ስነ ጥበባዊ ቢንያም፡ "ኣብ ስነ ጥበብ እቲ ዝዓበየ ማሕለኻ 'ኣይትስራሕ' እዩ"

ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ እምባ ጋልያኖ ተወሊዱ። ክሳብ ሻድሻይ ክፍሊ ኣብኡ ተማሂሩ። ብሰንኪ'ቲ ኣብ ኣስመራ ብ1975 ዓ.ም ዝተወለዐ ዕግርግርን ኵናትን፡ ምስ ወለዱ ናብ ከረን ከይዱ።

ኣብ ከረን ሻውዓይን ሻምናይን ክፍሊ ተማሂሩ።

ወለዱ ካህን ክኾነሎም ተመንዮም ድማ ናብ ቤት ትምህርቲ ዘርኣ ክህነት (ሰሚናርዮ) ኣእትዮሞ። ኣስመራ ተረጋጊኣ፡ ሰላም ምስ ኰነ ከኣ፡ ናብ ቤቱ ተመሊሱ ክሳብ ታሽዓይ ክፍሊ ተማሂሩ።

ብድሕሪኡ ትምህርቱ ኣቋሪጹ ብ1978 ዓ.ም ወዲ 14 ዓመት እንከሎ፡ ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ናብ ገድሊ ናብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ተጸንቢሩ።

ኤርትራዊ ስነ ጥበባዊ ቢንያም ዮሴፍ፡ ኣብ ከተማ ከረን ብቑልዕነቱ ዝመለኻ ክራር፡ ኣብ ገድሊ እውን ቀጺሉዋ። ኣብ ገድሊ፡ ምሸት ምሸት ንጋንትኡ ብክራሩ የዘናግዖም ነበረ።

ተጋደልቲ ካብ ዝተፈላለየ ቀጸላታት እቲ ሕብረተሰብ ዝመጽኡ እዮም። ኩሉ ዘዝክእሎ ይገብር ይጽሕፍ - ይደርፍ። ኣብ ገድሊ ኣይክእሎን ዝበሃል የለን። ኩሉ ይገጥም፣ ይዝይም፣ የኹድድ።

"ፈቖዶ ጐቦታት ዝመጻእኹም

ፍቓዱ ኰይኑ ተኣኪብኩም" እትብል ደርፊ ክሳብ ሎሚ ኣይርስዓን።

ድሕሪ ታዕሊም ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት፡ ኣባል ከቢድ ብረት ኰይኑ።

እቲ ኣብ ገድሊ ዝሕለፍ ሓርጎጽጎጽ ክንደይ ኢልካ ክትንተን። ምስ ብጾቱ እንባን ኩርባን ኣቋሪጹ፡ ቁርን ዛሕልን ጸይሩ፤ ምስ ሞት ተፋጢጡ 'ንሞት ገጢሙ ምስ ብጾቱ፡ መግዛእትን ተጻባእትን ስዒሩ ብዓወት ኣትዩ'።

ኣብ 1982 ዓ.ም፡ ኣብ ሰሜናዊ ግንባር ሳሕል ምስ ሰራዊት ደርግ ኣብ ዝተኻየደ ከቢድ ኵናት ርእሱ ተሃሪሙ። ብሳዕቤኑ ክልተ ኣእጋሩን ክልቲኡ ኣእዳዉን ለሚሱ።

ድሕሪ ነዊሕ ውልቃዊ ጻዕሩን፡ ሕክምናዊ ረድኤትን እኳ እንተሓወየ፡ የማነይቲ ኢዱ ግን ለሚሳ ተሪፋ፡ ከም ልቡ ኣይቈጻጸራን።

'ወትሩ ህዝባዊ ቃልሲ ምዕዋቱ ኣይተርፍን - ፍልስፍና ቃልሲ ከምኡ እዩ ዝብለ'።

ኮይኑ ከኣ መግዛእቲ ደርግ ብ1991 ዓ.ም ኣብቂዑ፤ ተጋዳላይ ቢንያም ምስ እቶም ካብ ሞት ዝተረፉ ብጾቱ ንኣስመራ ኣትዩ።

ክኣቱ እንከሎ ወዲ 28 ዓመት ጎበዝ እዩ ነይሩ። ምስ ህዝቡ ተራኺቡ፤ ወሰን ዘይብሉ ታሕጓስ ተጸንቢሉ። እንተኾነ ወላዲቱ፡ ወ/ሮ ምሕረት ንግሩ፡ ብሕማም ሽኮርያ ማሲነን ዓጽሚ ጸርየን ጸኒሐንኦ።

ቢንያም ሓንቲ ሓፍቲ እያ ዘላቶ። ኣዲኡ በቲ እዋን "ጓለይ ሞተይ ክትርኢ ኣይደልንየ በጃኹም ውሰዱለይ" ብምባል ንስድራአንን ኣዝማደንን ስለዝተማሕጸና፡ ቤተሰብ ፈለማ ናብ ግሪኽ ብድሕሪኡ ናብ ካናዳ ወሲዶምዋ። ክሳብ ሎሚ ከኣ ኣብኡ ትነብር ኣላ።

እንተኾነ እተን ሞታ ሰረራ ዝተባህላ ኣደይ ምሕረት ዳግም ህይወት ሰሪዐን ብድሕሪኡ እኳስ ኣርባዕተ ደቂ ወደን ርእየን ብ2011 ዓ.ም ዓሪፈን።

ቢንያም ዮሴፍ፡ ፈለማ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ጋዜጠኛ ኰይኑ ኣገልጊሉ። ኣብታ ኣብ ቃልሲ ኣባል ቦርድ ምስንዳእ ኰይኑ ዝሰርሐላ ዝነበረ፡ መጽሄት ነጸብራቕ፡ ድሕሪ ዓወት እውን ኣዳላዊ ኰይኑ ሰሪሑ።

ቢንያም ወላ እኳ ትምህርቱ ኣብ 9ይ ክፍሊ ኣቋሪጹ እንተነበረ፡ ኣብ በረኻ ነቲ ኣብ ከረን ጀሚርዎ ዝነበረ ጹቡቕ ክእለት ቋንቋ እንግሊዝ ንገዛእ ነብሱ ምሂሩ ኣማዕቢልዎ።

"መዝገበ ቃላት ኢንግሊዝኛ-ኣምሓርኛ፤ ከምኡ እውን ታሪኽ ህይወት ቾኮቬራ አንብብ ነይረ" ብምባል ተዘክርኡ የካፍል።

ብሰንኪ ማህረምቱ ካብ ሰራዊት ተኣልዩ ብ1986 ዓ.ም ናብ ክፍልታት ምስ ተወዘዐ ብዕሊ ስነ ጽሑፍ ጀሚሩ።

"ኣብቲ ግዜ ኣብቲ ዝሰርሐሉ ዝነበርኩ ቤተ ንባብ ስለዝነበረ፡ ብዙሕ መጻሕፍቲ እየ ኣንቢበ። ይዝከረኒ ሽዑ ዝነበሩ መጽሓፍቲ ናይ በዓል ማክሲም ጐርኪ፣ ሊዮ ቶልስተይ፣ ዝኣመሰሉ እዮም ነይሮም" ብምባል ዝነበሮ ምሒር ፍቕሪ ምንባብ የዘንቱ።

ቢንያም፡ ናብቲ ብሰንኪ ቃልሲ፡ ብምኽንያት ምግዳል ኣቋሪጽዎ ዝነበረ ትምህርቲ፡ ድሕሪ ናጽነት እውን ተመሊስዎ።

ዝገበረ ገይሩ ክመሃር ስለዝነበሮ ኣብ መንጐ ዘረባ ሰሓቕ ዘይፍለዮ ቢንያም "ባጄላይ ኣደይ ኣጥፊኣቶ ኢያ ዶስ ገለመለ" ብምባል ነጢሩ 12 ክፍሊ ተመዝጊቡ፤ ኣብ ቤት ትምህርቲ ቀይሕ ባሕሪ ትምህርቱ ቀጸለ።

ሃገራዊ ፈተና (ማትሪክ) ተፈቲኑ ድማ ብጽቡቕ ውጽኢት ናብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ኣተወ።

ቀዳማይ ዓመት ወዲኡ ናብ ካልኣይ ዓመት ምስ ሰገረ፡ "ምምሃር ተጋደልቲ ስምዒታት ይፈጥር ኣሎ" ስለዝተበሃለ 400 ተጋደልቲ ትምህርቶም ኣቋሪጾም ናብ ስራሕ ተመሊሶም። ሓደ ካብኦም ቢንያም እዩ ነይሩ።

ብሰንኪ እቲ ውሳነ ከኣ፡ ኣካዳሚያዊ ትምህርቱ ኣቋሪጹ፤ ናብቲ ኣብ ደሙ ዝሰረጸ ፍቕሪ ስነ ጽሑፍ ምሉእ ብምሉእ ኣተወ።

ብፍላይ ኣብ መጽሄት ነጸብራቕ ኣብ በረኻ እንከሎ ኣትሒዙ ብዙሓት ሓጸርቲ ልበ ወለድ ጽሑፋት ይጽሕፍ ምንባሩ ይዝክር።

ብ1989 ዓ.ም "ግዳይ" ዝብል ኣርእስቲ ዘለዋ ልበ ወለድ መጽሓፍ ደሪሱ ኣሰናዲእዋ። ደሓር ድሕሪ ክንደይ ሕልኽልኽ ብ1997 ዓ.ም ተሓቲማ ናብ ህዝቢ ቀሪባ።

ደራሲን ጋዜጠኛን ቢንያም፡ ብ1996 ዓ.ም "ኣጣይሱኒ" ብምባል ካብ ገድሊ ብዕሊ ወጺኡ ሰቪላዊ ህይወት ጀመረ።

ብድሕሪኡ ምሉእ ግዜኡ ኣብ መጽሓፍቲ ምጽሓፍን ምትርጓምን ከሕልፎ ወሲኑ፡ እቲ መንገዲ ግን ጥጡሕ ኣይነበረን።

እንተዘይጽሒፉ ክነብር ዘይኽእል ቢንያም፡ ብ1997 ዓ.ም ኣብ ውልቃዊ ጋዜጣ ሌላ፡ ኣሰናዳኢ ኰይኑ ድማ ክሰርሕ ተቘጺሩ። ንዝተወሰነ እዋን ኣብታ ጋዜጣ ሰሪሑ።

ብድሕሪኡ እታ ጋዜጣ ስለዘይቀጸለት ንሱ ድማ ናብ ስነ ጽሑፋዊ ህይወቱ ተመሊሱ ኣተወ።

ግዜ እናተቐያየረ ከደ፡ 1998 ዓ.ም መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ስለዝተጓነጹ፡ ጻውዒት ክተት ተቐቢሉ ተመሊሱ ናብ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣትዩ ስራሕ ቀጸለ።

ኣብቲ እዋን ዝተመስረተ ኣብ ዓመታዊ ውድድራት ስነ ጥበብን ስልማትን ዘድሀበ 'ራይሞክ' ንዝተብሃለ ትካል ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ብምዃን ተመዚዙ ክሳብ 2001 ዓ.ም ድማ ኣገልጊሉ።

ሃገራዊ ግቡኡ ምስ ፈጸመ፡ ብድሕሪኡ ናብቲ ድቃስ ዝኸልኦ ፍቕሪ ስነ ጽሑፍ ድማ ተመሊሱ፡ ብ2002 ዓ.ም "መን ይፈልጥ" ዝብል ኣርእስቲ ዘለዋ ተኸታታሊት ፊልም ጽሒፉ፤ ኣብ ኤሬ-ቲቪ ናብ ህዝቢ ቀረበት።

ደራሲ ቢንያም ዮሴፍ፡ ኣብ ኤርትራ ብፍላይ ኣብ ፊልም ትግርኛ፡ ንፈለማ እዋን ፊልም ኣኒሜሽን ዝተርጐመ ስነ ጥበባዊ እዩ።

ብ2002 ዓ.ም 'ንጉስ ኣንበሳ' ዝብል ኣርእስቲ ዘለዋ ተርጕሙ ኣቕሪቡ።

ብ2004 ዓ.ም ነታ 'ግዳይ' ዝብል ኣርእስቲ ዝሓዘት ልበወለድ መጽሓፉ፡ ናብ 26 ክፋል ተኸታታሊ ፊልም ቴሌቪዥን ቀይሩ ኣሰናዲኡዋ ብ2008 ዓ.ም ናብ ህዝቢ ቀሪባ፤ ብህዝቢ ጽቡቕ ተቐባልነት ድማ ረኺባ።

ነቲ ዝጀመሮ ስራሕቲ ትርጉም ኣጸቢቑ ብምቕጻል፡ ብ2005 ዓ.ም 'ኒሞ' ብዝብል ኣርእስቲ ዝተርጐማ ፊልም ኣኒሜሽን ኣሰናዲኡ ኣቕሪቡ።

ስነ ጥበባዊ ቢንያም ነዚ ኹሉ ስራሕቲ ስነ ጥበብ ክሰርሕ እንከሎ፡ እዚ እዩ ዝበሃል ብዛዕባ ኣጸሓሕፋን ኣተኣላልያን ፊልም ብዕሊ ዝተመሃሮ ኣይነበረን፤ ብልሙድ እዩ ዝጽሕፍን ዝመርሕን ነይሩ።

ብዛዕባ እዚ እንክዛረብ "ተመሊሰ ክርእዮ እንከለኹ ድፍረተይ ዘሰክሕ እዩ። ዝተመሃርክዎ ኰነ ዘንበብክዎ መጽሓፍ ኣሰነዳድኣ ፊልም ኣይነበረን።

ብዛዕባ ፊልም መጽሓፍ ንምንባብ ብ2009 ዓ.ም ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ንዝቕመጥ ወዲ ሓትነይ፡ መጽሓፍ ለኣኸለይ ኢለዮ ልኢኹለይ፤ ብዝግባእ ኣንቢበ ንገዛእ ርእሰይ ብፍልጠት ኣዕጢቐ፤ ዓቕሚ እውን ኣጥርየ" ይብል።

ኣሽንኳይ'ዶ መጽሓፍቲ ኣንቢቡን ተወሳኺ ፍልጠት ኣኻዕቢቱን፡ ብቐደሙ እኳስ ነቲ ብተፈጥርኡ ብልግሲ ዝረኸቦ ህያብ ጥበብ ኣማዕሪጉ ዘቕርብ ዝነበረ፤ ድሕሪ ንባብ ብዝበለጸ ምስራሕ ከምዝቐጸለ ይዛረብ።

ብ2011 ሳልሰይቲ ፊልም ኣኒሜሽን ካብ ፈረንሳ ተርጕሙ 'ረሚ ኣንጭዋ' ብዝብል ኣርእስቲ ኣቕሪቡ። ኣብዛ ፊልም ተርጓምን ኣላዪን ብምዃን ሰሪሑ።

ብ2013 ዓ.ም "ወይ ሰብ ደቀይ" ዝብል ኣርእስቲ ዘለዋ ን15 ክፋል ዝቐረበት ተኸታታሊት ፊልም ቴሌቪዥን ናብ ህዝቢ ኣቕሪቡ።

"እዚኣ፡ መጽሓፍ ኣንቢበን ዝያዳ በቒዐን ዝሰራሕክዋን ዝሕጎሰላን ፊልም እያ" ብምባል ፍሽኽታ ኣሰንዩ የውግዕ።

ስራሕቲ ስነ ጥበባዊ ቢንያም ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። ኣብ ካቶሊካዊ ሃይማኖት ትሕዝቶ ዘለወን ኣርባዕተ ዓበይቲ መጽሓፍቲን 10 ንቈልዑ ዘገልግላ መጽሓፍቲን እውን ተርጕሙ ናብ ኣገልግሎት ዘብቀዐ ኩለመዳያዊ ዓቕሚ ዝወነነ በዓል ሞያ ኢዩ።

ስነ ጥበባዊ ቢንያም ዮሴፍ፡ ወላ እኳ ምጽሓፍን ምትርጓምን ኣየቋርጽ፤ ድሕሪ 2015 ዓ.ም ግና ናብ ህዝቢ ዘቕረቦ ስራሕ ኣይነበረን። ስራሕቱ ኣብ ልቡ ጥራሕ እንተይኰነስ ኣብ ወረቐት እውን የስፍር ኣሎ።

ኣብ ኢዱ "መላጸ" ዝብል ግዚያዊ ኣርእስቲ ዝሃቦ ጽሑፍ ፊልም ተወዲኡ ንስራሕ ተቐሪቡ ኣሎ።

ፊልም ኣኒሜሽን ድማ ብስፍሓት ይትርጉም'ሎ።

ስነ ጥበባዊ ቢንያም ዮሴፍ "ኣብ ስነ ጥበብ እቲ ዝዓበየ ማሕለኻ 'ኣይትስራሕ' እዩ" ይብል።

ቢንያም ኣቦ ሓንቲ ጓልን ሰለስተ ኣዋዳትን እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ምስ ምሉእ ስድራኡ፡ ኣብ ከተማ መቐለ ይነብር ኣሎ።

ትጥቀምሉ ዘለኹም መሳርሒ ኣይተቐበሎን።
ንመጀመርታ ግዜ ዝደረፍኩዋ ኤሪትራዊት ኣደ እትብል እያ ነይራ"

ተመሳሳሊ ዛዕባታት