ደቂ ተባዕትዮ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ ክትወስዱ ድሉዋት'ዶ ኣለኹም?

ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ልዕሊ 100 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮ ከኒና መከላከሊ ጥንሲ ይጥቐማ

ተመራመርቲ ንዝሓለፈ ኣስታት ፍርቂ ዘመን፡ ደቂ ተባዕትዮ ዝጥቀምሉ ከኒና መከላካኸሊ ጥንሲ ኣብ ምምዕባል'ዮም ጸኒሖም።

ምስ እዚ ኩሉ ዘተባብዕ ውጽኢትን ጸብጻባት ግን፡ እዚ ብደቂ ተባዕትዮ ዝውሰድ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ፡ ከምቲ ዝድለ ናብ ኩሉ ክባጻሕ ኣይከኣለን።

ዋሕዲ ምወላን፡ ኣብ ሰባት ዘሎ ትሑት ግንዛበን ዘበገሶ፡ ክሳብ ሕጂ ደቂ ኣንስትዮ ንጉዳይ ምክልኻል ጥንሲ ምሉእ ሓላፍነት ወሲደን ይነብራ ኣለዋ።

እንተኾነ እዚ ብደቂ ተባዕትዮ ዝውሰድ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ፡ ኣብ ኩሉ ቦታታት እንተዝርከብ፡ ብዙሓት ደቂ ተባዕትዮ ክጥቀምሉ ምኸኣሉ ዝብል ግምት ኣሎ።

ሓደ ሲሶ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ዓባይ ብርጣንያ፡ ጥንሲ ንምቁጽጻር ከኒና ክጥቀሙ ከምዝኽእሉ ክሕብሩ እንከለዉ፡ እዚ ቁጽሪ እዚ ምስተን ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝተፈላለየ ዓይነት መከላኸሊ ጥንሲ ዝጥቀማ ዘለዋ ብሪጣንያውያን ደቂ ኣንስትዮ ዝመጣጠን እዩ።

8 ካብ 10 ብሪጣንያውያን ጉዳይ ምክልኻል ጥንሲ ንደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ብማዕረ ክብጸሖም ኣለዎም ኢሎም ይኣምኑ።

ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ 77% ሚእታዊት ካብ 18-44 ዝዕድሜኦም ኣሜሪካውያን፡ ንወዲ ተባዕትዮ ዘገልግል ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ ክፍትንዎ ከምዝኽእሉ ይሕብሩ።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኮንዶም እቲ ብብዝሒ ደቂ ተባእትዮ ከም መከላከሊ ዝጥቐመሉ ዘለዉ እዩ

ብደረጃ ዓለም ኣየኖት መከላኸሊ ጥንሲ እዮም ዝውቱራት?

ብመሰረት ጸብጻብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሓደ ሲሶ ኣብ ዓቕሚ ኣዳምን ሄዋንን ካብ ዝበጽሑ ህዝቢ ዓለም፡ ዝኾነ ዓይነት መከላኸሊ ጥንሲ ከምዘይጥቀሙ ይጥቀስ።

ብሰፊሑ ክረአ እንከሎ ግን፡ ደቂ ኣንስትዮ ዝጥቀማሉ ሜላ መከላኸሊ ጥንሲ፡ ከኒና ኮይኑ ንረኽቦ።

19 ሚእታዊት ካብ ዝተመርዓዋ ደቂ ኣንስትዮ ዝተፈላለየ ዓይነት መከላኸሊ ጥንሲ ይጥቀማ።

እቲ ንደቂ ተባዕትዮ ብቐጥታ ዝጸሉ ኣገባብ መከላኸሊ ጥንሲ ግን ብዙሕ ዝውቱር ኣይኮነን። 8% ሚእታዊት ጥራይ ኮንዶም ክጥቀሙ እንከለዉ፡ 2% ሚእታዊት ከኣ ብመጥባሕቲ ንጥንሲ ይከላኸሉ።

ቅድሚ ከኒና ምጥቃሞም፡ ደቂ ተባዕትዮ ከም ኮንዶም ዝኣመሰሉ ኣገባባት መከላኸሉ ጥንሲ ክለማመዱ ከምዘለዎም እዩ ዝምዓድ።

ኣብ 1960ታት ብደቂ ኣንስትዮ ዝውሰድ ኣገባብ መከላኸሊ ጥንሲ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብዘይኣፍልጦ መጻምድተን ነዚ ከኒና ክጥቀማሉ ይኽእላ ነይረን እየን።

ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ልዕሊ 100 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮ፡ መከላኸሊ ጥንሲ ከኒና ይጥቀማ። እዚ ኣገባብ መከላኸሊ ጥንሲ ኣብ ኣውሮጳ፡ ኣውስትራልያን ኒውዝላንድን ዝውቱር ኮይኑ፡ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ላቲን ኣሜሪካን ሰሜን ኣሜሪካ ካልኣይ ዝውቱር ኣገባብ መከላኸሊ ጥንሲ እዩ። ኣብ ኤስያ ከኣ ብብዝሒ ተጠቀምቱ ኣብ ሳልሳይ ደረጃ ይስራዕ።

ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተታት ዓመታት፡ መከላኸሊ ጥንሲ ከኒና፡ ንብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ረዲእወን እዩ። እዚ ከም መሰረታዊ መሰል ደቂ ኣንስትዮን፤ ሓደ ካብ ቀንዲ ምህዞታት መበል 20 ክፍለ ዘመን ክውሰድ እውን ዝከኣል እዩ።

ጎናዊ፡ ስምዒታዊ፡ ማሕበራዉን ፋይናንስያውን ሳዕቤናቱ ኣብ ግምት ከየእተወ፡ ኣብ ዝበዝሐ ክፋል ሕብረተሰብ ምሉእ ሓላፍነት ምክልኻል ጥንሲ፤ ጾር ደቂ ኣንስትዮ እዩ ኮይኑ ዘሎ።

Image copyright Getty Images

ስለዚ ንምንታይ እዩ ክሳብ ሕጂ ደቂ ተባዕትዮ ዝወስድዎ መከላኸሊ ጥንሲ ከም ድላይካ ዘይርከብ?

ደቂ ኣንስትዮ ዝወስደኦ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ ድሕሪ ምምሃዙ፡ ናብ ኩሉ ንክባጻሕ ዓሰርተ ዓመታት ጥራይ'ዩ ወሲድሉ።

እቲ ኣብ 1970ታት ዝተማህዘ ደቂ ኣንስትዮ ዝወስድዎ ከኒና ደኣ ንምንታይ እዩ ናብ ኩሉ ንኽባጻሕ ክንድዚ ዓመታት ወሲድሉ?

ተመራመርቲ ምምዕባል ብደቂ ተባዕትዮ ዝውሰድ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ ምስ ብደቂ ኣንስትዮ ዝውሰድ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ ብምንጽጻር ዝነወሐ ግዜ ከምዝስድ እዮም ዝማጎቱ።

እቲ ብደቂ ተባዕትዮ ዝውሰድ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ፡ ንመፍረ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ደው ብምባል ዝሰርሕ ኣገባብ ኮይኑ፡ እዚ ኣብቶም ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ዘፍርዩ ሆርሞናት ጎድናዊ ሳዕቤን ዘኸትል እዩ።

እዚ ከኒና እዚ ኣገዳስነቱን ኣድላይነቱን ዕዙዝ ስለዝኾነ ተሰሪሑ ኣብ ኣገልግሎት ንኽውዕል ፋይናሲያዊ ምወላ ክግበረሉ ኣድላይ ምዃኑ ይሕበር።

እዚ ነዚ ኣብ ምክልካል ጥንሲ ዝሰርሕ ዓውዲ ብዝያዳ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ክሰርሕ ከም ዝጸንሐ ዝሕበር ኮይኑ፡ ከምቲ ክኢላታትን ሞያውያንን ማህጸን ዘለዉ፡ ክኢላታት ስነ መፍረ ደቂ ተባዕተዕዮ እውን ክህልው ኣገዳሲ እዩ፤ ግን ገና ውሑዳት እዮም ዘለዉ።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ እቲ ኣብ 1970ታት ዝተመሃዘ ደቂ ተባዕትዮ ዝወስድዎ ከኒና፡ ንምንታይ እዩ ናብ ኩሉ ንኽባጻሕ ክንድዚ ዓመታት ወሲድሉ?

እዚ ብደቂ ተባዕትዮ ዝውሰድ ከኒና መከላኸሊ ጥንሲ፡ ድሕሪ እቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝወስድኦ ከኒና መከላኻሊ ጥንሲ ምጅማሩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ተሰሪሑ ኣብ ኣገልግሎት ንኸይውዕል ምወላ እውን ስለ ዘይተረኽቦ ምድንጓዩ ካብ ቀንዲ ምኽንያታት ምዃኑ ይጥቀስ።

እቲ ከኒና ኣብ ልዕሊ ሆርሞናት ደቂ ተባዕትዮ ዘለዎ ጎድናዊ ሳዕቤን፡ ምስቲ ኣብ ደቂ ኣንስትዩ ዘኸትሎ ምውሳኽ ሚዛን፡ ምቅይያር ስምዒትን ምጉዳል ባህጊ ጾታዊ ስምዒትን ብምንጽጻር ዝዛየደ ምዃኑ'ውን እቲ ካልእ ረቋሒ'ዩ።

ተወሳኺ ዛንታ