌር ኣንድሮይድ ከይጥቀም ምእጋዱ ስዒቡ፡ ኣፍሪቃ ካብ ቴክኖሎጂ ኣመሪካ ወይ ቻይና ሓዲኡ ክትመርጽ ዘገድዳ ዝሑል ኩናት ቴክኖሎጂ ክኸውን ከምዝኽእል ሰብሙያ እቲ ዓውዲ ይዛረቡ።

መብዛሕተኦም ኣፍሪካውያን ስርሓት ቻይና ብዝኾና ዘበናዊ ሞባይላትን፡ ኩባንያትት ቻይና ብዝሰርሑዎም ኔትወርክታትን እዮም ኢንተርነት ዝጥቀሙ። ካብዚኦም ድማ ዳርጋ ፍርቂ ዝኾኑ በቲ ሎሚ ቕነ ስሙ ዝለዓል ዘሎ ዓብዪ ኩባንያ ሁዋዌ ዝተሰርሑ እዮም።

ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ዝርከብ ቻይና ኣፍሪካ ፐሮጀክት ዝሰርሕ ኤሪክ ኦላንደር '' ሁዋዌ ኣብ ኣብ ኣፍሪካ ኣብ ስራሕቲ መሰረተ ልምዓት ቴሌኮም ዓብዪ ተራ ዘለዎ ብምዃኑ፤ ኣመሪካ ነቲ ኩባንያ ንምድኻም እትወስዶ ስጉምቲ እንተዳኣሰሚሩላ፤ ኣብቲ ኣብ ምዕባይ ዝርከብ ዘርፊ ቴክኖሎጂ ዘብጽሖ ጽልዋ ቀሊል ኣይኮነን'' ይብል።

ነቲ ኣብ ልዕሊ ሁዋዌ ዝካየድ ዘሎ ወፍሪ ዝመርሑ ዘለዉ ዶናልድ ትራምፕ እንትኾኑ፤ ፈተውቶም ምስቲ ኩባንያ ዘለዎም ርክብ ከቋርጹ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት ሂቦም እዮም። ካብቶም ምኽንያታት ሓደ፤ ስራሕቲ ቴክኖሎጂ እቲ ኩባንያ ንስለላ መንግስቲ ቻይና ዝጥዕሙን ናይ ድሕነት ሓደጋን እዮም ይብሉ።

ኮይኑ ግን ሁዋዌ ነቶም ክሲታት ብተደጋጋሚ ነጺጉዎም እዩ።

ፈጻሚ ስራሕ ጉግል ዝነበረ ኤሪክ ሽሚት፡ ኣብ ጉዳይ ኢንተርነት ዓለም ኣብ ክልተ ክትክፈል ከምእትኽእል ይግምት። '' ብቻይና ዝምራሕ ኢንተርነትን ናይ ቻይና ዘይኮነ ብኣመሪካ ዝምራሕ ኢንተርነትን'' ዝብል ምምጽኡ ኣይተርፍን ይብል።

እዚ እንተጋጢሙ ድማ ኣፍሪካ ምስ ማንም ክትውግን የብላን ክትብል፡ ምሁርቲ ርክባት ሲኖ-ኣፍሪካ ሃርየት ካርዩኪ ንቢቢሲ ተዛሪባ።

'' እቲ ጎንጺ ናትና ኣይኮነን። ኣብቲ ናዓና ዝጠቕመና ኢና ነተኩር'' ትብል።

ብተወሳኺ ሃገራት ኣፍሪካ ብሓባር ብምዃን እቲ ዝጠቅም ንህዝቦም ከምህሩን፤ ድሕንነት ኣፍሪካውያን ተጠቀምቲ ክሕሉ ዝኽእል ከም ናይ ሕብረት ኣውሮፓ ዓይነት ሓበራዊ ሕጊ ሓለዋ መረዳእታ ክህልዎም ክሰርሑን ኣለዎም ትብል ካርዩኪ።

Image copyright AFP

'' እዚ እዋን ምናልባት 'ውን ኣፍሪቃ ካልኦት ዝሰርሕዎ ካብ ምጥቃም ወጺኣ፡ ንዕዳጋ ዝምችዉ ናይ ባዕላ ቴክኖሎጂታት እተዕብየሉ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሃገራት ኣፍሪቃ ተሓባቢረን ካብዚ ዲጂታላዊ ጊላነት ክውጻ ይደሊ'' ትብል።

'ኣብ ልዕሊ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ዝተገበረ ስርሰራ'

ዋላኳ ኣብ ቀረባ እዋናት ዝተልዓለ ስግኣት ድሕንነት ብኣውርኡ ኣብ ኔትወርክታት ምዕራባውያን እንተኾነ፤ ቅድም ክብል ኣብ መርበብ ድሕንነት ኣፍሪካ ምስ ዝተፈጸመ ምስርሳር ስም ሁዋዌ ተላዒሉ ነይሩ እዩ።

ንሁዋዌ ዝነቕፉ ኣካላት ከም መረዳእታ ዘቕርብዎ ኣብ ለ ሞንድ ዝተብሃለ ጋዜጣ ፈረንሳ ዝቐረበ ሓበሬታ እዩ። እቲ ጋዜጣ ናይቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከባ ዋና ቤትጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪካ ብህዋዌ ዝተዘርገሐ ስርዓት ኮምፒዩተር ንሓደጋ ዝተቓለዐ ምንባሩ ይገልጽ።

ብተወሳኺ ንሓሙሽተ ዓመታት መረዳእታታት ካብሰርቨራት እቲ ቤት ጽሕፈት፡ ኣብ ፍርቂ ለይቲ፡ 8 ሽሕ ኪሎ ሜትር ርሒቑ ናብ ዝርከብ ሻናጋይ ቻይና ይመሓላለፉ ከምዝነበሩ እቲ ጋዜጣ ይሕብር።

ኮይኑ ግና ሓበሬታ እቲ ጋዜጣ፡ እቲ ኣፍሪቃዊ ሕብረትን መንግስቲ ቻይናን ኣይተቐበሉዎን።

Image copyright AFP

ሁዋዌ ኣብ ኣፍሪካ ዘመናዊ ስልኪታት ምሻጥ ሓዊሱ፤ ዓበይቲ ስራሕቲ ቴሌኮም እናካየደ ዝርከብ ኩባንያ እዩ።

ኣብ ኣፍሪቃ ዝርከቡ መብዛሕተኦም ኔትወርክታት ፎር-ጂ ዝዘርገሖም ሁዋዌ ከምዝኾነ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዝርከብ ዓለምለኻዊ ጉዳያት ኢንስቲትዩት ተመራማሪ ቻይናን ኣፍሪቃን፡ ኮበን ቫን ስታደን ይገልጽ።

ፈላሚ ቤት ጽሕፈቱ ቅድሚ 10 ዓመታት ኣብ ኣፍሪቃ ዝኸፈተ ሁዋዌ፡ ኣብቲ ኣህጉር ስራሕቲ 5ጂ ኔትወርክ ውዕል ናይ ምስራሕ ዕድል ኣብ ዝረኽበሉ ደረጃ ይርከብ።

ሁዋዌ ኣብ ኣፍሪቃ ንዘሎ ልዑል ብጽሒቱ ዝሓገዞ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ዕቑር ናይ ኢንፎርመሽን ቴክኖሎጂ ዓቕሚ ንምጥቃም ፈላሚ ኩባንያ ምዃኑን ነዚ ንምሕጋዝ ድማ ገንዘብ ምውጽኡን እዩ።

ነዚ ድማ '' ቻይና እትገብሮ ሓገዝ፡ መንግስታት ኣፍሪቃ ምስ ኩባንያታት ቻይና ክሰርሑ ዘገድዶም ምዃኑ፡ አዐርዩ ጠቒሙዎ እዩ'' ይብል ቫን።

ማእከል ምርምር ትክኖሎጂ ዝኾነ ኣይዲሲ ከምዝብሎ ድማ ኣብዚ ሕዚ እዋን ሁዋዌ፡ ቴክኖ፣ኢንፊኒክስን ሳምሰንግን ካብ ዘምርት ካሊእ ኩባንያ ቻይና ትራንሽን ቀጺሉ፡ ራብዓይ ዓብዪ ሸያጢ ስማርት ስልኪታት እዩ።

ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣርባዕቲኦም ስልኪታት፡ ናይ ጉግል ኣንድሮይድ ኦፕሬቲንግ ሲስተም እዮም ዝጥቀሙ።

ሁዋዌ፡ ቻይና ምስ ኣመሪካ ገጢማቶ ዘላ ንሕንሕ ናብ ዝሑል ኲናት ዝዓቢ እንተኾይኑን ኣብ ኣፍሪቃ ዘለዎ ትሕዝቶ ዘስገኦ እንተኾይኑን፤ ኣብ ኣፍሪቃ ዘለዎ ጸብለልታን ምስ መንግስታት ኣፍሪቃ ዘለዎ ርክብን ተጠቒሙ ኣብ ዕዳጋ ዝጸንሐሉ ዕድል ክፈጥር እዩ።

ንሕንሕ ኢንተርነት ቻይናን ኣመሪካን

ጸሓፊ ኢጊኒዮ ጋግሊያርደን ከምዝብሎ፡ ኣብ መንጎ ኣመሪካን ቻይናን ተፈጢሩ ዘሎ ንሕንሕ፡ ሁዋዌ ናይ ባዕሎ ዝኾነ ሶፍትዌር ከማዕብል ከለዓዕሎ ከምዝኽእል ይገልጽ። ኮይኑ ግና ቀሊል ከምዘይኸውን ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

ከምቲ ኣብ ቻይና ዝግበር ኣብ ክንዲ ጉግል ባይዱ፤ ኣብ ክንዲ ተዊተር ድማ ሲና ዌቦ ዕጹው ኢነተርት ምጥቃም ከቢድ እዩ።

ኮይኑ ግና ዝተፈላለዩ መደባት ማሕበራዊ ሚድያ፣ መልእኽቲታትን ክፍሊት መፈጸምን መተግበሪታት ዝሓዘ ዊቻት ኣብ ኣፍሪካ ተግባራዊ ምግባር ይከኣል እዩ።

Image copyright AFP

'' ሃገራት ኣፍሪካ ምስ ማንም ክውግኑ የብሎምን። ኣብዚ ናይ ቴክኖሎጂ ንሕንሕ መንጎኛ ብምዃን ጥቕሞም ዘኽብርሉ ምንቅስቓስ ምፍጣር ይኽእሉ እዮም'' ይብል ጋግሊያርዶን።

ቻይና፡ ሃገራት ኣፍሪካ ቁጽጽር እትገብረሉ ስርዓት ኢንተርነት ክጥቀማ ተገድደን እያ ዝብል ሓሳብ፡ ካብ ጥርጣረ ሓሊፋ ብጽንዓቱ ከምዘየረጋገጾ ይዛረብ።

ኣብ መንጎ ቻይናን ኣመሪካን ዘለዓል ዝሑል ኲናት ትክኖሎጂ ንኣፍሪቃ ዕቡቕ ኣጋጣሚ ከም ዝኾነ እትዛረብ ካዩሪኪ፡ እተን ሃገራት ወገን ንምፍላይ ክግደዳ ከምዘይብለን ትገልጽ።

ኮይኑ ግና ኣብ ኣፍሪካ ''ዓብዩ ዘሎ ዝርገሐ ኢንተርነት ኩባንያትት ቻይና ብዘፍሰስዎ መዋእለ ንዋይ እዩ'' እትብል ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ሞጃ ማእከል ምርምር፡ ተመራማሪት ፋዘሊን ፍራንስማን፤ ኣፍሪካ ዘሐሻ ካብ እትመርጽ ጸኒሓ እያ፤ ንሳ'ውን ቻይና እያ ትብል።

ተወሳኺ ዛንታ