ንእሱራት ብማሕነቕቲ ናብ ዝቕጽዑሉ ቦታ እናመርሓ ዝወስዳ ፈላሲት

ፈላሲት ጀራርድ ፈርናንደዝ Image copyright JOSEPH NAIR FOR THE BBC

ኣብ ሲንጋፖር ሓንቲ ካቶሊካዊት ፈላሲት፡ ተምሃሪተን ምስ ዝነበረትን ብሰንኪ ሓደ ካብቶም ምሒር ኣሰቐቕቲ ካብ ዝኾኑ ቅትለታት ብዝተኣሳሰር ምኽንያት ንሕልፈት ዝተፈርደትን፡ ካብ 1981 ጀሚረን ንኣስታት 7 ዓመታት ደብዳቤታት ይጸሓሓፋ ነበራ።

ስም እተን ፈላሲት ጀራርድ ፈርናንደዝ ክኸውን እንከሎ፡ እታ እስርቲ ከኣ 'ታን ሙይ ቹ' ትበሃል። እተን ፈላሲት ግን ብካትሪን ከም እትፈልጠን፡ "ምቕልልትን ትሕትን" ኮይነን ካብ መንፈሳውያን ስድራ ቤት ዝተወልዳን ኣብ ቤት ትምህርቲ ደናግል ዝተመሃራን እየን።

ታን፡ ምስ በዓል ቤታ ኣድርያን ሊም፡ በቲ ንጣዖት ዝግበር መስዋእቲ ዝተተሓሓዘ፡ ብቕትለት ክልተ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑት እዮም ገበነኛታት ኮይኖም ተረኺቦም።

"ከቢድ ጌጋ ፈጺማ" ዝብላ እተን ህድእ ኢለን ዝዛረባ ጓል 81 ዓመት ፈላሲት፡ " መጀመርታ ነቲ ዜና ምስ ሰማዕኩ ሓዚነ እኳ እንተኾንኩ፡ ክርእያ ግን ነይሩኒ" ይብላ።

ኩሉሳዕ ንነዊሕ ሰዓታት ኣብ ጸሎት ተጸሚደን እናኣሕለፋ፡ ንብዙሕ ዓመታት ከኣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ በጺሓታ። እዚ ድማ ዳግም ክተኣሳሰራን ዓሚቚ ርድኢት ክምስርታን ሓጊዝወን።

ንሰን "ኣነ ንካትሪን ንምሕጋዝ እየ ኣብኡ ዝኸይድ ዝነበርኩ፡ ክትዛረበኒ ከም እትኽእል ከኣ ትፈልጥ ነይራ" ይብላ።

ክሳብ ታን ዝሞተትላ 25 ጥቅምቲ 1988 ካብ ጎና ኣይተፈለያን።

Image copyright Getty Images

"ነብሲ ወከፍ ሰብ ካብቲ ዝፈጸሞ ዝኸፍአ ነገር ብዝያዳ ይኸብር" ዝብላ እተን ፈላሲት፤ ዝኾነ ሰብ ሓጥያቱ ብዘየገድስ፡ ብኽብሪ ክመውት ከም ዝግባእ ይዛረባ።

ታን፡ ኣብታ ናይ መወዳእታ ወጋሕታ፡ ሰማያዊ ክዳን ተኸዲና፣ ዕጣቕ ተቐኒታን ዕቅና ዝኾነ ሳእኒ ወድያን ነበረት።

"ብጣዕሚ ሃዲኣ ነይራ" ብምባል ነቲ ኩነታት ይዝክራ ፈላሲት ጀራርድ። እዘን ክልተ ኣንስቲ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ጉዕዞ መሕነቒ ኢድ ንኢድ ተታሒዘን ይኸዳ ነበራ።

"ናይ ሞት ፍርዲ ሓደ ሰብ ሓንጎፋይ ኢሉ ዝቅበሎ ነገር ኣይኮነን፤ ዝኾነ ሰብ ዕጭኡ ንምቕባል ግዜ የድልዮ። ብርቱዕ ቃንዛ ክህልዎም ድማ ባህርያዊ እዩ" ይብላ ፈላሲት ጀራርድ።

እዚ ስራሕ ክፋል ናይ መጸዋዕትአን ኢለን ስለዝኣመና፡ ነተን ስዒበን ዝመጻ 40 ዓመታት ምስ እሱራት ምስራሕ ቀጺለናሉ።

"ንሞት ዝተፈርዱ እሱራት ብዙሕ ኣእምሮኣው፣ ስምዒታውን መንፈሳውን ሓገዝ የድልዮም" ክብል ይገልጻ።

ወሲኸን ድማ "ምስ ሕድገትን ሕውየትን ናብ ዝበለጸ ቦታ ክኸዱ ከም ዝኽእሉ ክርድኡ ክሕግዞም ይደሊ" ይብላ።

'ንኣምላኽ ምስ ረኣኹዎ ብዛዕባ ኩሉ ክነግሮ እየ'

ድሕሪ ገለ ዓመታት ካልእ ንሕልፈት ዝተፈርደ ኣብ ቤት-ማሕቡስ እንከሎ ንፈላሲት ጀራርድ ስለዝረኣየን ይቀርበን።

"ናተይ ህላዌ ምጽንናዕ ከም ዘምጽኣሉ ይዛረብ ነይሩ" ብምባል ይዝክራ። ቅድሚ ማሕነቕቱ ዘላ መዓልቲ ክርእየን ከም ዝደሊ ሓቲትወን።

ፈላሲት ጀራርድ ምስ እሱራት ናብቲ ንሞት ዝተፈርዱሉ ቦታ ምኻድ "እቲ ዝዓበየ ሓለፋ እዩ" ኢለን ይሓስባ።

ንሰን "ሓደ ሰብ ነቲ ዓሚቚ ስቓዩ ከካፍልንን ከምኡ ከኣ ኣብ ናይ መወዳእታ ግዜኦም ናብ ልቦም ክኣቱ ከፍቅዱለይን ዝለዓለ ደረጃ ፍቕርን እምነትን እዩ" ክብላ ይዛረባ።

ኣብ ናይ መጨረሽታ ቃላቱ 'ንኣምላኽ ኣብ ወጋሕታ ክርእዮ እየ፡ ምስ ረኣኹዎ ከኣ ብዛዕባኺ ኩሉ ክነግሮ እየ' ክብል ከም ዝተዛረበ ይዝክራ።

ኣገልግሎት ቤት ማእሰርቲ ሲንጋፖር፡ 14 ኣብያተ ማእሰርቲ ከምኡ'ውን ማእከል ተሓድሶ ወልፍታትን ሓሺሽን የማሓድር። እቲ ማእከል ከምዝበሎ፡ ሓገዝ ምሃብ "ነቲ ተሓድሶ፡ ምልኣት ዝህቢ ንእሱራት ከኣ ሓድነት ዝፈጥር እዩ" ይብል።

ሓደ ኣፈኛ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ "ፈላሲት ጀራርድ ፈርናንደዝ ምሳና ብወለንትነት ን40 ዓመታት ሰሪሐን" ይብል።

"ተወፋይነተን፡ ብርቱዕ ስምዒተንን ዝኸፍልኦ መስዋእትነትን፤ ነዓናን ንኻልኦትን፤ ንእሱራትን ንቤተ ሰቦምን ሓይሊ እየን። ብተወፋይነት ክንሕግዝ ኣተባቢዐናና እየን" ክብል ይገልጽ።

ብዘይ ናይ ፈላሲት ጀራርድ ህላዌ፡ እዚ ቤት-ማእሰርቲ ንብዙሓት ካልእ ዝተፈልየ ስእሊ ምሃበ ነይሩ።

ሓንቲ ስማ ክጥቀስ ዘይትደሊ ኣደ ሓደ ዘይሕጋዊ ሸቃጣይ ሓሺሽ፡ እታ ፈላሲት ኣብ ህይወት ኣብቲ ኣብ ቀረባ ዝሞተ ወዳ እወንታዊ ጽልዋ ከም ዘሕደረ ተዛረብ።

"ፈላሲት ጀራርድ ፈጺማ ፈሪዳቶን ኢዳ ሂባን ኣይትፈልጥን" እትብል እዛ ሰበይቲ፡ ኣብ ናይ ወዳ ጠባይን ኣረኣእያን ዓቢ ለውጢ ክመዝገብ ከም ዝሓገዞ ትገልጽ።

"ቁጥዐኡን ቅርሕንቱን ናብ ተቀባልነትን ጣዕሳን ተቀዪሩ" ክትብል ድማ ተረድእ።

ሓደ ኣብቲ ቤት-ማእሰርቲ ዝሰርሕ ሽማግለ "ብጣዕሚ ሕያወይቲ ነይራ፡ ከምኡ'ውን እንታይ ክገብር ከምዘለንን ከመይ ከምዝስምዓንን ምስ ዘይፈልጥ፡ ኩሉ ግዜ ምሳይ ነይራ" ይብል።

ኣብ ሲንጋፖር፡ ናይ ሞት መቅጻዕቲ ኣካታዕን ፍልልይ ዝፈጥርን ኮይኑ ይርከብ። እታ ዝሃብተመት ሃገር፡ ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ኤስያ ካብ ዘለዋ ሃገራት ብውሑስ ዝኾነ ስምን ትሑት ደረጃ ገበናትን ትሕበን።

ኣብ 2012፡ መንግስቲ ሲንጋፖር ኣብ ናይ ሞት ፍርዲ ለውጢ ገይሩ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ወግዓዊ ጸብጻብ ቤት ማእሰርትታት ከም ዝሕብሮ፡ ኣብ 2018 ጥራይ 13 ሰባት ተቐቲሎም።

ህዝባዊ ምርጫታት ከኣ ደጊሞም ንጽኑዕ ሕጋጋት ድጋፎም የርእዩ።

"ንናይ ሞት መቕጻዕቲ ብሓፈሻ ልዑል ድጋፍ ኣሎ" ትብል ጓል ሲንጋፖርን ተሓጋጋዚ መስራቲት ናይ ኣባላት 'ዊ ቢሊቭ ኢን ሰከንድ ቻንስ'ን ንጥፍቲ ጎስጓሲት ናይቶም ንሞት ዝፍረዱ እሱራትን ክርስቲን ሃን።

"ናይ ሞት መቅጻዕቲ ከም መከላኸሊ ገበን ይርአ" ትብል ንሳ።

ትካላት ተጣበቕቲ መሰላት፡ ነዚ ናይ ሞት መቅጻዕቲ ብጋህዲ ኮኒኖምዎ እዮም።

"እዚ ብባህሪኡ ጨካንን ንናይ ዓለም ለኻዊ ሰብኣዊ መሰላት ሕግታት ብርኡይ ዝጥሕስን እዩ" ይብል ኣብ ኤስያ ምኽትል ዳይረክተር ሰብኣዊ መሰላት ፊል ሮበርትሶን።

"መንግስታት፡ ንሓደ ሰብ ብሞት ክቀጽዕዎ ቅቡል ዝኾነ ምኽንያት የልቦን" ክብል ይገልጽ።

ፈላሲት ጀራርዳ ፈርናንደዝ እውን ነቲ ናይ ሞት መቅጻዕቲ ኣይትድግፍኦን፤ ምኽንያቱ ህይወት ስለዘጥፍእ።

ኩሉ ህይወት ክቡር ምዃኑ ዝዛረባ እተን ፈላሲት፡ "ኣነ ንሕግታትና ይኽብሮም እየ እንተኾነ ግን፡ ሓንቲ መዓልቲ ናይ ሞት መቅጻዕቲ ተሪፉ ክርእዮ ተስፋ እገብር" ይብላ።