ቅድስቲ ቦታ ደቀባት ኣውስትራላውያን ንበጻሕቲ ክትክልከል እያ

ንኡሉሩ ንምርኣይ ዝተኣከቡ በጻሕቲ Image copyright EPA
ናይ ምስሊ መግለጺ ንኡሉሩ ንምርኣይ ዝተኣከቡ በጻሕቲ

እቶም ኣብ ምድረ በዳ ማእከላይ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ቀቢላ ኣናንጉ [ኣቦርጂንስ]፡ ነቲ ኣብ ኡሉሩ ዝርከብ ጥንታዊ ቀይሕ እምባ፡ ከም ቅዱስ ቦታ ኢዮም ዘምልኽዎ።

ቀቢላ ኣናንጉ ኣብቲ ከባቢ ንልዕሊ 30,000 ዓመታት ነይሮምን ይነብሩን ኣለው። እቶም ናብቲ ቦታ ዝበጽሑ ዑደተኛታት፡ ነቲ ቦታ የመራስሕዎ ኣለው ኢሎም ስለዝኣምኑ ድማ፡ እቲ ቦታ ንበጻሕቲ ዕጽው ክኸውን ከጠልቡ ጸኒሖም። ሕጂ፡ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ድማ ናይ ልቦም ክሰምረሎም ኢዩ።

ንዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ኣማኢት ኣሽሓት በጻሕቲ፡ ናብቲ ኣብ ምድረ በዳ ኣውስትራልያ ዝርከብ ቀደም ብ 'ኣይረስ ሮክ' ዝፍለጥ ዝነበረ ኣብ ኡሉሩ ዝርከብ ጥንታዊ፡ ምሉእ ንምሉእ ከውሒ ዝኾነ ቀይሕ እምባ፡ ንምብጻሕ ብኣእጋሮም ይጉዓዙ ነይሮም።

ድሕሪ ጽባሕ ቀዳም (26 ጥቅምቲ 2019) ግና፡ ናብ ኡሉሩ ዝግበር ምሕኳር ክኽልከል ኢዩ። ኡሉሩ ነቶም ብኣናንጉ ዝፍለጡ ኣብቲ ከባቢ ዝቕመጡ ደቀባት፡ ቅዱስ ቦታ ኢዩ። ስለዝኾነ ድማ እቶም ደቀባት፡ ነቶም ናብቲ ቦታ ንምብጻሕ ዝመጽኡ ዝነበሩ በጻሕቲ ሃገር ናብቲ ቅዱስ ቦታ ከይድይቡ ይምሕጸንዎም ነይሮም።

ብዙሓት ነቲ ድልየታት ናይቶም ደቀባት ስዒቦሞ። ድሕሪ እቲ እገዳ ብወግዒ ምግላጹ፡ ካብቶም ኣብ 2017 ናብቲ ቦታ ዝበጽሑ በጻሕቲ፡ 16 ሚኢታዊት ጥራይ ኢዮም ናብ ኡሉሩ ደዪቦም።

ኣብዚ ቀረባ ሳምንታት፡ ዋሕዚ በጻሕቲ ኣዝዩ ከም ዝወሰኸ ሓለፍቲ እቲ ሕዙእ ቦታ ይገልጹ። ስእልታት ናይቶም ብዝሒ በጻሕቲ ዝረኣዩ ተቐማጦ እቲ ከባቢ፡ ከሕርቖም እንከሎ እቲ ዝወጽአ ሓድሽ መምርሒ ድማ፡ ክትዓት ኣላዒሉ ይርከብ።

ቢቢሲ ነቶም ተቐማጦ እቲ ከባቢ ብዛዕባ እቲ ዝወጸ መምርሒ ዘለዎም ርእይቶ ሓቲትዎም።

'ቤተ መቕደስና ዩ'

ራሜት ቶማስ ዝተባህለ፡ ኣብ ጥቓ ኡሉሩ ኣብ ሙቱጂሉ ዝብሃል ቦታ ዝዓበየ ወዲ ኣናንጉ፡ ነቲ ካብቲ ኣብ ፈረንሳ ዝርከብ ኢፈል ታወር ዝነውሐን፡ 348 ሚትሮ ዝንውሓቱ ኣብ ምድረ በዳ ዝርከብ ቀይሕ ከውሒ ካብ ገዝኡ ክርእዮ ይኽእል።

''እቲ ቦታ ኣዝዩ ቅዱስ ቦታ እዩ፡ ንዓና ኸኣ ቤት መቕደስና ኢዩ'' ክብል ንቢቢሲ ሓቢሩ።

እቶም ናብቲ ቦታ ክበጽሑ ዝመጽኡ በጻሕቲ ድማ ነቲ ናይቲ ከባቢ ህዝቢ ባህልን ልምድን ከኽብሩ ኣለዎም ኢሉ ራሜት ቶማስ።

Image copyright RAMETH THOMAS/ CENTRAL LAND COUNCIL
ናይ ምስሊ መግለጺ ራሜት ቶማስ (ካብ የማን ሓሙሻይ) ምስ ካልኦት ደቀ'ባት ኮፍ ኢሉ እንከሎ

ማት ኤቼሌስቶን ዝብሃል ካብ ኣሊስ ስፕሪንግ ናብ ኡሉሩ ብኣውቶቡስ በጻሕቲ ዘጓዓዕዝ፡ መብዛሕትኦም እቶም ተሳፈርቱ ናይ ኡሉሩ ትርጉም ድሕሪ ምርድኦም ናብ ኡሉሩ ኣይደየቡን።

ገለ ኣውስትራላውያን በጻሕቲ ግና ኡሉሩ ናትና ኢዩ ዝብል ኣተሓሳስብኦም ኣዝዩ ከምዘበሳጭዎ ገሊጹ።

''ቀዲሞም ንምድያብ ክደፋፋኡን ክጓነጹን ከለው ምርእይ፡ ክሳብ ክንደይ ንሰባት ኣኽብሮት ከምዘይብሎም የርኢ። ኩልና እቶም ናይ ምእንጋድ ስርሓት እነካይድ ሰባት ኡሉሩ ንበጻሕቲ ክዕጾ ክንጽበ ጸኒሕና'' ይብል ማት።

Image copyright SUPPLIED
ናይ ምስሊ መግለጺ በጻሕቲ ናብ ኡሉሩ እናደየቡ

ሻቕሎት ብዛዕባ ድሕነት

ራሜት ቶማስ ካልእ ዘሰክፍ ጉዳይ ብዛዕባ ምድያብ ኡሉሩ ኣልዒሉ። ''ናብ ኡሉሩ ምድያብ ሓደገኛ ከምዝኾነ ትፈልጡ ዲኹም? ሰባት ካብቲ ጫፍ ናይ ኡሉሩ፡ ካብቲ ቤት መቕደስና፡ ጸዲፎም ክሞቱ ኣይንደልን ኢና'' ኢሉ ቶማስ።

ካብ 1950ታት፡ ኣብ ኡሉሩ ብዘጓነፎም ሓደጋን ነቕጺ ሰብነትን [ዲሃይድሬሽን] ካልእ ምስ ጥዕና ዝተኣሳሰሩ ጉዳያት ብውሕዱ 37 ሰባት ሞይቶም። ዝሓለፈ ሰሙን፡ ሓንቲ ዕድለኛ ጓል 12 ዓመት ቆልዓ፡ ካብቲ ከውሒ ክትወርድ ኮላ 20 ሜትሮ ንታሕቲ ድሕሪ ምውዳቓ ሰሪራ።

ደቂ ኣናንጉ፡ ከም ደቀባት፡ ነቲ ቦታን ናይቶም በጻሕቲ ድሕነት ምርግጋጽ ናቶም መንፈሳዊ ሓላፍነት ገይሮም ኢዮም ዝወስድዎ። ሓደ በጻሒ ኣብ ኡሉሩ ክመውት ወይ ድማ ክህሰ ከሎ ድማ ብርቱዕ ሓዘን ይስምዖም።

ብዙሓት በጻሕቲ እቲ መውረዲ ኣዝዩ ቁልቁልን ሓደገኛን ከምዝኾነ ኣይፈልጡን። እቶም በጻሕቲ ንኽድይቡ ዝሕግዞም ምስ 12 ናይ ሓጺን የዕኑድ ዝተቖረኑ ናይ ሓጺን ሰንሰልት ጥራይ ኢዩ ዘለዎም። መደያይቦ የብሉን፡ ኣብ ትድይበሉ እዋን ዝተሓጋገዙኻ ሰባት'ውን የብሉን።

Image copyright Getty Images
ናይ ምስሊ መግለጺ በጸሕቲ ነቲ ኣብ እግሪ ኡሉሩ ዘሎ 'ኣይትደይቡ' ዝብል መጠንቐቕታ የንብብዎ እዮም፡ ምድያቦም ግን ኣየቋርጹን

ኣብ ታሕቲ፡ ቅድሚ ምድያብካ ብስርዓት ዝተጻሕፈ መጠንቀቕታ ኣሎ። ስዓት ክንደይ ንበጻሕቲ ክፉት ከምዝኾነ ዝገልጽ ምልክታ ይርከቦ።

ዳን ኦድወይር፡ ካብ 1998-2005 ንበጻሕቲ ብሄሊኮፕተር ንበጻሕቲ ከምዘመላለሰ ይገልጽ። ብዙሓት ካብ ሓደጋ ኣብ ምድሓን'ውን ከምዝተሳተፈ ሓቢሩ።

''ስጋብ ሕጂ ብዘይምዕጻው ኣዝዩ ኢዩ ዘገርመኒ። በቲ ባህላዊ ምኽንያት ዘይኮነ በቲ ንሓደጋ ዘለዎ ቅሉዕነት። ንምድያቡ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኢዩ።'' ኣብ ወደብ ስድኒ [ዓባይ ከተማ ኣውስትራልያ] ዝርከብ ቢንቶ ንምድያብ ብዘይ ፍሉይ ኮምፕላስዮነ [ጁምፕስዩት] ክትድይብ ኣይፍቀደልካን። እሞ ኽኣ ናብቲ ከውሒ ምድያብ ኣዝዩ ኣሸጋሪ ክንሱ ዝኾነ መሳለጥያ የብልካን።

ምምሕዳር ሕዙእ ቦታታት ኣውስትራልያ ከምዝበልዎ፡ ኡሉሩ ብሰንኪ ባህልን ድሕነት በጻሕትን ምሕላው ኣከባብን ኢዩ ንበጻሕቲ ተዓጽዩ ኢሎም።

''ኡሉሩ ናይ ኣናንጉ ማሕበረሰብ ሕግን ባህልታትን ንመጻኢ ወለዶታት ብስርዓት ተዓቂቡ መታን ክጸንሕ ኢዩ ራእይን ድልየትን ናይቲ ምምሕዳር'' ኢላ ኣፈኛ ናይቲ ቦርድ።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት

ተወሳኺ ዛንታ