ኣቦይ ስብሓት ነጋ፡ "ንህወሓት ዝትክእ ፖለቲካዊ ሓይሊ የለን"

ኣቦይ ስብሓት

ተጋዳላይ ኣቦይ ስብሓት ነጋ፡ ካብ ተራ ተዋጋኣይ ክሳብ መሪሕነት ህወሓት ብምዃን ዘገልገሉ ገዲም ተጋዳላይ እዮም።

ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ምስ መጽአ፡ 'ብኽብሪ' ተሰናቢቶም። ግርማይ ገብሩ ኣብ ቃልሲ ህወሓት ዝነበሮም ግደን ኣብ ህልዊን መፃኢን ፖለቲካዊ ህይወት ኢትዮጵያ ጠሚቱ ሓሳቦም ከቕርቡ ዓዲምዎም ኣሎ።


ቢቢሲ ትግርኛ፡ ከም መጠን ተጋዳላይ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ዘሕለፍክምዎ ጉዕዞ፡ ብዓይነ ሕልናኹም ክትድህስስዎ እንከለኹም ብኸመይ ኢኹም ትግምግምዎ?

ኣቦይ ስብት፡ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ፡ ኣነ ጥራይ እንተይኰንኩስ ካልኦት እውን ነዊሕ ዝተቓለሱ ኣለዉ። ብሓፂሩ እቲ ቃልሲ፡ መልክዑ ብሄራዊ ኰይኑ ትሕዝትኡ ግን ደርባዊ ዝዀነ እሞ ድማ ኢትዮጵያዊ ዝዀነ ቃልሲ እዩ።

እቲ ቓልሲ ናይ ህዝቢ ቃልሲ እዩ። ብፅንዓት ዝተቓለሰ ህዝቢ እዩ። ኣነ እውን ብዘለኒ ዓቕሚ ተቓሊሰ እየ። ቃልሲ ኣብ ውልቀ ሰብ ወይ ድማ ኣብ ጉጅለ ኣይምስረትን።

ውልቀሰባት ወይ ጉጅለታት ዝዕንድሩሉ እንተዀይኑ ሓደጋ እዩ። ከምዚ እንተዀይኑ ህዝቢ መራሒ ይፀልእ፤ መራሒ ማለት መጥፍኢ መሬት እዩ ይብል። ስለ'ዚ ተወዲቡ፣ በብደረጅኡ ኣመራርሓ ሃኒፁ ዝተቓለሰ እዩ።

እቲ ቃልሲ ህዝባዊ ብምዃኑ ህዝባውነት ዝስመዖ መሪሕነት ብምንባሩ ተዓዊቱ። ኣነ ሓበራዊ ኣመራርሓ ዝብል ብ1967 ዓ.ም እየ ሰሚዐያ፤ መራሒ ዝበሃል ቃል ሰሚዐ ኣይፈልጥን።

ከምኣ እናበለ እንተፋሓዅ፡ ኣብ ህዝቢ ኢትዮጵያ እውን ብቐሊሉ ተቐባልነት እናረኸበ፡ ካልኦት ዴሞክራስያውያን ኢትዮጵያዊያን እውን እናተኣኻኸቡ፡ ኣብ መወዳእትኡ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ቃልሲ ኰይኑ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ህወሓት ካብ ዝምስረት ክሳብ ብኽብሪ ትሰናበቱ፡ ኣባል መሪሕነት ኢኹም ነይርኩም፤ ኣብ ሕሉፍ ተመክሮኹም እትሕበንሉን ወይ ድማ ከምዚ ገይረ እንተዝነብር ነይረ ኢልኩም እትጠዓስሉ፡ ብውልቀ ይኹን ብውድብ እንታይ ትነግሩኒ ነገር ኣሎ?

ኣቦይ ስብት፡ ብደረጃ ውድብ ድኽመት ኣይነበረናን ኣይንብልን፤ ብዙሓት ድኽመታት ነይሮምና እዮም። ኣብዚ ከይዲ እዚ ምጥንኻር ዝበሃል ኩሉግዜ ዝካየድ ልሙድ እዩ ነይሩ። ስለ'ዚ ኣብዚ ክሊ እዚ በብውልቀና ጌጋ ኣይፈፀምናን ኣይንብልን።

ኣነ እውን ሓደ ሓደ ጌጋታት ፈፂመ እየ። ኰይኑ ግና ብቕፅበት ይእረም ነይሩ። ኵናት ሓኽፈን ናተይ ጌጋ እዩ ነይሩ፡ እቲ ኵናት ኣይተዓወተን። ኣብ ናይ እሱራት ኣፈታትሓ እውን ናይ ኪዳነማርያም ኣፈታትሓ ጌጋ ነይሩኒ (ኪዳነማርያም ዝበሃል ነይሩ)። ግን ብቕልጡፍ ንመሃረሎም ብቕልጡፍ ድማ ንእርሞም።

ካብ ድኽመት እውን ንመሃር ነይርና፤ ካብ ዓወት እውን ዕግበት ከይህሉ ንመሃር ነይርና። ብዓወት እውን ኣይንሰክርን። መፃኢ ታሪኽ ኢትዮጵያ ተፃሒፉ እዩ፤ ኣብ ፕሮግራም ሰፊሩ እዩ። ካብኡ ተበጊሱ እዩ ነዊሕን መሪርን ዝተበሃለ፤ ዓወትና ድማ ናይ ግድን እዩ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበርኩምሉ እቲ ስርዓት ብብልሽውና ከምዝመ ትኸሱዎ ነይርኩም፤ግን ከኣ ንስኹምን ስድራኹምን ብብልሽውና ትሕመዩ ኢኹም፤ ኣብዚ እንታይ ርእይቶ ኣለኩም?

ናይ ምስሊ መግለጺ ተጋዳላይ ስብሓት ነጋ ምስ ብጾቱን ዶክተር ሰለሞን ዕንቋይን [የማን]

ኣቦይ ስብት፡ ግዕዝይና እናተፋሓዅ ዝመፅአ ጠንቂ እዩ። ግዕዝይና ኣሎ ኣብ ዝብል፡ ንእሽተይ እዩ፤ ኣይኰነን መጠኑ ሰፊሕ እዩ ዝብል ክትዕ ነይሩ። ይዕበ ይንኣስ፡ ምልክት እንተ ተራእዩ ብቕልጡፍ እዩ ክእረም ነይሩዎ። ደሓር እናዓበየ ከይዱ፤ ንግዕዝይና ምፅያፍ እናደኸመ መፂኡ።

ግዕዝይና ጠንቂ ፀላኢ ስርዓትና እዩ እናተበሃለ ዝነበረና ጥንቃቐ ግን ትሑት እናዀነ መፂኡ። 2008 ዓ.ም ክነፅርዮ ተባሂሉ ተኣዊጁ። ፀረ ዴሞክራሲ ዝዀነ ብሄርተኝነት(ፀቢብነት ወይ ትምክሕቲ ማለት እዩ)፣ ኣኽራርነት ሃይማኖት ፀላእትና እዮም ኢልና ኣነፂርና ኣኣቐሚጥና።

ቀንዲ ተሓታቲ ድማ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ኢህወዴግ እዩ፤ ብፍላይ ቀዳማይ ሚኒስትርን ምክትሉን እዮም ኢልና ኣቐሚጥና። ስለ'ዚ ብቕልጡፍ ክንሕደስ ኢልና ወሲንና። ዶ/ር ኣብዪ ምስ ተመረፀ እውን ሕዚ እውን ብቕልጡፍን ብዕምቈትን ክንሕደስ ኣለና፤ እንተዘይኰይኑ ኢትዮጵያ ኣብ ሓደጋ እያ ዘላ ኢልና።

እዚ ከይተተግበረ ተሪፉ፤ ከመይ ኢሉ ተሪፉ? መን ኣትሪፍዎ? ናይ ተኣምር ተኣምር እዩ። ህልቂት እዩ ተፈፂሙ፤ ፈውሲ ከይርከቦ እሞ ዳግም ከይድገም፡ እዚ ኣይተገብረን።

ንሓደ ነገር ኣይኸውንን እንተዘይኢልካ ተለማዲ እዩ፤ ሕዚ ይልመድ ኣሎ። ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ እዛ ጉዳይ እዚኣ ከመይ ኢላ ጠፊኣ? ንዓይ ምስታ ጠፊኣ ደሃያ ዘይተረኽበ ነፋሪት ማለዥያ እየ ዘመሳስሎ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ እቲ ንዓኹም ንኣቦይ ስብሃት ዝቐርብ ሓሜት ከ?

ኣቦይ ስብት፡ ኣካል ናቱ እዩ። ክፃረ፤ ንሱ እንድዩ ደኣ ዝልመን ዘሎ። መን እዩ ግዕዙይ? ኣይተ እከለ ዶስ ወይዘሮ እከሊት? ተቢዑ ዘውፅኦ ኣይተረኸበን፤ መዓንጣ የለን፤ ጅግንነት እኮ እዩ ተሳኢኑ።

ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ጅግንነት ከብሃል እንተዀይኑ፡ ናይ ውሽጢ ዓዲ ክኢላታት ምስ ናይ ደገ ሰብ ሞያ ሓገዝቲ ኰይኖም ክሰርሑ፤ 'ፕሮፖዛል' ናብ ኣይተ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ደመቀ መኰነንን ናብ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ቀሪቡ ነይሩ እዩ፤ ክንኣትዎ ኢና ተባሂሉ ተሪፉ።

ነፃን መንጐኛን ዝዀነ ኣፃራዪ ገይርካ ክፃረ ይግባእ ነይሩ። ስለ'ዚ ኣነ ከምዚ እየ፡ ከምዚ ኣይኰንኩን ክብልስ ኣይደልን። እሞ ንስኻኸ እንተበልካንስ ኣብኡ ኣትየ እየ ዝፃረ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ኣቦይ ስብት ኣብዚ ሕዚ እዋን፡ ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ኰነ ኣብ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ እንታይ ተራን ሓላፍነትን ኣለኩም?

ኣቦይ ስብት፡ ኣነ እምነተይ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ህወሓት/ኢህወዴግ እዩ። ሕዚ ኣሎ ዶስ የለን ዳሕራይ ክገልፆ እየ። ብውልቀይ ደጋፊ ህወሓት እየ። ኣብ ትግራይ ንትግራይ፤ ካብ ትግራይ ንኢትዮጵያ ንህወሓት ዝትክእ ፖለቲካዊ ሓይሊ የለን።

በቲ መተሓዳደሪ ደንቢ ኣባል ውድብ ኣይኰንኩን። ዝዛረቦ ዘለኹ እውን ንስብሃት እምበር ንህወሓት ወኪለ ኣይኰንኩን ዝዛረብ ዘለኹ። ዋህዮ የብለይን፤ ናይ ኣባልነት ክፍሊት እውን ኣይከፍልን።

ግን ደጋፊ ህወሓት እየ። ህወሓት ንህዝቢ ትግራይ መማረፂ የብሉን። ህዝቢ ትግራይ ንሃገር ክጠቅም እንተዀይኑ ከኣ ህወሓት መተካእታ የብሉን።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ኣብዛ ዘረባኹም እዚኣ ግን ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ሓደ እዮም ዝብል ሓሳብ የካትዕ ኣሎ። ብሓደ ወገን ህወሓት ከምቶም ካልኦት ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኣብ ኣዳራሽ ኣይተመስረተን ውሉድ ህዝቢ ትግራይ እዩ ኢሉ ብፅንዓት ይካታዕ። ነዚ ዝፃረር ቅዋም ዘለዎም ሰልፍታትን ውልቀሰባትን ድማ፡ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ሓደ እንተዀይኖም ደኣ ንምንታይ ኣብ ትግራይ ኣማራፂ ሓይሊ የድሊ? ብስሩ ኸ ንምንታይ መረፃ የድሊ? ንምንታይ ገንዘብን ግዜን ይጠፍእ? ብምባል ኣትሪሮም ዝካትዑ ኣለዉ። ኣብዚ ንፁር መርገፂኦም ይንገሩኒ?

ኣቦይ ስብት፡ በቲ ሕዚ ዝንሄ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚ ህወሓት መተካእታ የብሉን። ብኻልእ ፖለቲካዊ ሰልፊ ክትካእ ኣይኽእልን። ህወሓት ከዓ ክጠፍእ ኣለዎ።

ክጠፍእ ኣለኒ እዩ ዝብል፤ ክጠፍእ ከዓ ኣለዎ። ህወሓት ንህዝቢ ትግራይን ኢትዮጵያን ኣብ ምልዋጥ ንቑሕ ተራይ ክፃወት ኣለኒ ክብል እንተሎ፤ ባዕሉ ህወሓትን ኢህወዴግን ንምጥፋእ እዩ። እዚ እንታይ ማለት እዩ?

ማሕበራዊ ባይታ ህወሓት እንተሪእና፡ ገባራይ፣ ሸቃላይ፣ ንኡስ በዓል ሃብትን ወያናይ ምሁርን እዮም። እቶም መሰረታውያን እቲ ሸቃላይን ሓረስታይን እዮም። ህወሓት ሓረስታይ እንተለዊጡ፤ ናተይ ምጥፋእ ፀጋ እዩ ኢሉ ይቕበል። ትግራይ ዓዲ ሸቃላይን ልምዓታዊ በዓል ሃብትን ክትከውን ኣለዋ።

ገባር ሓረስታይ ዝበሃል ክተርፍ ኣለዎ። እንተበዘሐ ካብ ሰለስተ ክሳብ ኣርባዕተ ሚኢታዊ ክኸውን ኣለዎ። ሓረስታይ በዓል ሃብቲ ክኸውን ኣለዎ። ስለ'ዚ ናይ ሸቃላይ ውድብ ብፀጋም፤ ናይ በዓል ሃብቲ ውድብ ድማ ብየማን ገፅ ህወሓት ወረስቲ ኰይኖም ክመፅኡ ኣለዎም።

እዞም ወረስቲ ውድባት እዚኦም ግን ኣይተወለዱን ዘለዉ። ኣብ ትግራይ ተካኢ ውድብ ምምፅኡ ፀጋ እዩ። ሎሚ ዘይተወለደ ፅባሕ ኣይወርሰካን። ስለ'ዚ ሸቃላይ ወይ በዓል ብሃቲ መሰረት ዝገበረ ፖለቲካዊ ውድብ ክመፅእ ኣለዎ። ደርቢ (ክላስ) መሰረት ዘይገበረ ፖለቲካዎ ውድብ ጫውጫው እዩ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ስለ'ዚ እቲ ተተካኢ ውድብ ክሳብ ዝመፅእ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ሓደ እዮም ማለት ድዩ?

ኣቦይ ስብት፡ እወ ሓደ እዮም። ወያነ እዚ ድኽመት ኣለዎ ኢልካ ዶ ውድብ ይምስረት እዩ? ፖለቲካዊ ውድብ ማለት ፖለቲካ እዩ፤ ፖለቲካ ድማ ደርቢ እዩ። ወያነ ነቶም ሸቃላይን በዓል ሃብትን መሰረት ዝገበሩ ፖለቲካዊ ውድባት ከም ፀጋ እዩ ዝርእዮም፤ ውላዱ እንድዮም።

ናይ ምስሊ መግለጺ ነባር ተጋዳላይ ተወልደ ምስ ኣቦይ ስብሓት

ቢቢሲ ትግርኛ፡ እሞ እተን ኣብ ትግራይ ተመስሪተን ዘለዋ ኣርባዕተ ዝዀና ፖለቲካዊ ውድባት ከመይ ኢኹም ትርእይወን ማለት እዩ?

ኣቦይ ስብት፡ ኣነ ፖለቲካዊ ውድባት ኣይብለንን። ይብለካ እኮ ኣለኹ፤ ደርቢ መሰረት ዝገበረ እዩ ፖለቲካዊ ውድብ ዝበሃል። እዚ ወላ ኣብ ኣውሮጳ ንነዊሕ ዓመታት ዝገበረ ታሪኻዊ ትርጓመ እዩ።

እዚ ደርቢ እዚ እዩ ነዚ ስራሕ እዚ ዝሰርሕ ኢሉ ዝምስረት ክኸውን ኣለዎ። ማሕበራዊ መሰረት ዘይብሉ ፖለቲካዊ ውድብ ኣይኰነን። ተረባሓይ ደርቢ ዝገበረ ሰልፊ እዩ፤ ነብስና ኣይነዕሹ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ህወሓት ንደርግ ስዒሩ ፌደራላዊ ስርዓት ኣብ ምምስራት ዝተፃወቶ ተራ ዝሕበንሉ ህዝብታት ኣለዉ። ብኣንፃሩ ድማ ሓድነት ኢትዮጵያ ከፋፊሉ እዩ ኢሎም ዝነቕፍዎ ወገናት ኣለዉ። ኣብዚ እንታይ ርእይቶ ኣለኩም?

ኣቦይ ስብት፡ መዐቀኒ ክቕመጥ ኣለዎ። ካብ ስምዒትካ ወፂእኻ መዐቀኒ ኣቐሚጥካ ምዕቃንን መዐቀኒ እንከይኣቐመጥካ ርእይቶ ምሃብን ነንበይኑ እዩ። መዐቀኒ እንከየቐመጥካ ርእይቶ ምሃብ ምጥቃን ይበሃል። ስለ'ዚ ምዕቃንን ምጥቃንን ይፈላለዩ እዮም።

ዝበዝሑ ኣንፃር ደርግ ዝቃለሱ ዝነበሩ ብሄራዊ ውድባት፡ ካብ ኢትዮጵያ ዝኸፈአ ዓዲ የለን ይብሉ ነይሮም፤ ሓቆም እዮም። ኣብ ኢትዮጵያ ሓቢርካ ምንባር ኣይካኣልን ዝብል እዩ ነይሩ እቲ ፈታኒ ቃልሲ።

ህወሓት ብሓባር ምንባር ይክኣል እዩ፤ ኣብ ስግግር መንግስቲ ኰፍ ኢልና ንርኣዮ ኢሉ ተቓሊሱ። ኣብ ኢትዮጵያ ሕገ መንግስቲ ንምፅዳቕ ዝነበረ ፀገም ንምእማኑ ከቢድ እዩ። ብሓደ ምንባር ማለት ተኣምር እዩ ተባሂሉ፤ ዝበዝሑ ውድባት ካብ ኢትዮጵያ ንኽንፀሉ እዮም ይቃለሱ ነይሮም።

ህወሓት ተኣምር ክስራሕ እዩ፤ ብሓደ ክንነብር ኢና ኢሉ ተቓሊሱ። ስለ'ዚ ኢህወዴግ ኣብዚኣ ኣስጢሙ ተዘይሕዝ ነይሩ ኢትዮጵያ ትበሃል ሃገር ኣይምሃለወትን። ወያነን ህዝቢ ትግራይን ሃገረ ኢትዮጵያ ንኽትህሉ፡ ዘይትካእ ተራ ተፃዊቶም።

ህወሓት ቅድሚ ናብ ኣዳራሽ ምእታዉ ይልምኖም እዩ ነይሩ። ኣብ ሕገመንግስቲ ዝተመስረተት ሃገረ ኢትዮጵያ ኣብ ምፍጣር ንወያነ ዘርክብ የለን።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ኣብ ሓደ ናይ ህዝቢ ኣኼባ፡ ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ፡ ምትእትታው ኣመሪካ ከምዝነበረን፤ ዕልዋ ከምዝተገብረን ተዛሪብኩም ነይርኩም። ኣብቲ መስርሕ ፅገና፡ ህወሓት ኣባልን ኣካልን ኢህወዴግ ኣይነበረን ድዩ?

ኣቦይ ስብ፡ ኣመሪካ ሉኣላዊት ኢትዮጵያ ከምዘይፈትዉ ርዱእ እዩ። ኣብ ዝዀነ ይኹን ሉኣላዊት ሃገር ከምዘይፈትዉ እውን ፍሉጥ እዩ። ልምዓታዊት ኢትዮጵያ ከምዘይፈትዉ እውን እዉጅ እዩ። ኣመሪካ ነዚ ኣቕርብዎ፤ ነዚ ድማ ኣርሕቕዎ እዮም ዝብሉ።

ንሕና ድማ፡ ሉኡላዊት ኢትዮጵያ ከምቲ ትደልይዎ ኣይትኸውንን ዝብል እዩ ነይሩ። በዚ መርገፂና ንኢህወዴግ ምሒር ይፀልእዎ። ካልኣይ ልምዓታዊ መንግስቲ ኣይፈትዉን። ልምዓታዊ መንግስቲ ማለት ኣብ ናይ ዕዳጋ ድኽመት ሓጋዛይ ኢድ ዘእቱ ማለት እዩ።

ንሳቶም ድማ ነዚ ናፃ ግደፍዎ፤ ባዕልና ክንኣቱ ኢና ይብሉ። እቲ ገዛ ኽፈትዎ፤ እቲ ንስኹም ዘይትገብርዎ ባዕልና ክንገብሮ ኢና ይብሉ። ፅልኢቶም ንነዊሕ እዋን እዮም ዝገልፁ ነይሮም። ንሶርያ ኪዲ ኢልና ዘይትኸይድ ኢትዮጵያ 'ታይ ኢልናያ። ቻይና ተእቱ፤ እዚ ኣየሕጉሶምን።

ብድሕሪኡ ኣብ ማእኸል ኣዲስ ኣበባ ጥራይ መንግስቲ ገልቢጥካ ፈታዊ ኣይተጥርን ኢሎም ስለዝሓሰቡ፡ ነተን ዓርሰን ዝኸኣላ ክልላዊ መንግስታት እውን ምግልባጥ ኢሎም ተላዒሎም። ደሓር እቲ ካብ ኣመሪካ ዝወጣወጥ ዝነበረ ኢድ ኣትዩ። ንሕና ይወጣወጥ ምንባሩ ንፈልጥ ኢና።

ካብቲ ዝኣዘዙዎ ብላዕሊ፤ ኢህወዴግ ኣፍርሱ ዝበሉና ስርዓት ፌደራሊዝም እውን ኣፍሪሱ። ሕገ መንግስቲ እውን ኣፍሪሱ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ መን?

ኣቦይ ስብት፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘሎ መንግስቲ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ እሞ እዚ ተግባር እዚ ንህወሓት እውን ኣይምልከቶን ድዩ?

ኣቦይ ስብት፡ ምስ ደኸምና እንድዮም ኣትዮም። ኣብ ኣመሪካ እውን እኮ ክንበኪ የብልንና፤ ድኽመትና ተበሊፆምሉ እዮም እምበር ቀንዲ መንቀሊኡ ውሽጣዊ ድኽመትና እዩ። ተረዲእኻኒ ዶ? ተጠያቒ ኢህወዴግ እዩ።

ስለ'ዚ ህወሓት እውን ኣብቲ ውሽጣዊ ድኽመት ኣሎ እዩ። ነናትና ነልዕል እየ ዝብል ዘለኹ። ስለ'ዚ ውሽጥና ተዘይንደክም ናይ ደገ ፀላኢ ኣይምሓመሰናን።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ኣቦይ ስብሃት ዕድመኹም 80 ኣሕሊፍኩም ኣለኹም። ካብ ስልጣን ብምእላይኩም ከምዘይተሓጐስኩምን ቅታ ከምዘለኩምን ይዝረብ እዩ እሞ ኣብዚ እንታይ ትብሉ? ንምንታይ ዘይተዕርፉ?

ኣቦይ ስብት፡ ካብ መሪሕነት ውድብ ምስ ተተካእኹ፡ ሓደ ክልተ ሰሙን ከይተመደብኩ ፀኒሐ። ደሓር ስዩም መስፍን "ደንጕናካ ዘይመደብናካ" ይብለኒ። ኣነ ሕዚ ዝጥወረሉ እዩ እምበር ናይ ምንታይ ስራሕ ክወሃበኒ ድኣ እብሎ። ጥሮታ ምስ ወፃእኹ ዶ/ር ኣብዪ እውን ረኺቡኒ ነይሩ።

"ጥሮታ ምውፃእኻስ ቅር ዶ ይብለካ" ኢሉኒ። ኣነ ቅድሚ 23 ዓመታት ጥሮታ ክወፅእ ይግበአኒ ነይሩ። ስለ'ዚስ ወዲ 84 ዓመት ገይረ ከመይ ገይረ ኣብ መንግስቲ ክጥወር? ኣብ ፖለቲካ ጥሮታ ዝበሃል የለን። እንተስ ክትፅይቕ እንተስ ክተቕንዕ።

ስለ'ዚስ ቅድሚ 23 ዓመታት ጥሮታ ክወፅእ ዝግበአኒ ሰብስ ከመይ ኢሉ እዩ ሕዚ ስለዝወፃእኹ ቅር ዝብለኒ? እዚኣ ናትካ እያ ትኸውን እምበር ከምኡ ዝብለኒ ሰብ ኣይህሉን(ሰሓቕ)

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ሓያሎ ተወለድቲ ትግራይ፡ ምስ ኢትዮጵያ ተኸባቢርና ክንነብር እንተዘይክኢልና ተፈሊና ሃገረ ትግራይ ክንምስርት ኣለና ዝብል ርእይቶ ይስማዕ እዩ። ከም መጠን ገዲም ተጋዳላይ ህወሓት እንታይ እዩ ርእይቶኦም?

ኣቦይ ስብት፡ ምንፃል ሕገ መንግስታዊ መሰል እዩ፤ ግን ነቲ ንምንፃል ዝደፍእ ዘሎ ፀገም ምቅላስ ቀዳማይ ተግባር ክኸውን ኣለዎ። ኣብ ኢትዮጵያ እቲ ፀቢብን ትምህሕተኛን ሊህቅ እዩ ፀገም ዝፈጥር ዘሎ።

ንዚ ሓይሊ እዚ ስዒርካ ብሓደ ምንባር ዕድሉ ይገፍሕ፤ ተሳዓራይ እዩ ድማ። ምንፃል ከቢድ እዩ፤ ንዚ ሓይሊ እዚ ምስዓር ግን ይከኣል እዩ። ድልየት ህዝቢ ትግራይ ዴሞክራሲያዊትን ልምዓታዊት ኢትዮጵያ ምፍጣር እዩ።

ህዝቢ ኣምሓራ፣ ኦሮሞን ካልኦትን እውን ከምኣ እያ ድልየቶም። መን ደኣ ይዓግቶ'ሎ? እቲ ፀቢብን ምኩሕን ሊህቅ። ነዚ ምስዓር ይቐልል ካብ ምንፃል። እንተትደሊ እውን ነዚ ከይሰዓርካ ክትንፀል ኣይትኽእልን። ናብ ኵናት ኢኻ ትኣቱ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ቅዱምን ድሑርን ዕርቀ ሰላም፡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብወግዒ ይኹን ብዘይ ወግዓዊ፡ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኰነ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራክትዘራረቡ ፈቲንኩም ነይርኩም ይበሃል። ኣብዚ እንታይ እዩ ርኢይቶኹም?

ኣቦይ ስብት፡ ኣነ ኣይፀዓርኩን፡ ዓሻ ኣይኰንኩን። ኣብ ኤርትራ ምስ መን ትዛረብ? እቲ ዝተወደበ ሓይሊ ህግደፍ እዩ። ህግደፍ ከኣ ኣብ ትሕቲ ኢሳይያስ እዩ።

ኢሳይያስ ከኣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ጎብለል ክኸውን እየ፤ ጎብለል ንከይከውን ዝዓገተትኒ 27 ዓመታት ኣሽካዕላል ዝፈጠረትለይ ወያነ ኢያ እዩ ዝብል። ነዚ ጎብለል እዚ ክንከፍተልካ ኢና ይቕሬታ ግበረልና ድየ ክብሎ?

ንፕረዚደት ኢሳይያስ ከኣ ኢትዮጵያ ገደና ኢያ፤ ጎደቦኡ ምሉእ ቀርኒ ኣፍሪቃን ስግር ቀይሕ ባሕሪን እዩ። ስለ'ዚ ጎብለል ክትከውን ደሊኻ መፂእኻ ነይርካ መኪትናካ፤ ተጋጊና ኢና ድየ ክብሎ?

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ብዛዕባ ዕርቅን ሰላምን እባ ክትዝትዩ?

ኣቦይ ስብት፡ ክፈትዎ እቲ ገዛ ጎብለል እየ ኣነ ኢሉ፤ ተመኪቱ። ስለ'ዚ ወላ ሓንቲ ዘዘራርብ የብልናን።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ እሞ ርክብ ህዝብታት ኢትዮጵያ ኤርትራን ብኸመይ ፍታሕ ይመስለኩም?

ኣቦይ ስብት፡ መጀመርታ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ገዝኡ ከዕሪ ዘለዎ። ንባዕሉ ዘይኰነ ምስ ካልእ ክዘራረብ ኣይኽእልን።

ክልተ ነገር እዩ። ሓደ ህዝቢ ኤርትራ ክመዓራረ ኣለዎ። ናትና እውን ገዝኡ ክሕሉ ኣለዎ። እታ ምትዕሪራይ ግን ብሕታዊ ስራሕ ናይ ህዝቢ ኤርትራ እያ። ብኸምዚ እዩ ዝፍታሕ።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ ንህወሓት ክነቕፉ ዝብገሱ ውልቀ ሰባት ንኣቦይ ስብት እዮም ዘልዕሉ፤ ስብሃቲዝም ይብሉ፤ ብስሩ እውን ህወሓት ዓሌታዊ ውድብ እዩ ይብሉ። ኣብዚ ዝስመዐኩም ነገር ብግልፂ ንገሩኒ?

ኣቦይ ስብት፡ ኣነ እኳ ንዐኦም ከምጠየቕካዮም ምሐሸ ምበልኩ፤ ከምኡ ዝብሉ ከምዘለዉ ግን ብወረያ ወረ እሰምዕ እየ። ብዘይ ምንም ጥርጥር ብዘይምፍላጡ ዝጋገ ሰብ ኣሎ። እዚ ጌጋ ድዩስ ኰነ ኢልካ ዝዝረብ እዩ ዝብል ክረአ ኣለዎ። ምግጋይ ማለት ሓበሬታ ዘይምህላዉ እዩ።

ኰነ ኢልካ እንተዀይኑ ግን ወይ ዓቕሉ ዝፀበቦ ፀላኢ እዩ፤ ወይ ድማ ካብ ካልእ ዝተልኣኸ እዩ። ፀላኢ ወይ ካብ ባዕሉ ወይ ድማ ተላኢኹ እዩ ዝብገስ። ስለ'ዚ ተጋግዮም ድዮም ወላስ ኰነ ኢሎም ድዮም ክፈልጦ ኣይክእልን።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ መቐለ መሕብኢት ገበነኛታት ኰይና፤ ህወሓት ሓቂ እንተሃልይዋ ንምንታይ ንቶም ዝተኸሰሱ (በዓል ጌታቸው ኣሰፋ) ናብ ፍርዲ ቀሪቦም ንፅህነኦም ከረግጋፁ ዘይትገብር፤ ካብ ኣቦይ ስብሃት ኣትሒዞም ካብ ኣዲስ ኣበባ ሃዲሞም ኣብ መቐለ ኣዕቝቦም ኣለዉ ዝብል ዘረባ ብፍላይ ካብ መሪሕነት ኣዴፓ(ብኣዴን) ወላ እውን ካብ ካልኦት ውልቀሰባት ተደጋጊሙ ይስማዕ። እስቲ ብዛዕባ እዚ ግለፁለይ?

ኣቦይ ስብት፡ ኣነ ኣብ ትግራይ ገበነኛ ተሓቢኡ'ሎ ዝብል ኣይቅበሎን፤ ዝተኸሰሰ ሰብ እውን ኣብዚ ኣሎ ዝብል ኣይፈልጥን። እቲ ቀንዲ ነገር ከምቲ ዝበልኩኻ፡ በቶም ኣብቲ ገምጋም ዘቐመጥናዮም ድኽመታት፡ ሌባን ዘይሌባን፣ ግፍዐኛን ፍትሓውን ንኽፀሪ፤ ብስሩ ኸ እቲ መንገዲ ሌብነት ከመይ ኢሉ መፂኡ? ኢልና ክነፅሪ እዩ ዝግባእ ኢልና ነይርና።

ካብ ምብካይ እዚ እዩ እቲ ዝበለፀ መፍትሒ። ኣብዚ ኣብ ትግራይ ካባይ ኣትሒዙ ብዙሓት ኣብ ምክልኻልን ድሕንነትን ሃገር ዝነበሩ ኣለዉ፤ ኣብ ሲቪል ዝነበሩ እውን ኣለዉ። እዚኦም ብዛዕባ ሃገሮምን ህዝቢ ኢትዮጵያን እንትሰርሑን እንትሓስቡን እየ ዝፈልጦም።

ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብ መበል 13 ውድባዊ ጉባኤ ህወሓት

እቶም ዝኸሱ ዘለዉ እንተደኣ ብዛዕባ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝሓስቡ ኰይኖም፡ እቲ ንኢትዮጵያ ናብ ኣርማጌድዮን ከእትዋ እዩ ዝተበሃለ ፀገም ኣእትይዋ ከምዘሎ ይፈልጡ ዶ ኣለዉ? ስርቂ፣ ቅትለትን እስራትን ካብቲ ኢህወዴግ ቅድሚ ሎሚ ኣጥፊአዮ እየ ዝበሎ ንላዕሊ ይቕፅል ከምዘሎ ይፈልጡ ዶ ኣለዉ?

ኣብ ክልላት ዕልዋ መንግስቲ እንትካየድ ይስመዖም ዶ'ሎ? መሰረታዊ ሃገራዊ ፀገም ርእዮም ናብዚ እውን እንተዝመፅኡ እምበኣር ነፅርዮ ምበልና። ሓቂ እንተሃልይዎም ኣብ ሓደ ዓመትን ሓሙሽተ ወርሒን ዝተፈጠረ እስራት፣ ዝዓነወ ንብረት፣ ዝተሰርቀ ቅርሽን ዝተኻየዱ ዕልዋ መንግስታትን ከፅርዩ ኣለዎም።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ መፃኢ ዕድል ኢትዮጵያ ከመይ ዝኸውን ይመስሎም?

ኣቦይ ስብት፡ ከምቲ ሕዚ ዝንሄዎ ክንከይድ እንተዀይንና፡ እንተወሓደ ፌደራላዊ ስርዓት ክድሕን ኣለዎ፤ ቀፂሉ ኢህወዴግ እየ ዝብል ክፍተሽ ኣለዎ። ሕዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ውድብ ኣብ ህዝቢ ተቐባልነት የብሉን፤ ፅባሕ ናብ ሕድሕድ ኵናት ከም ዝእቶ ግልፂ እዩ።

ሳይንሳዊ እዩ፤ ዘይዓገበ ሕብረተሰብ ሒዝካ እሞ ድማ መሰሉ ዝፈልጥ፡ ኣብ ውሽጢ ክልልን ኣብ መንጐ ክልላትን ዘይቐሪ ህልቀት ኣሎ። ዘይዕጉብ ህዝቢ ሒዝካ ዶ ይድቀስ እዩ? ደቂስካ ኣይሕደርን።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት

ተወሳኺ ዛንታ