ዶክተር ገነት ዘውዴ፡ "እቲ ፖሊሲ ትምህርቲ እንታይ ይብል ከምዝነበረ ጽሒፈዮ እየ"

ዶ/ር ገነት ዘውዴ Image copyright Embassy of Ethiopia, New Delhi

እቲ ሓድሽ ዓመት ኣመልኪትና ካብ ሚድያ ዝጠፍኡ ሰባት ምትእልላሽ ቐጺልና'ለና። ሎሚ ድማ ምስ'ታ፡ ሓድሽ ፖሊሲ ትምህርቲ እንትለዓል ስማ ሓቢሩ ዝለዓል፡ ወይዘሮ ገነት ዝውዴ [ደ/ር] ኣውጊዕና ኣለና፤ እነሆ።

ቀዳማይን ካልኣይን ዲግሪ፤ ኣብ ሃገረ አመሪካ፡ ሳልሳይ ድግሪ [ዶክትሬት] ድማ ብዓለምለኻዊ ርክባት ኣብ ሃገረ ህንዲ እያ ሰሪሓ።

ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ፡ ኣብ ክፍሊ ትምህርቲ 'ቴክኒካል ቲቸርስ ኤዱኬሽን' ሓጋዚት መምህር ኮይና ምሂራ። ከምኡ'ውን ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ፡ ተሓጋጋዚት ፕሮፌሰር፡ ሓላፊት ክፍሊ ትምህርቲ ቢዝነስ ኮይና'ውን ኣገልጊላ።

ኣብ ቦስተን በንከር ሂል ዝበሃል፡ ኮምኒቲ ኮሌጅ ናይ ስራሕ ልምምድ ከምዝገበረት እውን ይዝረብ።

ቅድሚ 1993 ዓ.ም ድማ ኣብ ኬንያ፡ ዩኒቨርስቲ ኬንያታ ደጋዊት ፈታኒት ኮይና ሰሪሓ።

ብድሕሪኡ' ድማ፡ ሚኒሰተር፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኮይና ድሕሪ ምግልጋል፡ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ህንዲ ኮይና ሰሪሓ።

ዶክተር ገነት ክልተ መጻሕቲ ብእንግሊዝኛ ኣበርኪታ እያ። እቲ ሓደ Resistance, freedom and Empowerment: The Ethiopian women struggle[ቃልሲ ደቂ ኣንስትዮ ኢትዮጵያ ] እንትኸውን፡ እቲ ካልኣይ ድማ No One Left Behind ዝብል እዩ። እቲ ካልይ ናብ ኣምሓርኛ ኣይተተርጎመን።

ሐዚ እንታይ እናሰራሕኺ ኢኺ?

ጡረታ ካብ ዝወጽእ ሰለስተ ዓመት ገይረ ኣለኹ። ካብኡ ንደሓር፡ ስትራተጂክ ማእከል ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣጣይሸ ምርምር እናካየድኩ እየ ዝርከብ።

ንደቂ ኣንስትዮ ናይ አመራርሓ ክእለትን መሃዝነትን ስልጠናን'ውን ንህበሉ ኢና።

ኣብ ሚድያ [ዋልታ] ፡ 'የህይወት ወግ' ዝበሃል ንሓደ ዓመት ዝመሓላለፍ መደብ እዩ ነይሩ። ሕዚ ብሰንኪ ገንዘባዊ ሕጽረት ተቋሪጹ እዩ።

ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ንነዊሕ እዋን ሰሪሕኺ ኢኺ'ሞ ምስ ዝተዛመደ ትሰርሕዮ ነገር የለን?

በዚ ዕድመይ እዚ ኣይኣኽለኒን ድዩ [ንውሕ ዝበለ ሰሓቕ]። ንኣረጊት ሰበይቲ እዚ ንኢሱኒ ዶ ኢልኪኒ [ሰሓቕ]።

ዶክተር፡ ርግጽ ዕድመ ኣይሕተትን'ዩ ዝበሃል። ግን . . . ?

ጸገም የብሉን። ኣነ ሕዚ ስብኣይ ኣይደልን [ሰሓቕ]። 71 ዓመተይ'ዩ።

ኣማኻሪት ኮይንኪ ዝሰራሕኽሉ ኣጋጣሚ ኣሎ'ዶ?

የለን። ንዝሓተተኒ ሰብ ግን ይህብ'የ። ብዛዕባ ቑልዕነት፣ ጓል ኣንስተይቲ ምዃን፣ ኣረጋውያን . . . ዝብሉ የማኽር'የ።

ፖሊሲ ትምህርቲ፡ ንስኺ ካብ ዝነበርኽሉ ግዘ ኣትሒዙ ከም ዝተዳኸመ ይግለጽ፤ ክትንቀፊ'ውን ይስማዕ። ንምኻኑ፡ በዚ ትሰማምዒ'ዶ?

ይሰማማዕየ፤ ግን I am not involved [ኣነ የለኹሉን]። ካብቲ ስርዓተ ትምህርቲ ካብ ዝወጽእ . . . ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ህንዲ ናይ ዲፕሎማሲ ስራሕቲ ይሰርሕ ነይረ። ጥሮታ ካብ ዝወጽእ ድማ ሰለስተ ዓመት ኮይኑኒ ኣሎ። ስለዚ፡ ካብቲ ስርዓተ ትምህርቲ ካብ ዝፍለ 13 ዓመታት ተቖጺሮም ኣለው።

ኣብዚ ስራሕ፡ ትኹረተይ ኣብ ዙርያ ደቂ ኣንስትዮ ኮይኑ፡ ብዙሕ ቅር ኣይብለንን፤ ግን ይሰማማዕ'የ።

ከምዚ ክብሃል ክትሰምዒ ከለኺ፡ እንታይ ትብሊ?

ዌል. . . ግዘ ረኺበ እቲ ዝብሃል ዘሎ ሓቂ ድዩ፤ ኣይኮነን? እቲ ጸገም እንታይ'ዩ? ኢለ እንተዘጽንዖ ደስ ምበለኒ ነይሩ።

ንመጻኢ ኣይትሓስብን?

ወይለከ! ኣሪገ እየ'ኮ [ስሓቕ]። እቲ ናይ ትምህርቲ ፖሊሲ ከመይ ነይሩ . . . እንታይ ነይሩ? ዝብል ጽሒፈ ኣለኹ።

ካሊእ ዝደለየ ሰብ ድማ እናጸሓፈ ይቕጽል። ኣብ ሓደ ሰብ ጥረሕ ምምርኳዝ ጽቡቕ ኣይኮነን።

ድምጽኺ ግን እርጋን ዝሰዓሮ ኣይመስልን?

[ሰሓቕ] . . . እምበኣር ኣነ እቲ ዝስምዐኒ ኣብ መጽሓፍ ኣስፊረዮ ኣለኹ። ድሕሪኡ፡ ተቐቢሎም ንዕኡ እናኣረምካ ምኻድ ድማ ናይ'ቲ ሓድሽ ወለዶ'ዩ ክኸውን። ሓደ ሰብ ጥራሕ ክኸውን የብሉን።

እስኪ፡ ብዛዕባ ናይ ውልቂ ህይወትኪ ኣውግዕኒ?

ኣደ ክልተ ቆልዑ እየ። ክልቲኤን ደቀይ ድማ ሰለስተ ቆልዑ ወሊደን እነ ሓጎ ገይረናኒ'የን። I am happy with my personal life [ሕጉስቲ እየ]. . . ሓዳር ከም ዘይብለይ ትፈልጢ ኢኺ። ግን I'm very happy! ምስ ደቀይ ጽቡቕ ርክብ ኣለኒ። ግዘይ ምስ ደቀይ እየ ዘሕልፎ።

ብህይወት ዘለው መሓዙተይ'ውን ኣለው፤ ምስኣቶም'ውን . . . ። እ . . . I love to read [ምንባብ እፈቱ'የ], I read.. እዚ'ዩ ህይወተይ።

እንታይ ዓይነት መጽሓፍቲ ኢኺ ተንብቢ?

ዝኾነ! ኣብ ኢትዮጵኣ ዝተጽሓፉ ይኹን ኣብ ዓለም ዘለው፡ ናይ ቑጠባ፣ ትምህርቲ . . . ገለ። ቀደም መንእሰይ ኮይነ ልቢ-ወለድን ጥንክር ዝበሉ መጽሓፍትን ይፈቱ ነይረ። ሕዚ ግን ንልቢ-ወለድ ኣሪገ'የ [ስሓቕ]።

ምርጫኺ ናይ መን ነይሩ?

ኣብ ናትና እዋን፡ ኣጋታ ክሪስቲ፡ ዳንኤላ ስቲል። ካብ ኢትዮጵያ ድማ ። ብፍላይ 'ፍቅር እስከ መቃብር' ሰለስተ ግዜ እየ ኣንቢበዮ።

ኦሮማይ፣ ወንጀለኛው ዳኛ. . ቀደም እነሓጎይ መጻሕፍቲ ተንብብ ስለዝነበረት፤ ንሳ እያ መጽሓፍ ምንባብ ኣልሚዳትኒ።

ሙዚቃኸ?

ሙዚቃን ስዕስዒትን [እስክስታ] ብጣዕሚ እየ ዝፎቱ። ሕዚ ገፍን ዕድመ ውስድ እናበልኩ እየ። ጉልበተይ ይደኽመኒ እዩ።

ይኹን'መበር ሕዚ'ውን ሙዚቃ እንትሰምዕ፡ ወነይ ይለዓል እዩ። ኣስቴር፣ ብዙየን፣ ጥላሁን ገሰሰ ከምኡ ድማ በዛወርቅ ግጥምታት ይፎትዮም እየ። ኣብ መጽሓፈይ ጠቒሰዮ ኣለኹ።

". . . የማነሽ ይሉኛል የማን ልበላቸው፣

ብቻየን ብቀርስ ምን አስጨነቃቸው. . . "

ዝብል።

ዝተፈለየ ምኽንያት ኣለኪ ድዩ?

ንምንታይ መሲሉኪ፤ ኣነ ምስ ጓል ኣንስተይቲ እየ ዘተኣሳስሮ። ኩሉ ጊዘ ጓል . . 'ናይ መን ኢኺ' ትበሃል።

"'ናይ ሰብ ኢኺ' ኮ እዩ" እቲ ትርጉሙ። 'ኣቕሓ ኢኺ' ዳርጋ ማለት እዩ። ናይ ወዲ ተባዕታይ ኣቕሓ።

ርግጽ፤ ድምጻ'ውን ይፈትዎ እየ። ካብቶም ኣናእሽቱ፤ ቴዲ ኣፍሮ ደስ ይብለኒ።

ተወሳኺ ዛንታ