ትግራይ፡ ንምኻኑ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል እንታይ ኣፍርዩ?

ደብረፅዮን ምስ ኣምባሳደራት ሰላም

ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ነበር መለስ ዜናዊ፡ ኣብ ውልቃዊ ዓቕሙን መሪሕነቱን ዝንእድዎ ብዙሓት እዮም።

ይኹን እምበር ተተካእቲ ከፍሪ ብዘይምኽኣሉ ውድብ ህወሓት ናይ ንፉዓት መራሕቲ ዋሕዲ ከጋጥሞ ከምዝኸኣለ ዝገልጹ 'ውን ኣለዉ።

በዚ ምኽንያት ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ናይ ዓብላላይነት ቦታ ዝነበሮ ህወሓት ሓይሉ ተዳኺሙ መቐለ ክኣቱ ዝተገደደ ብኻልኦት ኣባላት ኢህወዴግ ተደንዲኑ'ውን ከም ዝኾነ ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።

ህወሓት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዘካየዶ ጉባኤ ቀንዲ ጸገማት ፖለቲካ እታ ሃገር ካብ ምንኣስ ዓቕሚ ኣመራርሓ ዝፍልፍል ከምዝኾነ ገምጊሙ እዩ።

እቲ ውድብ ካብዚ ተበጊሱ ንኣቦ መንበር ህወሓትን ፕሬዚደንት መንግስቲ ትግራይን ነበር ኣይተ ኣባይ ወልዱ ካብ ስልጣኑ ኣልዩ ሓድሽ አመራርሓ ድማ ኣቚሙ።

ቅድሚ ሓደ ዓመትን ፈረቓን ኣቦ መንበር ህወሓት ኮይኑ ዝተመዘዘ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ብምክትል ርእሰ ምምሕዳር ደረጃ ፕሬዚደንት መንግስቲ ትግራይ ኮይኑ ተሸይሙ።

'ኣዮኻ ናይና'

ደገፍቲ ኩዕሶ እግሪ መቐለ 70 እንደርታ ንጋንትኦም ጥራይ ይጥቀመሉ ዝነበሩ 'ኣዮኹም ናይና'' ዝብል ናእዳ ንደብረጽዮን እውን ተጠቒሞሙሉ።

ኣብ ትግራይ ብዘይተለመደ መልክዑ እውን ስእልታት ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ኣብ ተሽከርከርትን ዝተፈላለዩ ወሃብቲ ኣገልግሎትን ክጥቅዑ ልሙድ እናኾነ መጺኡ።

ገለ እዋናት ድማ፡ ዶክተር ደብረጽዮን ሃይማኖታዊ ካባ ከይተረፈ ኣልቢስካ ናይ ምንጋስ ዝመስል ከይዲ ይስትውዓል'ሎ።

ንምዃኑ ዶክተር ደብረጽዮን ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ እንታይ እዩ ሰሪሑ?

ካቢኔ ዶክተር ደብረጽዮን እንታይ ይመስል?

ሰለስተ ሓይልታት ትኹረት ዝገበርሉ ባይታ ስለዘሎ መሪሒነት ደብረጽዮን ኣብ ክንዲ ሓይሉ ምጥንኻር ነዞም ተጻብኦታት ናይ ምፍሻል ዕዮ ከም ዝተጸበዮ እዩ ዝገልጽ፡ ኣባል ኣመራርሓ ሓድሽ ውድብ "ሳልሳይ ወያነ ትግራይ" ኣይተ ተስፋኪሮስ ኣረፈ።

ኣይተ ተስፋኪሮስ፡ ዶክተር ደብረጽዮን ብመነጽር ሓደሽቲ መናእሰይ ናብ ስልጣን ኣብ ምምጻእ ካብቲ ዝጸንሐ ዝሓሸ ከምዝኾነ ይገልጽ።

"እንተኾነ ግን ፖለቲካዊ ዓቕሞም ክትርእዮ እንከለኻ ድኹም እዩ" ዝብል ተስፋኪሮስ፡ "እዚ ማለት እቲ ውድብ ዓቕሚ ዘለዎም ሰባት ይሓጽርዎ እዮም ማለት እዩ ወይ እውን ናይ ሕርያ ጸገም ኣሎ ማለት እዩ"ይብል።

ከም ገምጋም ኣይተ ተስፋኪሮስ፡ ብዓይኒ ሕገ መንግስቲ እቲ ርእሰ ምምሕዳር 'ፖሊስታተይን ስትራተጂታተይን ከፈጽሙለይ ይኽእሉ እዮም' ዝበሎም ሰባት ናይ ምሕራይ ስልጣን እኳ እንተሃቦ እቲ ትግራይ ዝመርሕ ዘሎ ውድብ ህወሓት ግን ባዕሉ እዩ ሰባት ሓርዩ ዘቕርበሉ።

ስለዚ እቲ ውድብ ዝሓሸ ዓቕሚ ዘለዎም መናእሰይ ከቕርበሉ ዘይከኣለ ክኸውን ይኽእል እዩ።

ቅድሚ ዶክተር ደብረጽዮን ናብ ትግራይ ምምጽኡ፡ ኣብ ሓደ ዞባ ወይ እውን ወረዳ ዝተጸልአ መራሒ ናብ ካሊእ ዞባን ወረዳን ናይ ምምዳብ ተርእዮታት ከም ዝነበረ ዝገልጽ ተስፋኪሮስ፡ ቀንዲ መንቀሊ ናይዚ ጸገም ግን ህወሓት ኮሚኒስታዊት ሓይሊ ስለ ዝኾነ ኣባላቱ ዝልከዐሉ መነጽር ንህዝቢ ብዝህብዎ ኣገልግሎት እንተይኮነስ ብፖለቲካዊ ተኣማንነት እዩ ዝብል መረዳእታ ኣለዎ።

ኣባል ኣመራርሓ ሓድሽ ውድብ "ባይቶ ትግራይ" ኣይተ ኪዳነ ኣመነ ብወገኑ፡ "መሰረታዊ ናይ ፖለቲካ ለውጢ ኣሎ ምባል ኣይከኣልን ይኹን እምበር ምሕደራ ደብረጽዮን ካብ ናይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ምምሕዳር መጠናዊ ለውጢ ዘለዎ ኮይኑ ይስመዐኒ" ይብል።

ዶክተር ደብረጽዮን፡ ናብ ህዝቢ ዝቐረቡ ከም እኒ ረዳኢ ሓለፎም ናብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ምምዳቡን ገለ ዝሓሹ ውሑዳት ሰባት ናብ መሓውሩ ምክታቱ እንተዘይኮይኑ፡ መሰረታዊ ጸገማት ትግራይ ተረዲኡ ብሳይንሳዊ መንገዲ ዝምራሕ 'ስትራቴጂካዊ' ካቢኔ ከም ዘይኮነ ኣይተ ኪዳነ ኣመነ ይገልጽ።

ኣብ ህወሓት ልዕልና ንምርካብ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ካብ ወረዳ ክሳብ ዞባ ዝተፈላለዩ ኔትወርክታት ከም ዘለዉ ዝገልጽ ኪዳነ፡ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ነዚ ሓይሊ እዚ ብኪኢላታት ንኽትክኦ ነዊሕ ግዜ ክወስደሉ ከምዝኽእልን ብስሩ እውን እዞም ኔትወርክታት ሓሊኾም ከወድቑዎ ከም ዝኽእሉ ምልክታት ኣለዉ ይብል።

እቲ መንእሰይ ንዶክተር ደብረጽዮን 'ኣዮኻ ናይና' እናበለ ድጋፉ ዝገልጸሉ ዘሎ በቲ ዘርኣዮ ዓቕልን ዝህቦ ብሩህ ተስፋን እዩ ዝብል እምነት ኣለዎ።

መሓውር ውድብን መንግስትን ንምጽራይ ድሌት እንተሃለዎ እውን ክንደየናይ ዝኣክል ናብ ግብሪ የውዕሎ ኣብ ሕቶ ምልክት ከምዝኾነ እዩ ኣይተ ኪዳነ ኣመነ ዝገልጽ።

እቲ ዘይተወደበ መንእሰይ ትግራይ ንቕድሚት ይስጉም እቲ ኣብ መሓውሩ ህወሓት ዘሎ ካድረን ፈጻሚ ኣካልን ድማ ንድሕሪት እናተረፈ ዘይምቅድዳው ከም ዘሎን እተን ዝተርኣያ ሒደት ለውጢ እውን ናይ ውሑዳት ሰባት ጽልዋ እምበር ብመሰረቱ ኣብ ህወሓት ዝተቐየረ ኣሰራርሓ ስለ ዘሎ ኣይኮነን ክብል እውን ኣብቲ ውድብ መሰረታዊ ናይ ፖለቲካ ለውጢ ከም ዘየለ ይዛረብ።

ዶክተር ደብረጽዮን፡ ዝጸንሐ መሓውር ናይ ምቕያር፣ ትካላት ናይ ምጥያሽን ከምኡ እውን ሓደሽቲ ሰባት ናብ መሪሒነት ናይ ምምጻእ ስጉምታት ወሲዱ እዩ ኢሉ ዝካታዕ ድማ ንጡፍ ማሕበራዊ ሚድያ ኣይተ ዳኒኤል ብርሃነ እዩ።

ኩላቶም ኣባላት እቲ ካቢኔ ንፉዓት እዮም ወይ እውን ኣይኮኑን ምባል ጸግዒ ምሓዝ ከይኸውን ስግኣቱ ድሕሪ ምግላጽ፡ ብመሰረቱ ግን ካቢኔ ደብረጽዮን ዘሕጉስ እዩ ትብሎ ኣይኮነን ይብል።

ኣብ ትግራይ ናብ መሪሒነት ንኽትምዘዝ ኣብ ህወሓት ብዘለካ ኔትወርክ ድዩ ዋላስ ካሊእ ረቛሒ ግልጽነት ዝጎድሎ ስለዝኾነ ሓለሓሊፉ ካብ ኩስቶስ ኩስቶ እንዶ ኣይመሓሸን ትብለሉ ኣጋጣምታት ኣሎ። ስለዚ ኣብ ትግራይ ልብኻ ዝመልኣልካ ካቢኔ ተፈጢሩ እዩ ምባል ከምዘይከኣል ዳኒኤል ብርሃነ ገሊጹ።

ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ኣብ ትግራይ ይኹን ኣብ ህወሓት ሙሉእ ስልጣን ዘለዎ ኣይመስለንን ዝብል ተስፋኪሮስ ኣረፈ ምኽንያቱ ድማ ህወሓት ካብ ኮሚኒስታዊ ባህሪኡ ብዝብገስ፡ እቲ ውድብ ዘይኣመነሉ ደብረጽዮን ስለዝደለየ ጥራይ ናይ ምግባር ስልጣን ዘለዎ ኣይመስለንን-ይብል።

"ከም ናተይ እምነት ዶክተር ደብረጽዮን ምሉእ ስልጣን ኣለዎ እዩ ኢለ እየ ዝኣምን። ብስሩ እውን ኣብ መንጎ መራሕቲ ህወሓት ኣፈላላይ ኣሎ እዩ ኢልካ ምሕሳብ ንገዛእ ርእስኻ ምትላል ኮይኑ እዩ ዝስመዐኒ" ዝብል ዳኒኤል፡ ዕድመ ልክዖም ብሓንሳብ ዝነበሩን መሓዙትን ምዃኖም እዩ ዝርድኦ።

Image copyright Daniel Berhane/FB
ናይ ምስሊ መግለጺ ዳኒኤል ብርሃነ

ኣብ ካቢኔ መንግስቲ ትግራይ ብሽም ማእኸላይ ኮሚቴ እንተይኮነስ ኣባላት ዘይኮኑ ግን ድማ ዓቕሚ ዘለዎም መራሕቲ እውን ክኣትዉ እዮም ዝብል ንእሽተይ ትጽቢት ከምዝነበሮ ዳኒኤል ይዛረብ።

ኣብቲ ኣወሃህባ ሹመት ሰሪሖም ዘይበልዑ ዝመስሉ፣ ብኔትወርክን ኢሉ እውን ኩስቶ ዓሚ ሽመት ኣይረኸበን ብዝብሉ ረቛሕታት ምስወድኡ እዮም ዓቕሚ ዘለዎም ምሁራን ትዝ ዝብሉዎም ይብል።

ንኣብነት ናይ ኣሜሪካ ተሞክሮ እንተሪኢና ኤጀንሲ ሓለዋ ከባቢ፡ በዓል ሙያ እምበር ኣባል ፖለቲካዊ ውድብ ኣይኮነን።

ስርሑ እውን ካብ ፖለቲካዊ ጸቕጢ ናጻ ኮይኑ ክሰርሕ ይግበር። ብተመሳሳሊ ኣብ ትግራይ እውን ንኣብነት ጽሬት ትምህርቲ ዝቆጻጸር፣ ሓለዋ ከባቢን ፍርያት ሕርሻ ዘደንፍዕን ኤጀንሲታት ኣጣይሽካ ብበዓል ሙያ ክምራሕ ክግበር ይከኣል።

ይኹን እምበር ናይ ህወሓት ናይ ፖለቲካ ባህሊ እዚ ክገብር ዝኽእል ከምዘይኮነ ዳኒኤል ብርሃነ ይኣምን።

"ሰላም ትግራይ ኣውሒሱ'ዩ"

መሪሒነት ደብረጽዮን ናይ ህዝብን መናእሰይን ደገፍ ስለዝነበሮ ብተነጻጻሪ ሰላም ትግራይ ኣብ ምውሓስ ዕውት ስራሕ ወጊኑ ይብል ተስፋኪሮስ ኣረፈ። ጸጥታ ንምውሓስ ዝተኸየደ ክያዶ ግን እቲ ስሩዕ መንግስታዊ ኣገልግሎት ንምምሕያሽ ግዜን ዓቕምን መንግስቲ ዝተሻመየ ምንባሩ ገሊጹ።

ምምሕዳር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል፡ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዘነጻጸሩ ሓይልታት ስልታዊ ዓቕሊ ብምኽታሉ እቶም ሓይልታት ኣብዚ ሕዚ እዋን ብናይ ባዕሎም ውሽጣዊ ጸገማት ተወጢሮም ከምዝርከቡ ይገልጽ ዳኒኤል ብርሃነ።

ደብረጽዮን ሓድነት ተጋሩ ኣብ ምጥንኻርን ብሰንኪ ፖለቲካዊ ኣፈላላይ ተገሊሎም ምስ ዝጸንሑ መራሕቲ ህወሓት ነበር ዕርቀ ሰላም ክፍጸም ዝወሰዶም ስጉምትታት ዝነኣድ ስራሕ ከም ዝኾነ ኣብሪሁ።

ኢትዮጵያ ኣብ ከቢድ ፖለቲካዊ ቅልውላው ኣብዘላትሉ እዋን ዶክተር ደብረጽዮን ብዓቕልን ትዕግስትን ሰላማ ዘውሓሰት ትግራይ ኣብ ምፍጣር ዝለዓለ እጃም ከም ዝተጻወተን ካብ ፖለቲካዊ ስራሕቱ ንላዕሊ ኣብ ጸጽታን ምርግጋዕን ጽቡቕ ስራሕ ምውጋኑ ኣይተ ኪዳነ ኣመነ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝነበሮ ጻኒሒት ገሊጹ።

ትግራይን ውዱባት ተቓውሞ

ኣይተ ኪዳነ ኣመነ፡ ዶ/ር ደብረጽዮን ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ኩላቶም እኳ እንተዘይኮኑ ዝተወሰኑ እሱራት ኣባላት ተቓውሞ ተፈቲሖም እዮም ይብል።

ህወሓት ኣብ ትግራይ ፍትሓዊ ናይ ፖለቲካ ባይታ ክፍጠር ድሌት ከም ዘይብሉ ዝዛረብ ኣይተ ኪዳነ ኣመነ፡ ገዛኢ ውድብን መንግስትን ተሓዋዊሶም ከምዝቐጸሉ ይገልጽ።

ካብ ህወሓት ዝተፈለየ ሓሳብ ዝተኸተለ ሰብ 'ኣድጊ' ክትስከሞ ዘይትኽእል ጸርፍታት እዩ ዝስዕበካ ዝብል ኪዳነ ኣመነ፡ ዶክተር ደብረጽዮን ናይ እማን ኣብ ትግራይ ሓቛፋይ ፖለቲካ ክህሉ ድሌት እንተሊይዎ ኾይኑ ትካላዊ ቅርጺ ከትሕዞ ይግባእ በሃላይ እዩ።

ብኣንጻሩ እውን ግን ኣብ ክንዲ ስትራቴጂካዊ ምዃን ንኣባለት ህወሓት እተሕርቕ ኣጀንዳ ኣየንኣ እያ እናበሉ ዝውዕሉ ገለ መራሕቲ ተቓወምቲ ውዱባት ፖለቲካ ከምዘለዉ ብምግላጽ ካብዚ ዕንኪሊል ወጺኢኻ ስልጡን ፖለቲካዊ ቃልሲ ክካየድ ይምዕድ።

ፖለቲካዊ ምህዳር ትግራይ ኣብ ምስፋሕ ብንጽጽር ዘኹርዕ'ኳ እንተዘይኮነ ካብቲ ዝነበረ ግን ዝሓሸ ከምዝኾነ ዘጣርጥር የብሉን ዝብል እምነት ዘለዎ ዳኒኤል ብርሃነ፡ ካሊእ ተሪፉስ ገይርምዎ ዘይፈልጡ ኣብ ዝሓለፈ ጉባኤኦም ኣቦ መንበር ዓረና ትግራይ ተዓዲሙ መደረ ከስምዕ ገይሮም እዮም- ይብል።

Image copyright Getachew and kidane
ናይ ምስሊ መግለጺ ጌታቸው ኣረጋዊ( ጸጋማይ) ኪዳነ ኣመነ (የማናይ)

ህወሓት ካብ ኳኺቶን ኣንጃን ዝብሉ መጸለምታ ወጺኣ ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ትግራይ ቴሌቭዥንን ድምጺ ወያነ ትግራይን ቀሪቦም ሓሳባቶም ከስርጹ ይግበር ኣሎ እዩ፤ እዚ ንባዕሉ ለውጢ እዩ፤ ይኹን እምበር እዚ እኹል ድዩ ግን ካሊእ ሕቶ እዩ።

ህወሓት ትግራይ ገጢምዋ ካብ ዘሎ ጸገም መንጽር ተረዲኣ ካብ ጸቢብ ቁርቁሳዊ ረብሓታት ሓራ ወጺኣ ስትራቴጂካዊ ኣብ ምዃን ግን ተወሳኺ ዕዮ ከምዘድልያ ኣይተ ዳኒኤል ብርሃነ ይዛረብ።

ቀንዲ ጸገም መራሕቲ ፖለቲካ ሃገርና ትዕቢትን ኣነነትን ከምዝኾነ ዝዛረብ ዳኒኤል፡ ዶክተር ደብረጽዮን ግን ካብዚ ብዝተፈለየ ብፖለቲካዊ ኣፈላላዮም ካብ ህወሓት ተገሊሎም ዝነበሩ መራሕቲ ህወሓት ነበር ንምትእኽኻብ ዝገበሮ ጻዕሪ ኣዝዩ ካብ ዝፈተወሉ ውሳነ ምዃኑ ኣብሪሁ።

ሃገራዊ መረጻ ይካየድ ኣይካየድ ብዘየገድስ ትግራይ ቀጻሊ መረጻ ኣብ ግዚኡ ክተካይድ ክስራሕ ከምዘለዎን ህወሓት ህዝብን ሊሂቃንን ትግራይ ክትኣምን ይግባእ ይብል ዳኒኤል።

ክሳብ ናጻ መረጻ ምክያድ ኢሉ እውን ፖለቲካውን ቁጠባውን ዓቕማ ዘማዕበለት ትግራይ ንምፍጣር ባይታ ክተመዓራሪ እምበር ከም ቀደመይ ገባሪት ሓዳጊት እንተዘይኮንኩ ብዝብል ድሑር ኣተሓሳስባ ክትቅጽል የብላን ይብል።

ነጻነት ሚድያትግራይ ?

ወናንን ኣሰናዳእን መጽሄት ውራይና ጋዜጠኛ ጌታቸው ኣረጋዊ፡ ደብረጽዮን ከም ውልቁኡ ሓበሬታ ኣብ ምሃብ ካብ ቀደሙ እውን ጸገም ኣይነበሮን ይኹን እምበር ከም መንግስቲ ትግራይን ውድብ ህወሓትን ግን ሓበሬታ ኣብ ምሃብ እዚ ዝበሃል ለውጢ ከምዘየለ ይገልጽ።

ኣብ ናጽነት ውልቀ ሚድያታት እውን እንተኾነ ሰብ ሃብቲ ይኹኑ ትካላት መንግስቲ፡ ንውልቀ ሚድያታት ንኽሕግዙ ብመንጽር ንህወሓት ዘለወን ደገፍ እናለክዑ ከምዝህቡ ዝገልጽ ጌታቸው ኣረጋዊ፡ እዚ ድማ ኣብ ምዕምባብ ውልቀ ሚድያታት ኣሉታዊ ጽልዋ ከምዘለዎ ተዛሪቡ።

ኣሽንኳይ'ዶ ንውልቀ ሚድያታት መንግስቲ ትግራይ ኣብ ዘመሓድረን ሚድያታት እውን እንተኾነ ብምእኹሉነት ዝምእዘናን ዝምርሓን ከምዝኾናን ናጽነት ሚድያ ኣብ ትግራይ ገና ዘይተረጋገጸ ከምዝኾነ ኣብሪሁ።

ማሕበራዊ ሚድያ ነቲ ኣብ ስሩዕ ሚድያታት ዝርአ ምእኹልነትን ናጽነት ሚድያ ዝዕፍንን ኣካይዳ ደርዒምዎ እዩ ዝብል ገምጋም ኣለዎ ጌታቸው ኣረጋዊ።

መንግስታዊ ሚድያታት እንከይፈተዋ ንውድብን መንግስትን ዝነቕፉ ሰባት ኮኑ መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት ፖለቲካ ኣብ ክቢ ጠሬጴዛ ከተኣናግዳ ከም ዝተገደዳ ይገልጽ።

ኣይተ ኪዳነ ኣመነ ብወገኑ ቅድሚ ሕዚ ካሊእ ተሪፉስ ውድባዊ መግለጺ ክንህብ ጸዊዕናዮም እኳ'ስ መጺኦም ኣይፈልጡን ነይሮም፡ ዶክተር ደብረጽዮን ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ንድሓር ግን ዋላ እኳ ከምቲ እንደልዮ ኣይኹን ዝተወሰነ ሽፋን ክወሃበና ጀሚሩ እዩ ይብል።

ብመንግስቲ ትግራይ ዝእዘዛ ማዕኸናት ዜና ነቲ ናይ ማእኸል ሃገር ፖለቲካዊ መርገጺኦም ክዛረቡ እምበር ኣብ ትግራይ ብዛዕባ ዘሎ ፖለቲካዊ መትከላቶም ክገልጹ ዕድል ከም ዘይተውሃቦም ኣይተ ኪዳነ ወሲኹ ሓቢሩ።

ተወሳኺ ዛንታ