ግብረ ሽበራ፡ "እስልምና ንክርስቶስን ድንግል ማርያምን ዝቕበል ተጻዋሪ ሃይማኖት እዩ"

ዓብደራሕማን ሰይድን ከምኡ'ውን ብርሃነ ወልደገብሪኤል

ዓለምና ዳርጋ ዕለታዊ፡ መጥቃዕቲ ግብረ ሽበራን ሞትን መቑሰልትን ሰላማውያን ሰባት፡ ኣዴታትን ህጻናትን ካብ እትሰምዕ ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ።

ኣብ ኣፍጋኒስታን ብዝተፈጸመ ነብሰ ቅትለታዊ መጥቃዕቲ፡ ኣብ ፓኪስታን ብዝተፈንጀረ ኖታጒ፡ ኣብ ሞቓዲሾ ብዝተጻወደ ተተኳሲ፡ ኣብ ሲርያ ብዘጋጠመ ደብዳብ ኣሸበርቲ፡ ኣብ ኣብያት ትምህርቲ ናይጀርያ ብጉጀለ ቦኮሓራም ዘጋጠመ ጭውያ፡ ኣብ ኣመሪካን ኤውሮጳን ልዕልነት ጸዓዱ ብዝስመዖም ውልቀ ሰባት ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ ትምህርትን ማእከላት መዘናግዕን ዝፍጸም ግብረ ሽበራዊ መጥቃዕቲ እናተባህለ መዛረቢ ማዕከናት ዜና ዓለም ኮይኑ ኣሎ።

"ሓራምዝ ኣብ ዝበኣስሉ ጎልጎል፡ ዝህሰ ሳዕሪ እዩ" ከምዝበሃል ኣብ ኩሉ እቲ ብግብረ ሽበራ ዝግበር መጥቃዕትን ኣሸበርቲ ንምህዳን ዝካየድ ስርሒትን ብቐረባ ዝቕዘፉን ዝጉድኡን ቖልዓ ሰበይቲ ዝርከቡዎም ሰላማውያን እዮም።

ካብዚ ብምብጋስ እዩ እምበኣር ሕቡራት ሃገራት፡ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ን21 ነሓሰ ከም ዓለማዊ መዓልቲ ግዳያት ግብረ ሽበራ ክትበዓል ወሲኑ የኽብራ ኣሎ።

ንምዃኑ ግብረ ሽበራ ማለት እንታይ ማለት እዩ? መን እዩ'ኸ ትርጉምን መግለጽን ዝህቦ ንዝብል ሕቶ፡ ተንታኒ ፖለቲካ ማእከላይ ምብራቕን ቀርኒ ኣፍሪቃን ዓብደራሕማን ሰይድ፡

"ግብረ ሽበራ ማለት፡ ፖለቲካዊ ጥሙሕ ኮነ ስነ ሓሳብካ ንምትግባር፡ ኣንጻር ሰብን ንብረትን፡ መንግስትን ህዝባዊ ትካላትን ዘይሕጋዊ ጎነጽ ምጥቃምን ንህዝቢ ምስንባድን" ማለት እዩ ክብል ይገልጾ።

ገዲም ጋዜጠኛ ብርሃነ ወልደገብሪኤል ከኣ፡ መን እዩ እዚኦም ኣሸበርቲ እዚኦም ከኣ ኣይኮኑን ክብል ስልጣንን ሓይልን ዘለዎ ንዝብል ዛዕባ "ኩሉ ሓያል እየ ዝብል ደምበ ክልተ ወገን፤ በብመነጽሩን ረብሓኡን እዩ ዝርእዮ" ብምባል እቲ ንናጽነት ዝቃለስ ዝነበረ ህዝባዊ ግንባር ንኣብነት ብስርዓት ደርግ ከም ኣሸባሪ ይረአ ምንባሩ ይሕብር።

ኣብ እዋን ዝሑል ኩናት፡ ሓይልታት ምዕራብን ምብራቕን ብስነ-ሓሳብ ነንዝስዕበአን ሃገራት ብምድጋፍ ነተን ኣንጻር ዝኾና ሃገራት ወይ ንናጽነትን መሰልን ዝቃለሳ ዝነበራ ውድባት ከም ኣሸበርቲ ይርእየአን ነይረን። እቲ "ጸላኢ ጸላኢየይ ዓርከይ" ብዝብል ኣተሓሳስባ ኣብ ክልተ ቀጽርን ደምበን ዝምደብ ዝነበረ ሓይልታት ከኣ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ከም ጸላኢ ወይ ኣሸባሪ እዩ ዝርእዮ።

ንኣብነት ይብል ዓብደራሕማን ሰይድ፡ እቶም ኣብ መወዳእታ ሰማንያታት ንኣፍጋኒስታን ከይዶም ኣንጻር ሕብረት ሶቬት ዝዋግኡ ዝነበሩ ሓይልታት ከም ጀጋኑ ክድረፈሎም ጸኒሑ፡ እቲ ቀጽሪ ምስ ፈረሰ ግን እቶም ጀጋኑ ኣሸበርቲ ዝተቐጽርሉ ኩነታት ከምዝነበረ ይዝክር።

ግብረ ሽበራ ግን ድሕሪ መጥቃዕቲ ማናቱ ህንጻታት ኒውዮርክ 11 መስከረም 2001 እዩ ብዝያዳ ተወዓዊዑ። እቲ ስርሒት፡ ንኣልቃዒዳ ዝበሃል ጉጀለ ብዝመርሕ ኦሳማ ቢንላደን ብዝተባህለ የመናዊ ዝመበቆሉ ተወላዲ ስዑዲ ዓረብ እዩ ተቐናቢሩ።

ኣብ ዩኒቨርስቲ ንጉስ ዓብደልዓዚዝ ጂዳ ናይ ኢኮኖሚክስን ምሕደራ ቢዝነስን ዘጽነዐ ቢንላደን "እስላማዊ መሬት ብምዕራብ ይውረር ኣሎ" ኢሉ ብምሕሳብ ኣንጻር ኣመሪካን፡ ኣይሁድን መሻርኽተንን "ቅዱስ ኲናት" ኢሉ ዝሰመዮ ጂሃዳዊ ውግእ ከምዝኣወጀ ሰነዳት ይሕብሩ።

Image copyright Getty Images

ድሕሪ እቲ መጥቃዕቲ ኣመሪካ ንቢላንደን ክትሃድን ዘበናዊ ኣጽዋርን ኣሻሓት ሰራዊትን ሒዛ ኣብ ናብ ኣኽራናት ኣፍጋኒስታን ወፊራ።

ን10 ዓመታት መመላእታ ከኣ ከቢድ ሰብኣውን ንዋታውን ዋጋ ከፊላ፡ ኣሎ ንዝበሃል በዓትታትን ዝጠርጠረቶ መዓስከራትን ደብዲባ ግን ንቢንላደን ኣይረኸበቶን።

ኣብ መወዳትኡ ብ02 ግንቦት 2011 ድሕሪ ዓሰርተ ዓመታት ወፍራ፡ ኣብ ፓኪስታን ረኺባ ቀቲላቶ።

ኣሰር ሬስኡ መታን ከይርከብ ከኣ ኣብ ብቐብሪ ባሕሪ ከምዘፋነወቶ ይንገር።

መንግስታት፡ ብሓይልን ጎነጽን ንዝገጥመን ጉጅለ ከም ኣሸባሪ ከጠምቐኦ ምርኣይ ልሙድ እዩ።

ይኹን እምበር "እቲ ብጎነጽ ኮነ ሓይሊ፡ ድምጹን ሕቶኡን ዘልዕል ወገን ፍትሒ ዝደልን ዝጠልብን እዩ" ይብል ብርሃነ ወልደገብሪኤል፡ ኩሉ ኣሸባሪ እዩ ዝተባህለ ውድብን ጉጅለን እንታይ እዩ ምኽንያቱ ተባሂሉ ብዝርዘር ክረአ ከምዝግበኦ ብምግላጽ።

ዓብደልራሕማን ኣልሰይድ እውን፡ ጉዳይ ሽበራን ንዕኡ ዝወሃብ መግለጽን ንኹሉ ብማዕረ ዘዕግብን ዘእምንን ከምዘይኮነ ብምዝኽኻር" ሸየጥቲ ኣጽዋር ሓይልታት እውን ጎንጽን ኩናትን ኣብ ምጉህሃር ናይ ገዛእ ርእሰን ተራ ከምዘለወን ክዝከር ይግባእ" ይብል።

ኣብ ኩናት ሶርያ ንኣብነት ኣብ ሓደ ናይ ዘተ መኣዲ ካብ ዝሳተፋ ሓሙሽተ ናይ ቀውፊ ስልጣን ዘለወን ሓያላን ሃገራት ሕብረት ሶቬት ንመራሕ ሶርያ ኣልኣሳድ ክትድግፍ እንከላ ኣመሪካን ካልኦት ሓይልታትን ግን ኣንጻር ኣሳድ እየን ተሰሊፈን።

ኣብቲ ምልኪ ሶርያ ንምዕላው ዝተኻየደ ዝበሃል ኩናት ግን ብኣመሪካ ከይተረፈ ኣብ መሳርዕ ግብረ ሽበራ ዝተሰርዑ ከም ኣይሲስን ኣልቃዒዳን ዝኣመሰሉ ጥሩፋት ሓይልታት ከምእተሳተፉ ጸብጻባት ይሕብሩ።

ካብዚን ካልእን ብምብጋስ ከኣ ኣብዚ እዋን'ዚ፡ ግብረ-ሽበራ ዝበሃል ቃል እናኽለዓል ዳርጋ ምስ ሃይማኖት ምስልምና እዩ ዝተሓሓዝ።

ብርሃነ ወልደገብርኤል ግን "እቲ ተግባር ብዕላምኡን ትሕዝትኡን ተነጺሩ ክረአ እምበር ብድብድቡ እስላማዊ ዝንባለ እዩ ተባሂሉ ክረአ ኣይግባእን" ይብል።

ዓብደራሕማን ሰይድ እውን "እቶም ሰብ ፍሉይ ረብሓ ሓይልታት ኮነ ንሳቶም ደፊኦም ደፋፊኦም ናብ ጥርፉነት ዘብጽሑዎም ወገናት ሽበራ ምስ እስልምና ከጸግዑዎ እኳ ይፈትኑ፡ ምስልምና ግን ንክርስቶስን ድንግል ማርያምን ዝቕበል ተጻዋሪ ሃይማኖትን እምነትን እዩ" ክብል ንምስልምና ከም መሕብኢ እከይ ተግባራቶም ክጥቀሙሉ ኣይግባእን እዩ ይብል።

ኣብዚ እዋን እዚ ዳርጋ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም፡ ገሊኡ ብሃይማኖታዊ ጥሩፍነት ገሊኡ ብፖለቲካዊ ዕላማ ዝነቐለ ግብረ ሽበራን መጥቃዕቲ ሽበራን ሳዕሪሩን ገኒኑን ይርከብ።


ሒደት ካብቲ ብጥሩፍነት ዝግለጽ ምንቅስቓስ

  • እስላማዊ ሕብረት ጂሃድ
  • ሓራካት ኣልጂሃድ ኣልእስላም ኣብ ደቡብ ኤሽያ ኣብ ፓኪስታን ባንግላዴሽን ህንድን ዝነጣጠፍ ጉጅለ
  • ኣል ሸባብኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝንቀሳቐስ
  • ኣልቃዒዳ ብ1988 ብኦሳማ ቢንላደንን ዓብዱላሂ ኣዛምን ዝተመስረተን ዝምራሕን
  • እስላማዊ መንግስቲ ኣይሲስ
  • ቦኮ ሓራም ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ዝንቀሳቐስ እስላማዊ ኣብ 2002 ዝተመስረተ

ሰላማውያን አህዛብ ግዳያት ግብረ ሽበራ፡ ድሕሪ እቲ ዘጋጥሞም መጥቃዕትን ሃስያን ደሃዮም ዝገብር ስኢኖም ቁስሎምን ቃንዛኦምን ሒዞም ከምዝሳቐዩ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ዕለት ጠቒሱ ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍን መግለጽን የብርህ።

እተን ብዓቕሚ ክሕግዛ ዝኽእላ ሃገራት እውን ውሑዳት ብምዃነን ግዳያት ግብረ ሽበራ ስነ አእሙራውን ኣካላውን ስቅያትን ቃንዛን ተሰኪሞም ከምዝተርፉን ድሕሪ ስንክልንኦም ናብ ድኽነት ስለዝወድቁን ካብ ውልቀ ሰባት ክሳብ መንግስታትን ማሕበራትን ክድግፉዎም ከምዘለዎም ብርሃነን ዓብዱራሕማንን ይሰማምዑን ይምሕጸኑን።

ሕቡራት ሃገራት እምበኣር፤ ግዳያት ግብረ ሽበራ በሰላ ስቓዮም ፈዊሶም ንኪነብሩ ማሕበረ ሰብ ዓለም ኣድለይ ሓገዝን ምትሕብባርን ንኺገብረሎም ንምዝኽኻር ነሓሰ 21 መዓልቲ ግዳያት ግብረ ሽበራ ኯይና ክትበዓል ወሲኑ ዓመታዊ ብዝተፈላለየ ቴማ የኽብራን ይዝክራን ኣሎ።

ኣብ ጎስጓሳቱ ከኣ ኣባል ሃገራት መባእታዊ ደገፍ ግዳያት ግብረ ሽበራ ንኸማልኣን ግዳያት ግብረ ሽበራ ፋይናንሲያውን ሞራላውን ደገፍ ንኽረኽቡ፡ ናይ ምትሕግጋዝ መርበብ ክፍጠር የዘኻኽር።