ሮበርት ሙጋበ፡ ምስ ሙጋበ ዘለኒ ዝተሓላለኸ ርክብ

ሮበርት ሙጋበ Image copyright Fairfax / Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ሮበርት ሙጋ ኣብ 1981፡ እዚ ቀዳማይ ሚኒስትር ምስ ኮነ ዝተወስደ ምስሊ'ዩ

ድሕሪ ናጽነት 1980 ዝተወለድና መናእሰይ፡ ካብ ስልጣኑ ክሳብ ዝእለ እንፈልጦ ፕረዚደንት፡ ሮበርት ሙጋበ ጥራይ እዩ።

ሮበርት ሙጋበ፡ ናይ ኣቦሓጎይን፣ ኣደይን ከምኡ'ወን ናተይ ፕረዘደንት እዩ። ናይ ደቀይ ፕረዚደንት ኮይኑ ከይቕጽል'ውን ፍርሒ ነይሩኒ። ንዓና፡ "ፕረዚደንት" ዝብል ቃል ሮበርት ሙጋበ'ዩ።

ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ንሱ ብዘለዎ ብቕዓት ቋንቋ ነምልኾ ነይርና። መደረታቱ፡ ሰሓብትን መነቓቓሕትን ነይሮም። ኣብ መጋብኣያታት ቤት ትምህርቲ ንዕኡ ዘወድሱ መዝሙራት ንዝምር።

መራሒና ምኻኑ፡ ኹርዓትና ነይሩ። ኣብ መትከል ዝኣምን ሰብ'ዩ።

ሰትዩ ወይ ሽጋራ ኣትኪኹ ኣይፈልጥን፣ ባህላዊ መግቢ ዝምባብወ ይምገብ፣ ተጻወትቲ ተኒስ ድማ ይፈቱ ነይሩ።

ንፖለቲካዊ ተቓወምቱ ብዝነበሮ ጭቆናን ናብ ቑጠባዊ ቅልውላው ኣብ ዝመርሐ ዘገምታዊ ውድቀት እታ ሃገር ኮይኑ ሃገር ክመርሕ ጸኒሑ። ሙጋበ ንገሊኦም ጀግና፤ ንገሊኦም ድማ ገበነኛ'ዩ።

ሙጋበ፡ ኩል ግዜ ሱፍን ከረባታን ዝኽደን ምዕሩግ ሰብኣይ ኮይኑ፡ ኣብ ገዝኡ ጽቡቕ ኣቦ'ዩ፣ ንደቁ ብፍላይ ድማ ንንእሽቶ ጓሉ ቦና ዝፈቱ ሰብ'ዩ።

ካብ ሆስፒታል ሲንጋፖር ዝሰማዕኹዎ መርድእ፡ ኣዝዩ ዘጨንቕ ዜና ነይሩ።

100 ዓመት ክሳብ ዝመልእ ክነብርን ኣብ ስልጣን ክጸንሕን ይምነ ነይሩ። ግን ካብ ክልቲኡ ቦኺሩ።

Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ሙጋበ፡ ዘየቋርጽ ማእኸል ስልጣን ዙምባብወ እዩ

ን37 ዓመት ኣብ ትሕቲ ጨካን ምሕደርኡ ኢና ነይርና። ኣዝየ እየ ዝፈርሖ። ኣብ ናይ ጋዜጠኝነት ህይወተይ ካብ ዝገጠሙኒ መደናገርትን ዘይግሉጻትን ሰባት ሓደ'ዩ።

ኣይኮነን ብሙሉእ ዓይንኻ፡ ሰምሰም እናበልካ'ውን ዘይትርእዮ ምስጢራዊ መራሒ ነይሩ።

ግን፡ ከም ኣብ ናጻ ዚምባብወ ዝዓበየ ጸሊም ቆልዓ፡ ብሳልኡ ኢና ትርጉም ዘለዎ ትምህርቲ ክንረክብ ክኢልና። ምስ ጸዓዱ ማዕረ መሰል ረኺብና ኢና። በቲ ኣብ 1980 ዝነበረ ዕርቂ ሙጋበ፡ ድሕሪ ናይ ዓመታት ግጭትን ምንዓቕን ጸዓዱን ጸለምትን ክተሓዋወሱ ገይሩ።

ኩል ግዘ፡ ረብሓን ሓይልን ትምህርቲ ዝርድኦ ሰብ ነይሩ። ፖሊሲታት ትምህርቲ ሙጋበ፡ ዙምባብወ ካብ ኣፍሪቃ እተቕንእ ሃገር ገይሮምዋ'ዮም።

ኣብ ደቡብ እታ ሃገር ከተማ ማስቪንጎ ኣብ ዝርከብ ፍሉጥ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ'የ ተማሂረ። ኣብ ሰዓት ዕረፍቲ፡ ጸባ፤ ኣብ ሰዓት ምሳሕ ድማ ጽሟቕን ሓይሊ ወሃቢ ብስኩትን ይቐርበልና ነይሩ።

ከምኡ እናበለ፡ ኮሌጃት ቴክኒክን መምሃራንን፣ ዩኒቨርሲቲታትን ኣብ መላእ ሃገር እናሰፍሑ መጺኦም። ሕጂ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ ሃራሬ እምኒ ደርቢካ፡ ሓደ ምሩቕ ተምሃራይ ኢኻ ትሃርም። ይኹን'ምበር መብዛሕትኦም ስራሕ ስኡናት'ዮም።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ 2000 ሮበርት ሙጋበ ብጽዓዱ ዝውነን መሬት ሕርሻ ክውረስ ዝእዝዝ መካትዒ ፖሊሲ ኣውጺኡ

ውሑዳት ዜጋታት፡ ንሱ ካብ ዘተኣታተዎም መተባባዕቲ ፖሊሲታት፡ ብፍላይ ድማ ፕሮግራም ምሕደራ መሬት ተጠቀምቲ ኮይኖም'ዮም። ገሊኦም ሓረስቶት ትምባኾ፣ ዕፉንን ካልኦት ዘራእትን ኮይኖም፡ ወነንቲ ሃብቲ ንምኻን በቒዖም።

ብዙሓት ግን ኣብ ኣፈጻጽማ እዚ መደብን፡ ኣብ 2000 ዝተተግበረ ምምንዛዕ ብጸዓዱ ዝውነኑ ዝነበሩ ተሓረስቲ መሬትን ቅርታ ኣለዎም፤ እዚ ኣብ ምዕባይ ንዝነበረ ንቑጠባ እታ ሃገር ጸሊዩዎ ተባሂሉ ይንቀፍ።

ድሕሪኡ ዋጋ ዶላር ዙምባብወ ዓንዩ። ድሕሪ ሓደ ዓመት፡ ኣብ ዲሞክራሲያዊት ሪፐብሊክ ኮንጎ ዝዋግኡ ወተሃደራት ክልእክ ወሲኑ። ኣብ ተመሳሳሊ ዓመት፡ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት እታ ሃገር እምባጋሮ መግቢ ተኸሲቱ። ድሕሪ እዚ እታ ሃገር ክትቐንዕ ኣይክኣለትን።

ኣብ 1990ታት፡ ሰራሕተኛ መንግስቲ ዝነበረ ወላዲ ኣቦይ፡ ኣርባዕተ ደቁ ናብ ሓዳሪ ቤት ትምህርቲ ልኢኹ ምምሃር ይኽእል ነይሩ። ሕጂ ግን፡ ሰራሕተኛ መንግስቲ ሕሳብ ናብ ስራሕ ዝኸደሉ ኣውቶብስ'ውን ምኽፋል ኣይኽእልን።

Image copyright AFP
ናይ ምስሊ መግለጺ ቑጠባ ዙምባብወ ወዲቑ'ዩ

ኣብታ ሃገር ዘሎ ከቢድ ዝቕባበ ዋጋ፡ ኣቦይ ብዝረኽቦ ገንዘብ ጥሮታ ክናበር ኣየኽኣሎን። እዚ ኹሉ ብሙጋበን ሓደገኛ ፖሊሲታት ቑጠብኡን ዝሰዓበ'ዩ።

ንሓርነትት ዝተገብረ ኲናት ኣብ 1980 ናጽነት ኣምጺኡ ክኸውን ይኽእል፡ ሙጋበ ግን ክሳብ መወዳእታ ቃልሲ ጠጠው ኣየበለን ነይሩ። ብፓን-ኣፍሪቃኒዝምን ማርክሲዝምን ይኣምን ነይሩ።

ሃገር ነጻ እንተውጽአ'ውን ጨቋኒ ካብ ምኻን ግን ዓዲ ኣይውዓለን። ንስልጣን ፍሉይ ፍቕሪ ነይሩዎ።

ኣብ ባህሊ ዙምባብወ፡ ኣይኮነን እንዶ ሞት ፕሬዝደንት ሞት ተራ ሰብ'ውን ኣይትጽምብሎን ኢኻ፤ ኣነ ድማ ብሕልፈት ህይወቱን እንፈትዋ ዙምባብወ ገዲፉ ብምኻዱን ጉህየ'የ።

Image copyright Reuters

ተመሳሳሊ ዛዕባታት

ተወሳኺ ዛንታ