ሓለፋታት ኪሮስ ኣለማዮሁ

ብየማነ ናግሽ

ኪሮስ ኣለማዮ Image copyright ኪሮስ

ስሞም ሓደ። መልክዖም፣ ኣሰነታትራ ጸጉሮም ኾነ ኣዘራርበኦም ይመሳሰሉ። ጥቓ ንጥቓ ድማ ኮፍ ይብሉ። ክልቲኦም ንጡፋት ተምሃሮ እዮም።

መምህር ፋንታሁን፡ ንሳልሳይ ክፍሊ ተምሃሮኦም ሕቶ እንትሓቱ ክልቲኦም ኢዶም ዊጥ እናበሉ የጸግምሎም።

"ድሕሪ ሕዚ ንስኻ ኪሮስ ትበሃል፤ ንስኻ ድማ ዮናስ ትበሃል" ኢሎም ነቲ ሓደ ሓድሽ ስም ኣውጽእሉ። ዮናስ ዝብል ሓድሽ ስም ዝተውሃቦ ተምሃራይ፡ ኮርዩ።

መምህር ፋንታሁን ንምፍላይ ዝኣክል ከምዝኾነ ከረድኡዎ ይፍትኑ። በጀ ኣይበለን። "ነቲ ኣቦይን እነይን ዘውጽኡለይ ስም፡ ሓዲግኩም ካሊእ ክተውጽኡለይ ኣይትኽእሉን" ኢሉ።

መምህር ፋንታሁን ብጣዕሚ ዝፈትዩዎ ተምሃራዮም እዩ። "ንምዃኑ ዮናስ ማለት፡ እንታይ ማለት ከምዝኾነ ትፈልጥዶ?" ሓተትዎ፤ ኣይፈለጦን።

"በል ከረደአካ" ኢሎም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ንዘሎ ዛንታ ዮናስ ተረኽሉ። ዮናስ ኣብ ውሽጢ ዓሳ ነባሪ፡ ሰለስተ ቐትርን ሰለስተ ለይትን ብህይወት ዝጸንሐ ተኣምራዊ ነብይ ከምዝኾነ ኮፍ ኣቢሎም ኣረድኡዎ።

ነዚ ታሪኽ ዘዘንተወልና ውሩይ ስነጥበባዊ ኪሮስ ሃይለስላሰ እዩ። 'ዮናስ' እናተብሃለ ክጽዋዕ ብመምህሩ ዝተበየኖ ድማ፤ መተዓቢይቱ፡ መጓይይቱ፡ መማህርቱ፡ 'እንዳ ወይዘሮ' ኣብ እትበሃል ዓዲ ዝቦቖለ፡ ወዲ ግራዝማች ኣለማዮሁ --- ኪሮስ ኣለማዮሁ እዩ።

ብጒሓቱ ንታሪኽ ዝተሓጸየ 'ዮናስ'

ኪሮስ ሃይለስላሴ ብዛዕባ ኪሮስ ኣለማዮሁ ኣልዒሉ ኣይጸግብን። መወዳእታ ዘይብሎም ተዘክሮታት ቁልዕነት ኣለውዎ።

'ኣሸምባይዶ ብትግርኛ ምድራፍ፡ ብትግርኛ ምብካይ'ኳ ከም ገበን ኣብ ዝርኣየሉ እዋን' ዓው ኢሉ ብትግርኛ "ኣንጎዓይ ፍስስ" ኢሉ ስምዒት ህዝቢ ዘለዓዓለ፤ ኣብ ምድረ ኢትዮጵያ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ስሙ ዝገነነ ኪሮስ ኣለማዮ፡ ኣብ ልቢ መሓዝኡ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ልቢ ብዙሓት ፈተውቱ ሎሚ'ውን ኣሎ።

ሳዕስዒቱ፣ ወንኡ፣ ኣወናዝፍኡ፣ አሰናትራ ጸጉሩ ኮታስ ብኹለመንኡ ኣብ ልቢ ህዝቢ ኣትዩ። ንትግርኛ ድማ ትንሳኤ ኾይኑ ሓሊፉ።

እንተኸነ፤ ኪሮስ ኣለማዮሁ፡ ብጒሓቱ እዩ ኣብ ስኒ ደርጊ ዝኣተወ። ክልተ ሰለስተ ጊዜ ተኣሲሩ።

ሓደ መዓልቲ፡ ኪሮስ ካብ ቤት ማእሰርቲ ማእከላዊ (ኣዲስ አበባ) ምስ ተፈትሐ፡ ምስ መሓዝኡን ሞኽሹን ብዛዕባ ቁልዕነቶም የዕልሉ ነበሩ።

ኪሮስ ሃይለስላሰ፤ "እቲ መምህር ፋንታሁን ዝበሉኻባ ትዝክሮዶ" ኢሉ ሓተተ።

ኪሮስ ኣለማዮሁ ድማ ተገሪሙ "ከመይ ዘኪርካዮ፤?" በለ። ነቲ ዝሓለፎ ግፍዕታት እናዘከረ፡ ምስ ዛንታ ዮናስ እናመሳሰለ። ካብ ከብዲ ዓሳ ነባሪ ወጺኡ፡ ምስ መሓዝኡ ከዕልል ምብቅዑ፡ ተኣምር ኮይኑዎ።

Image copyright ኪሮስ

እዞም መሳቱ፡ ራብዓይ ክፍሊ ምስበጽሑ ካብ ፍረወይኒ ናብ ውቐሮ እዮም ከይዶም።

"ኣብኡ ኢና ድማ እቲ ፍቕርናን መንነትናን እናስተማቐርናዮ መጺእና። ኣሸዑ እዩ ፍሉይ ናይ ኪሮስ ተውህቦታት ብዝበለጸ ክረአ ዝጀመረ" ይብል ኪሮስ ሃይለስላሰ። እንተኾነ፡ ኪሮስ ኣለማዮ ካብ ብቖልዕኡ ብፍላይ ፋጻ [ሻምብቆ] ካብ ኢዱ ኣይትፍለን ነይራ ይብሉዋ።

"ዕንድር ፋጻ፣ ሻምብቆ ይጻወት ነይሩ። ቴክኒክ ክንወጽእ እንተለና፡ ናትና ክፍሊ ብኪሮስ ምኽንያት ብጣዕሚ እዩ ዝደምቕ ነይሩ" ይብል። ኪሮስ ይደርፍ፡ ኪሮስ ድማ መድረኽ ይመርሓሉ።

ኪሮስ ኣለማዮሁ 8ይን 9ይን ኣብ መቐለ ሃጸይ ዮውሃንስ ቀጺሉ። ኪሮስ ሃይለስላሰ ድማ ኣቋሪጹ ናብ ኣስመራ ኸይዱ።

ድሕሪ 10 ዓመት እዮም እምበኣር ኣብ ኣዲስ አበባ ተራኺቦም ዘውግዑ ዘለዉ።

"ኣነ ዩኒቨርስቲ ወዲኣ 'ሃገር ፍቅር' ተመዲበ። ንሱ ድማ ካብ 'ዩኒቨርስቲ ደርጊ' [ማለት ካብ ቤት ማእሰርቲ] ተፈቲሑ ካብ መቐለ ኣብ ራስ ትያትር ተመዲቡ ተራኺብና" ይብል ኪሮስ ሃይለስላሰ።

"አመጻጽኣና ይፈላለ እዩ። ንሱ ተኣሲሩ፣ ተገሪፉ ተሳቕዩ እዩ መጺኡ። ኣነ ካብ ሰላማዊ ዩኒቨርሲቲ እየ መጺኣ" ብምባል ይዝክር።

ኪሮስ ባዕሉ "ንክትዛረቦ ስቓይ ቀሊል'ዩ፡ ዘይሓልፍ የለን ሓላፋይ እዩ" ዝብሎ።

ኣብ ኣዲስ አበባ ግን ገዛ ኣይነበሮን። ኣብ ኣምፒር ትያትር፡ ኣብ ሓንቲ ጸባብ መለማመዲ ክፍሊ ክነብር ጀሚሩ።

"እቲ ቦታ ጸልማት እዩ፡ በይኑ ስለ ዝኾነ ድማ ይጨንቆ ነይሩ። ሓደ መዓልቲ፡ ካብታ ዝድቅሰላ ክፍሊ ምስ ወጸ፡ ሓሙሽተ ደቒቓ ከይጸንሐ፡ እቲ ሲኒማን እታ ንሱ ዝነብረላ ዝነበረን ክፍሊ ተባሪዑ፡ ንሕንጢጥ ድማ ድሒኑ" ይብል ኪሮስ ሃይለስላሰ።

ኣንጉዓይ ፍስስ!

ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣሸሓት ተጋሩን ኤርትራውያንን ኣባላት 'ወያነን' 'ሻዕብያን' ተባሂሎም እናተሃደኑ ይእሰሩ ምንባሮም ይዝክር።

ኪሮስ ኣለማዮሁ'ውን ኣየምለጠን። ንካልኣይ ጊዜ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ሃገሩ ተዳጒኑ።

Image copyright ኪሮስ

"ኣወዓዕላና ምስቶም ኣምሓርኛ ተዛረብቲ ስለዝነበረ እዮም ንዓና ዘይኣሰሩና ምበር ዝተረፈ ትግራዋይ ኣይነበረን"

እንተኾነ፡ እቶም ኣብያተ ማእሰርቲ ንካልኦት'ምበር፡ ንኪሮስ ኣብያተ ትምህርቲ እዮም ነይሮም ይብል ኪሮስ ሃይለስላሰ።

እታ ፈለማ ምስ ህዝቢ ዘላለየቶ ካሴት "ኣንጎዓይ ፍስስ" ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ ኾይኑ እዩ ዳርጋ ወዲኡዋ።

"ውነይ ክምስ፤ ኣንጉዐይ ፍስስ

ልሳነይ ልጉም፤ ስነይ ክምስ"

እናበለ፡ በቲ መረዋሕ ድምጹ ካብ ልቡ ቅንዝው ክብል ዝሰምዐ፤ በቲ ስርዓት ሰንሰን ዝበለ ህዝቢ ድማ መተንፈሲ ረኸበ።

መብዛሕተኦም ዜማታት ኪሮስ ኣብ ዝኾነ ሓቃዊ ዛንታ ተደሪኾም ከምዝተሰርሑ እዩ ዝእመን።

ብፍላይ ግን፡ ኣብዛ ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወጽአ ዝሰርሓ ታሪኻዊት ካሴት፡ ሓንቲ መሕዘኒት ደርፊ ኣላ።

"ዝፈትዋ ቆልዓ ከይመነኹዋ፣

ካብ ቤት ምሕፃነይ ተፈለኹዋ"

እዚ ዛንታ፡ ዛንታ ሓደ ትግራዋይ እዩ። ምስተመርዐወ ኣብ ሳልሳይ መዓልቱ ተኣሲሩ ምስመጸ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንኪሮስ ኣውጊዕዎ።

እቲ መርዓዊ፡ ሽዑ ተረሺኑ'ዩ። እታ መርዓት ድማ ጥንሲ ሒዛ ስለ ዝነበረት፡ ሓደ ምስ ወለደት "ደጊም ስብኣይ ኣየእትን" ኢላ ምሒላ ከምዝተረፈት ይዝንቶ።

ኣብ ቤት ማእሰርቲ መቐለ

ተጋዳላይ ብርሃኑ ኣባዲ ንኪሮስ ዝፈልጦ፡ ኣብ ኲሓ ኣብ ወፍሪ 'እድገት በህብረት' እዩ። ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ፡ 1968 ዓ/ም። ኣብቲ ወፍሪ ክራር እናተጻወተ ብሄራዊ ስምዒቶም የለዓዕሎ ከምዝነበረ ነጊሩና።

እንተኾነ፡ ጸኒሖም ኣብ መቐለ ቤት ማእሰርቲ 'ቀይሕ ራዕዲ' ምስተራኸቡ እዮም ዝያዳ ተላልዮም።

ብርሃኑ ኣባዲ፡ "ኪሮስ ብጣዕሚ ተሳቕዩ እየ ረኺበዮ። እቲ ሓይከማ ኣፉ ሰንጢቑዎ ነይሩ። ቁስሉ ገና ከይደረቐ ኢና ተራኺብና" ክብል ነቲ እዋን ብሓዘን ይዝክሮ።

ሸሞንተ ቁጽሪ ዝበሃል መግረፍቲ፡ ምእንቲ ድምጺ ከየስምዑ ኢዶምን እግሮምን ተኣሲሮም፡ ሓይከማ ዝበሃል ከም ልጓም ዝዓይነቱ፡ ኣብ ኣፎም የእትውሎም ከምዝነበሩ ይዝክር። ብሰንኪ እዚ ድማ ብዙሓት ኣካሎም ጎዲሎ ኮይኖም ተሪፎም።

ነዚ ወድ'ዚ ድማ ይኸውን

"ዋይ! ይኸውን ዶኾን

ብርሃን ከሪኣ ንዓይነይ" እናበለ ጭንቅን መሪር ስቓዩን፡ እናስቆንቆነ ዘዜሞ።

Image copyright Zafu Kiros

ብርሃኑ፡ ልዕሊ ሽሕ ዝኾኑ እሱራት ኣብ መረባ ይድቀሱ ከምዝነበሩ ይዝክር። ኣጋጣሚ ምስ ኪሮስ ጥቃ ንጥቓ እዮም ዝድቅሱ ነይሮም። ኩሉ ነገር ድማ የውገዖ ነበረ።

"ኪሮስ ካብ ሙዚቃ ክእለቱ ንላዕሊ፡ ተጻዋቲ፡ ወግዐኛን በዓል ላዛን እዩ። ኣብቲ ናይ ስቓይ ጊዜ ወግዒ እናምጸአ የረሳሰዐናን የስሕቐናን ነይሩ" ይብል።

ኣብ መንጎ ዋዛ ግን፡ ገለ ብዛዕባ ወጽዓ ሕውስ የብል ነይሩ።

ሓደ መዓልቲ፡ ኣብ ጥቐኦም ዝድቅስ እሱር "ኪሮስ ሎሚ'ውን ኣይገደፈካን'ድዩ ብዛዕባ ጭቆና ተውግዕ ኣለኻ?" ኢሉ ይሓቶ። ገለ ሰባት ከምዚ ሓስዮም፤ ንካልኦት እሱራት ኣጸሊሞም ቀልጢፎም ይወጽኡ ነይሮም፤ ይበሃል።

ኪሮስ ግን፡ "ስማዕ እንዶ ሓወይ፡ ፖለቲካዊ እምነት'ኮ እርሳስ ኣይኮነን!" ክብል መሊስሉ ይብል ብርሃኑ።

'መቶ'ለቃ' ደስታ፡ ዝበሃል ሓላፊ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ንኪሮስ ይፈልጦ ነይሩ። እቲ ሓላፊ፡ ንዝፈልጦ ሰብ መቕጻዕቲ የኽብድ ስለዝነበረ፡ ንኪሮስ እውን ኣይመሓሮን።

እኳደኣስ፡ ኪሮስ ኣብ መዝገብ እቶም ክቕተሉ ኣለዎም ዝተብሃሉ ሰፊሩ ምንባሩ፡ ብርሃኑ የዘንቱ።

ሓደ ኣጋጣሚ ግን ተፈጢሩ። ዓወት ኲናት ዓድዋ ይኽበር ነይሩ። ኣብ ድሮ እቲ በዓል ሓንቲ ግጥሚ ጽሒፉ ንኣርባዕተ መሓዝቱ ኣንቢብሎም።

"ንዘክሮም ናይ ቀደም ወለዲ

ሓጺራቶም ዘጽንሑልና ዓዲ

ንሓልዋ ብግዲ ብውዲ"

ብጽባሒትኡ ኩሎም እቶም ሓለፍቲ ናብ 'ባሎኒ' ነቲ በዓል ከኽብሩ ከይዶም እናሃለዉ፡ ኪሮስ 'እዚ በዓልና እዩ፤ ንሕና'ውን ነኽብሮ" ኢሉ የለዓዕል። ተስማሚዖም። እቲ ግጥሚ ኣብኡ የንብበሎም እሞ፡ ጣቕዒት ብጣቐዕዒት ዕንጽራር ይገብሩዋ። እቶም ሓለፍቲ ካድረታት ነዚ ሰሚዖምዎ።

ኪሮስ፡ ነቲ ዘቕረቦ ግጥሚ፡ ከርእዮም ሓቲቶምዎ፤ ኣይጸልኡዎን። ድሕሪ'ዚ፤ ኣብቲ ውሽጢ ቤት ማእሰርቲ፡ ሓንቲ ኪነት ኣጣይሹ ክጉስጉስ ሓቲቶምዎ። ንሱ'ውን ፍቓደኛ ኮይኑ።

ክራሩ ኣምጺኦምሉ። እሱር ኮይኑ እናተዓጀበ፡ ኣብ መቐለ እናዞረ ኣብ ህዝባዊ መድረኻት የበራብር ነይሩ።

"አዚኣ መበገሲት ኮይናቶ፡ ካብ ሞት ወጺኡ'ምበር ካብ መንጎ እቶም ዝርሸኑ እዩ ነይሩ" ይብል።

ኣብቲ እዋን፡ ኪሮስ ንደርጊ ዝጉስጉስ ዝነበረ ዘመስሎም ሰባት ክህልው ይኽእሉ እዮም። ተጋዳላይ ብርሃኑ ኣባዲ ግን፡ 'ኣይፋሉን' እዩ ዝብል።

ደርጊ ክጉስጉሰሉ እዩ ነጻ ለቒቑዎ። ኪሮስ ድማ፡ ላዕሊ ላዕሉ ነቲ ስርዓት ዝድግፍ መሲሉ፡ ብውሻጣዊ መልእኽታት ግን ነቲ ስርዓት ይጎዝዮ ነይሩ ይብል።

"ኪሮስ ዓዲ ሙሉእ ዘወየነ'ኮ እዩ"

ንኣብነት "ጎንደራ ናይ ኸብዲ" ዝብል ናይ ኪሮስ ደርፊ፡ ኣብቲ እዋን ንስርዓት ደርጋውያን ካብ ዝግባእ ንላዕሊ እዩ ዝገልጾ ይብል።

"ማርክሲዝም ሌኒንዝም፡ ከየንበብካያ

ቲኦሪ ብተግባር ከይተርጎምካያ

ናበይ፡ ናበይ፡ ናብ ወንበር ጉያ"

ክብል ዝደረፎ፡ ብቐጥታ ንመራሕቲ እቲ ስርዓት ዝምልከት ከምዝኾነ ይገልጽ።

Image copyright ኪሮስ

"ኪሮስ ትንሳኤ ትግርኛ ገይረ እየ ዝወስዶ" ዝብል ብርሃኑ፡ ኣብ በረኻ'ውን ኩሉ ተጋዳላይ ብዘይ ኣፈላለይ ዝፈትዎ ደራፊ ምንባሩ ይዛረብ።

"ካሊእ ተሪፉ፡ [ኣብ በረኻ] ኣብ ድምጺ ወያነ ምስተመደብኩ ናይ ስነ ጽሑፍ ስራሕቲ፤ ምህዞታት እንትንሰርሕ ኩሉ ጊዘ ናይ ኪሮስ ደርፍታት፡ ከም መነቃቓሒ ንግልገለሉ ነይርና" ክብል ይዝክሮ።

ፍሉይነት ኪሮስ

ኪሮስ ኣብ ዘመኑ ካብ ዝነበሩ ደረፍቲ ዝፈልዮ ሓደ፡ ነባር ወረዳታት ትግራይ ብእርይ ቁጽር እንትጽወዐን እዩ። ካብ ወልቃይት ጀሚሩ ክሳብ ኢሮብ ሓንቲ ከየትረፈ ኣዚሙለን። ብላዘአን ድማ ደሪፉለን።

ብርሃኑ ኣባዲ፡ ከም ሓደ ነባር ጋዜጠኛን ጸሓፍን፡ ነዚ ዓብይ ትርጉም እዩ ዝህቦ።

"ሰላም ዓዲ ገብሩ ቆራሮ

ዓዲ ነብሪ ዓዲ ዳዕሮ

ሰለኽለኻ ምስ ሸራሮ፤

ዓዲ 'ውዓለ ምስ ባድመ

ዓዲ ሃገራይ . .

ንስኻትክን ዕባይ ትግራይ

ኪሮስ፡ ንመላእ ትግራይ፡ ከም 'ሽላ ሰማይ' እናዛወነ፤ ካብ ሽረ ጀሚሩ ብኣክሱም ኣቢሉ በቲ ዘይምኖ ላዝኡ ንኹለን ይኾለን፤ ይጥብረን።

"ኣክሱም ዓደይ ውቕሮ ማራይ

ዛና ዓዴት ማይጨው ታሕታይ

ናዕዴር ዓደይ መሬት ትግራይ"

ካብ ምዕራብ ትግራይ ብማእኸላይ ጥሒሱ ንዓጋመ፡ ብገርዓልታ ኣቢሉ ንእንደርታ ይጓዓዝ'ሞ ንደቡብ ትግራይ ራያ ዓዘቦ ይሓልፍ፤ ኪሮስ ሕሉፍ እዩ።

ንኹለን "ሰላም" ጥራሕ ኣይኮነን ዝብለን። እንተስ ምስ ጅግንነት እንተስ ምስ ጥንታዊ ታሪኽ፤ እንተስ ምስ ካሊእ ክብርታትን ጸጋታትን እናዛመደ፡ እናዋዘየ፡ ይሳለመን።

ንሱን ተልሂቱን፤ ምዕሩግ አከዳድንኡን ተሓዊስዎ፤ ማዕሪጉ የማዕርገን። ምሕዝነተን፡ መስተአንን ምግበንን እናልዐለ 'ሰላም' እናበለ ይሽልመን።

ንገሊአን ዓዲ ጽራይ፡ ንገሊአን ዓዲ ስረ፤ ንገሊአን ዓይኒ ትግራይ እናበለ ነቲ ኣብ መንጎአን ዘሎ ሓድነታዊ ሰረት የጽነዖ።

ኪሮስ፡ 'ስቕ ኢሉ ዝመጸሉ ኣይኮነን ዝገጥም' ይብል ኣብ ትሕዝቶ ግጥምታቱ መፅናዕቲ ዘካየደ ሰለሞን ገብረእግኣብሄር።

ፍሉይ መጽናዕትን፤ ኣድህቦን ከምዝገብር ብምግላጽ ብሓጺሩ "ኪሮስ ኣብዘይ እዋኑ ዝነበረ ሰብ እዩ" ክብል ይገልጾ።

ኣይመነኹዋን!

ተጋዳላይ ብርሃኑ ንካልኣይ ጊዜ ምስ ኪሮስ ዝተራኸበ "ድሕሪ ዓወት" እዩ። ንሱ ኣብ ቴሌቪዥን ኢትዮጵያ፡ መደብ ቋንቋ ትግርኛ ሓላፊ ምስ ኮነ፡ ኪሮስ ሓድሽ ካሴት ኣሐቲሙ ስለ ዝነበረ፡ ኣብ ቴሌቪዥን ቀሪጾም ከቕርብሉ ተራኺቦም።

'ኣይሞነኽዋን' ኣብ ዝብል ደርፉ

"ዓዲ ኩዕንቲ ተባሂልኪ

ዓዲ በለስ ተባሂልኪ

ዓዲ እምኒ ተባሂልኪ

እንተንኣኺ የኹረዐኪ

ትግራይ ዓደይ ኮሪዐልኪ" እናበለ 360 ድግሪ እናዞረ፡ ነታ ዝፈትዋን ዝሕለቐላን ዓዱ፡ ኣፍ ልቡ እናወቕዐ፡

እቲ 'እምኒ' ዝተብሃለ ወርቂን እምነ በረድን ከምዝኾነ ኣዚሙ።

'ዓደየ ሓውዜን' እትብል ዝሕንዝሕ ተንብዕ ደርፉ፡ ኣብዛ ካሴት እዩ ዘስቆንቁና። 'ክራር ሃቢ' እንትብል ድማ፡ 'ንትግራይ ካብዚ ንላዕሊ እንታይ ክበሃል ይካአል?' ዘብል እዩ።

'ሎሚነየ' ኣብ ዝብል ደርፉ፡ ናውቲ ገዛ ሓደ ትግራዋይ እሪ ቁጽር ኣቢሉ ንሕጽይቱ ተማልአለይ ይብላ።

"ታሪካዊ ዓሌት ሊቀ ሊቃውንቲ

እቲ ናይ ኣቦይ ማእሲ መን እዩ ኣማቲ?"

ዝብል ሓረግ ግን፡ ንሓዋሩ ከም መጠንቀቕታ ዝደረፎ ከምዝኾነ ዝትርጉሙዎ ኣለው።

ጠቐነታት

"ድሕሪ ዓወት" ኣብታ ናይ መጀመርታ ለካቲት 11 እንትኽበር፤ ኪሮስ ኣብ ዓዲ ኣይወዓለን።

"ገለ ሰባት ነዚ ከም ኣሉታ ተጠቒሞም፤ ስሙ ናይ ምጽላም ጎስጓስ ይካየድ ነይሩ" ይብል ብርሃኑ ኣባዲ።

ገለ ሰበ ስልጣናት ከይተረፉ፡ ናይ ኪሮስ እዚ ሓድሽ ካሴቱ ከይቕረጽን ብቴሌቪዥን ከይተሓላለፍን ጽዕንቶ ክፈጥሩ ፈቲኖም፤ 'ናይ ኪሮስ ዓሰርተ ጊዘ ኣይትደጋግሙ' ዝብሉ'ውን ነይሮም።

እንተኾነ እቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝካየድ ዝነበረ ዘመተ ዘይቅኑዕን፡ ካብ ቅንኢ ዝተበገሰ ከምዝኾነን ከፍ ኢሉ ናይ ልቡ ኣውጊዑኒ ይብል። ዓይኑ ቅጽርጽር እናበሎ። "ንሕና ግና ናይ ኪሮስ ደርፍታት ምሕላፍ ደው ኣየበልናን"።

"ንሱ ናብ ኣመሪካ ዝኸደ፡ ቀዲሙ ሕጋዊ ውዕል ኣሲሩ ስለዝነበረ'ምበር ከምቱ ንሳቶም ዝብሉዎ ከምዘይኮነ ኣውጊዑኒ። ኣነ'ውን ተቐቢለዮ" ኢሉ።

Image copyright Solomon

ምስ መጽሄት ወጋሕታ ኣብ ዝገበሮ ፃንሒት፤ ኪሮስ 'በቲ ጸለመ ተስፋ ኣይቆርፅን' እንተበለ'ኳ . . ኣብቲ እዋን ሰላምን ራህዋን፡ ብዕፅፊ ክሰርሕ እናተገበኦ ከምዝነከየ ኣሚኑ።

"ንዓይ ሽልማተይ: ህዝበይን እቲ ውላድ ህዝቢ ዝኾነ ተጋዳላይን እዮም" ዝብል ኪሮስ፡ ብፍላይ ንተጋደልቲ ፍሉይ ክብሪ ከምዝነብሮ እዩ ዝዝረብ።

እቲ ውሽጡ ሕሩር፡ በቲ ኣብ ልዕሊኡ ብዝተኸፈተ "ጸለመ" ከይደንፀዎ ኣይተርፍን።

ነዚ ድማ ይመስል፡ ነቲ መጽሄት፡ "ኣብ ኣፍ ሓርገፅ ኮይንካ፡ ጎሮርኡ ምፍሕጣር ቀሊል ኣይነበረን" ዝበለ።

"ኣብ እዋን ደርጊ ኣብ ትሕቲ በትርን ስቅያትን ኮይነ ንዝህበይን ንወይነይን ዘይጠለምኩስ፡ ተገማ ሎሚ ፀሓይ ምስ በረቐትለይ፡ ኣነ ኪሮስ ክስልም?!" ኢሉ ድማ ኣንጻር እቲ ጠቐነታት ንርእሱ ተኸላኺሉ።

ሓቂ ኣይትቕበርን፡ ኣብ መጻኢ ህዝበይ ብስርሐይ ክግምግመኒ ይኸውን፡ ዝብል ተስፍኡ'ውን ገሊጹ ነይሩ።

'ኪሮስ ትካል'ዩ ነይሩ'

"ኪሮስ ውልቀሰብ ኣይነበረን። ኪሮስ ትካል እዩ ነይሩ። እቲ ምንታይሲ፡ ኪሮስ ይገጥም፣ ዜማ የውፅእ፤ ይደርፍ፤ ክራር ይጻወት፤ ጭራ ይጻወት፤ ሙዚቃ የወሃህድ፤ ኪሮስ ይስዕስዕ" ክብል ይገልጾ፤ ብርሃኑ ኣባዲ።

"ክሳብ ሕዚ፡ ጌጋ ይኽለኣለይ" ይብል ብርሃኑ ኣባዲ "ካብ ስነ ጥበባውያን፡ ከም ኪሮስ ዝስዕስዕን ዝለሀን ሪአ ኣይፈልጥን" ይብል።

ነቲ ቋንቋ ዘይርድኡዎ'ውን "እምበርከ ዓጽሚዶ ኣለዎ" ይብሉ ነይሮም-ይብል።

ኣብቲ እዋን ናይ ኪሮስ ካሴትያ ወጺኡ እንትበሃል፡ ሰብ መስርዕ ሒዙ ይገዝኦ ከምዝነበረ ገለ ሰባት ይዝክሩ።

ኪሮስ ንህዝቢ ትግራይ ኣጸቢቑ እዩ ዝፈልጦ ይብል ብርሃኑ ኣባዲ። 'ኣብ ባህሉ ኾነ ኣብ መንንቱ ጸኑዕ ነይሩ'።

ሳሙኤል ረድኢ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ሙዚቃን ቪዥዋል ኣርትን እዩ። ናይ ኪሮስ ሙዚቃ ብፍላይ ህርመት ካብ'ቲ ሕዚ ዘሎ ህድእ ዝበለን እቲ ትኽክለኛ ናይ ትግርኛ ናይ ጥንቲ ቅዲ ምዃኑን እዩ ዝዛረብ። ሙዚቃታት ኪሮስ፤ ስምዒት ናይ ምግዛእ ጉልበቶም ዝለዓለ ከምዝኾነ እንትገልጽ፡ 'ኪሮስ እዋን ሓዘን ናብ ሓጎስ ናይ ምቕያር ተኽእሎ ኣለዎ' ይብል።

ኣሰር ኪሮስ ዝኽተል ዘሎ ድምጻዊ ንጉሰ ኣባዲ፤ "ንሕና ርእሲ'ኳ ክነውጽእ ተኽ ኢና ንብል፤ ኪሮስ ግን ብቐሊሉ ካብ መንገዲ እዩ ዝማለኦ" ይብሎ። ንቕድሚት፡ 'ኣማትን ኣንፋትን' ድማ ይብሎ።

ኪሮስ ካብ ብጒሓቱ ኣባል ስርዒት ህወሓት ከምዝነበረ ብርሃኑ ኣባዲ ከምዝፈልጥ ተዛሪቡ።

"ኩላትና ስርዒት ኮይንና ኢና ተኣሲርና። ብዙሕ ክሳቐን ክግረፍን ዝኸኣለ ግን ብዜምኡን ብድምጹን ብዙሕ ስለዘወየነን ስለዘሸፈተን እዩ" ይብል።

ምስዚ ብዝተኣሳሰረ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ መቐለ ሓደ ተዘክሮ ኣለዎ፤ ኣይተ ብርሃኑ።

ሓደ መዓልቲ ኪሮስ እናተገረፈ፡ ናይ ስቓይ ድምጺ ምስ ኣስመዐ "እቶም ጨካናት ካድረታት ደርጊ፡ በል ሕዚ ድረፋ!" እናበሉ የባጭውሉን የሳቕዩዎን ከምዝነበሩ ይዝክር።

ካልእ እዋናት ድማ "ነቶም ደሪፍካ ዘሸፈትካዮም፤ ደሪፍካ ምለሶም" ኢሎም የሳቕዩዎ ነይሮም።

ኪሮስ ሃይለስላሰ "ክሳብ ሕዚ፡ ዝኾነ ተጋዳላይ እየ ዝብል፡ ክንዲ ኪሮስ ንትግራይ ዝፎቲ ሪኣ ኣይፈልጥን" ይብል።

ምቕናይ!

"ኣለኹ እየ ዝብል እየ

የለኹን ኣይጥዕሙን

ምቅናይ ጥዑም እዩ

ዋላ ሓደ ሰሙን'የ"

ኪሮስ ካብቲ ምሟቱ ኣማውትኡ፤ ዛጊድ እዚ ዝበሃል ዝተጣለለ ምኽንያቱ ከይተፈለጠ 26 ዓመት ኣቑጺርና።

እቲ ኪሮስ ዝፈርሖ'ግን ኣይተረፈን፡ ንመንነቱ ግዱስ ዝኾነ ወለዶ ኣብ ምፍጣር፡ ድሕሪኡ ዝሕቱል ኩነታት እዩ ተፈጢሩ።

እታ ነንሕድካ ምብላዕ'ውን 'ኣነ መምሀሪ ክኾን ይኾን!' ኢሉ ገሚቱ እንተነበረ'ኳ፡ ሎሚ'ውን ጠጠው ኣይበለትን።

መሓሪ ዮሃንስ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ከተማ ፍረወይኒ ኣብ ዘቕረቦ መጽናዕታዊ ጽሑፍ፡ "ኪሮስ ንትግራይ መሲሉ ዝሓለፈ" ክብል ገሊጽዎ። ብሄራዊ ስምዒቱ ጠርዚ ዝበጽሐ ከምዝነበረ ዘልዓለ መሓሪ "እዚ ወለዶ ናቱ ፈለግ ክሰዕብ ኣለዎ" ክብል ምዒዱ።

ኣብ ግጥምታቱ መጽናዕቲ ዘካየደ ሰለሞን ገብረእግዚኣብርሄር ብወገኑ፡ ንዜማታት ኪሮስ ኣለማዮ፡ ንሙዚቃን ስዕስዒቱን እምበር፡ ትርጉም ግጥምታቱ ኣጸቢቕና ኣይተረዳእናዮምን "ኪሮስ ገና እናሓደረ ክኹላዕ እዩ" ዝብል ተስፋ ኣለዎ።

እቲ ወለዶ ናብ ውሽጡ ምለስ ኢሉ ምስ ዝርኢ፡ ንኪሮስ ከዳምጾ ክጅመር እዩ ዝብል እምነት ኣለዎ።

ኪሮስ ካብ ኩሉ ንላዕሊ፡ ንዝተፈላለዩ ላዛታት ትግራይ፡ ኣብ ኩሉ ዝዓበየ ይመስል ብማዕረ እዩ ዝደርፎም።

ዛፉ ኪሮስ፡ ኣሰሩ ትስዕብ ዘላ በኹሪ ጓሉ እያ፡ ካብ ትግርኛ ሰጊራ ብዓፋርኛ ብእትጻወቶም ደርፍታታ እናተፈለጠት መጺኣ ኣላ።

ንዛፉ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ዘሕጉሳ፡ ኪሮስ እዚ ብኹሎም ላዛታት ኣጸቢቑ ክጻወት ምኽኣሉ እዩ። ነቲ ክደርፈሉ ዝደለየ ላዛ፡ ናብቲ ከባቢ ገይሹ፡ ኣዋርሕ ጸኒሑ የጽነዖ ከምዝነበረ ትዛረብ። "ኪሮስ ንኹሉ ብማዕረ እዩ ዝርኢ ነይሩ" ትብል።

ዛፉ፡ ገና ዘይወጹ ስራሕቲ ኪሮስ ከመዘለዉን ንዐኦም ናብ ህዝቢ ንምቅላሕ ትሰርሕ ከምዘላን ትገልጽ።

Image copyright ZAFU KIROS
ናይ ምስሊ መግለጺ ደቂ ኪሮስ ኣለማዮ፤ ዛፉ፡ ከኣሎም፡ ፀዲና፡ ፋሲል፡ ምቕናይ

'ደራፊት ክትኮን ኪሮስ ደኾን ጽዕንቶ ፈጢሩልኪ?' ኢልናያ።

"ከም ድሌትኩም ኩኑ፡ ኣብ ትኽእልዎ ንጠፉ፤ ጥራይ ዓረሰ እምነት ይሃሊኹም፤ ንሰብን ንዓድኹምን ድማ ሓግዙ'ዩ ዝብለና ነይሩ" እናበለ ደቁ ብስርዓት ከምዘባጸሖም ትዛረብ።

ንክቡር ወላዲኣ ነፍሰ ሄር [ዶክተር] ኪሮስ ኣለማዮ "ንዓና ጥራሕ ዘይኮነስ ኣቦ ኹሉ ትግራዋይ መሲሉ እዩ ዝስመዐኒ" ብምባል ትገልጾ።

ኪሮስ፡ "ኣነ ዓቕመይ ብዝኸኣሎ: ከም ሽምዓ እናነደድኩ ዝውዳእ: ንዓደይን ንህዝበይን ከገልግል ዝተፈጠፍኩ ሰብ እየ" ዝብል ሰፍ ዘይብል መልእኽቲ ገዲፉ ሓሊፉ።