14 ሽሕ ስደተኛታት ዘድሓነት ተኣምራዊት መርከብ

ሊ ግዮንግ ፒል Image copyright Lee Gyong-pil
ናይ ምስሊ መግለጺ እቲ ኣብ መርከብ ዝተወለደ ሊ ግዮንግ ፒል

ቅድሚ ኣስታት 70 ዓመታት መርከብ ኣመሪካ ልዕሊ 14 ሽሕ ሰሜን ኮርያውያን ስደተኛታት ብሓደ ጉዕዞ ካብ ሞት ኣድሒና።

እዚ ዛንታ፡ ዛንታ ናይ ገለ ካብቶም በታ መርከብ ዝድሓኑን እዩ። እዋኑ፤ እዋን ክሪስትማስ (ልደት) 1950 እዩ ነይሩ።

እዛ ኣደ ሓንቲ ካብቶም 14 ሽሕ ሰሜን ኮርያውያን ኮይና፡ ብጽሕቲ ወርሒ'ያ ነይራ።

ካብቲ ካብ ሰራዊት ቻይና ዝዘንባ ዝነበረ ኣይሂ ጠያይት ክትሃድም እዩ ህቃነኣ።

ናብታ መርከብ ኣብ ዝደየበትሉ እታ መርከብ ቦታ ኣይነበራን፤ እንተደየበት እውን ነቲ ድሮ ጀሚርዋ ዝነበረ ሕማም ሕርሲ ክደፍኣ ጀሚሩ ነበረ፡መሳርሒታትን ሕርሲ ግን ኣይነበረን።

"እታ ኣሕራሲት መዳሕንተይ ክትቆርጸሉ ትኽእል በሊሕ ነገር ስለዘይረኸበት ኣስናና እያ ተጠቒማ" እቲ ሽዕኡ ዝተወለደ ህጻን ሕጂ ወዲ 69 ዓመት ኮይኑ ዘሎ ሊ ግዮንግ ፒል የዘንቱ።

"ምስቲ ኹሉ ጽቕጥቅጥን ዘገርም ኣወላልዳን ዘይሙማተይ መዓልቲ ልደተይ ኸኣ ኣብ መዓልቲ 'ክሪስትማስ' ምንባሩ ሰባት ብተኣምር እዮም ዝዝክርዎ" ይውስኽ።

ካብቶም በዛ መርከብ ዝድሓኑ ሰሜን ኮርያውያን፡ ስድራ ናይ ሕጂ ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ኮይኑ ዘሎ ሙን ጃ ኢን ይርከብዎም።

እታ መርከብ እውን ካብ ሽዕኡ ጀሚራ ሽማ ናብ 'ሺፕ ኦፈ ሚራክል' [መርከብ ተኣምር] ተቐይሩ።

Image copyright Lee Gyong-pil
ናይ ምስሊ መግለጺ ስድራ ሊ ግዮንግ ፒል

መስርሕ ኣድሕን ህይወት

ኣብ ታሕሳስ 1950 ኣስታት 100 ሽሕ ሰራዊት ውድብ ሕቡራት ሃገራር ኣብ ወደባዊት ከተማ ሁንግናም ናይ ሰሜን ኮርያ ብሰራዊት ቻይና ኣብ ከበባ ኣትዮም።

እቲ ሽዕኡ ዝተኻየደ ኲናት ኸኣ ኲናት ቾሲን ተባሂሉ እዩ ጽዋዕ።

ነቲ ብቑጽሪ ኣርባዕተ ዕጽፊ ዝኾነ ሰራዊት ቻይና ፈንጢሶም ከኣ ክወጽኡ ክኢሎም እዮም።

እንተኾነ ካብቲ ከበባ ምስ ወጽኡ እውን ናብ ውሑስ ቦታ ንኸበጽሑ ሓንቲ መዋጽኦ እያ ነይራቶም፤ ብባሕሪ።

ሰራዊት ቻይና ይጽግዕዎም ስለዝነበሩ ግን ምስ ግዜ ክጓየዩ ነይርዎም።

እዞም ሰራዊት ናብቲ ገማግም ባሕሪ ኣብ ዝበጽሕሉ ግን ኣሽሓት ህጻናት ዝርከብዎም ሰሜን ኮርያውያን ካብቲ ኵናት ንምህዳም በረዳዊ ከባቢ ኣቋሪጾም ነቲ ባሕሪ ንኽሰግሩ ሓገዝ ይሓቱ ነበሩ።

ኤስ ኤስ መርዲዝ ቪክቶሪ እትብሃል መርከብ እትርከበን ኣስታት 100 ዝኾና መራኽብ ኣሜሪካ ነቶም ተኸርዲኖም ዝነበረሩ ሰራዊት ንምድሓን ናብ ወደብ ሁንግናም ተጸጊዐን ነበራ።

እቲ መስርሕ ምድሓን ህይወት ናብ ወደብ ቡሳን ናይ ደቡብ ኮርያ ከምኡ እውን ናብ ደሴት ጅዮጃ።

እንተኾነ እዞም ኩሎም ሓገዝ ዝሓቱ ዝነበሩ ሰሜን ኮርያውያን ኣብ ግምት ኣትዮም ስለ ዘይነበሩ ካልእ መዋጥር ፈጠረ።

Image copyright National Archives US
ናይ ምስሊ መግለጺ ስደተኛታት ኣብ ወደብ ሁንግናም ታሕሳስ 1950

ኮረኔል ኢድዋር ፎርነይ ኣባል ሓይሊ ባሕሪ ኣሜሪካ ኮይኑ ምስ ብጾቱ ብምኳን እንታይ ክገብሩ ከም ዘለዎም ኣብ ምምይያጥ ነበረ።

ወዲ ወዱ ን ኮረኔል ኢድዋር ዝኾነ ነድ ሕጂ ኣብ ከተማ ሶውል እዩ ዝነብር።

"ኣብ ኵናት ክትዕወት እነተኾንካ፡ ገባር ምድሓን ቀዳማይ ዕማምካ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፤ እቲ ወተሃደራዊ ዓወት እዩ ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ" ይብል ነድ።

ነድ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣቦሓግኡ ምስ ብጾቱ ዝወሰንዎ ምስ ኩሉ መሰናኽላቱ ቅኑዕ ምንባሩ ይጠቕስ።

ነቶም ሰሜን ኮርያውያን ናይ ምድሓን መስርሕ መዓልታት እዩ ወሲዱ።

ካብቶም ሽዕኡ ዝደሓኑ፡ ኣብቲ እዋን ጓል 17 ዓመት ዝነበረት ሃን ቦ ባኢ ምስ ኣዲኣ ነይራ።

"ናይ ሞትን ሕየትን እዋን እዩ ነይሩ፡ ኣብታ መርከብ ዘይደየበ ዕጭኡ ሞት እዩ ነይሩ" ትብል ሃን ቦ ባኢ።

"እታ መርከብ ናበይ ተኸይድ ከም ዝነበረት ኣፍልጦ ኣይነበረናን፡ ኣይሓተትናን እውን" ትውስኽ።

ኣብታ መርከብ ምስ ደየቡ መፍጠጠዪ መግቢ ማይ ኣይነበራን፤ ሃን ቦ ባኢ ንመበቆል ዓዳ ሕቆኣ ሂባታ ክትብገስ እንከላ ኣብ ውሽጣ ጎኒ ጎኒ እቲ ድሒነ ዝብል ሓሳብ ናብቆት ዓዳ ይስርስራ ነበረ።

እታ 60 ኣባለት ክትጽዕን እትክእል ኤስ ኤስ መርዲዝ ቪክቶሪ ዝተበሃለት ናይ ጽዕነት መርከብ ኣብ ርእሲ ጽዕነታ ልዕሊ 14 ሽሕ ስደተኛታት ተጻዒኖማ።

Image copyright Al Franzon
ናይ ምስሊ መግለጺ ኤስ ኤስ መርዲዝ ቪክቶሪ እቶም ስደተኛታት ምስ ተሳፈርዋ

ሃን ቦ ባኢ "እናተደፋእና ናብ ሓደ ጫፍ በጺሕና ኣደይ ናብ ባሕሪ ከይንወድቕ ስለ ዝሰገአት ንዓይን ንሓፍተይን ክትከላኸለልና ትጽዕር ነይራ" ትብል።

ሰራዊት ዝርከቦም ኣስታት 200 ሽሕ ሰባት ኣብ ኩለን መራኽብ ተሰቂሎም ናብ ደቡብ ኮርያ ኣቕኒዖም ኩሎም ኸኣ ብሰላም ኣትዮም።

እዚ ኣብ ታሪክ ኣሜሪካ እቲ ዝዓበየ መስርሕ ምድሓን ሂወት ኮይኑ ተሰኒዱ ይርከብ።

መርከብ ኤስ ኤስ መርዲዝ ቪክቶሪ ናብ ደሴት ጅዮጅ ኣብ ተምርሓሉ ዝነበረት እዋን ሓሙሽተ ህጻናት ተወሊዶም ነበሩ።

Image copyright US Marine Corps Archives
ናይ ምስሊ መግለጺ ኤስ ኤስ መርዲዝ ቪክቶሪ ዘድሓነቶም ስደተኛታት

ሓደ ካብቶም ኣብታ መርከብ ዝተወለዱ ሊ ግዮንግ ፒል ክሳብ ሕጂ ኣብ ደሴት ጅዮጅ ሓኪም እንስሳ ኮይኑ ይነብር ኣሎ።

ምስ ጎበዘ ዋላ ነታ ንኣዲኡ ዘሕረሰታ መወልዳን ክራኽባ ክኢሉ እዩ።

ቀንዲ ዕላምኡ ኸኣ ንዝኽሪ እቶም ኣብ 1950 ዝድሓኑ ስደተኛታት መዘከርታ ዝኸውን ነገር ኣብ ደሴት ጅዩጅ ምትካል እዩ።

ናይ ምስሊ መግለጺ እቲ ኣብ መርከብ ዝተወለደ ሊ ግዮንግ ፒል ኣብዚ ሕጂ እዋን

ስድራ ናይቲ ሓደ ኣብ መርከብ ዝተወለደ ህጻን እንዳ ሶህን ያንግ ያንግ ይብሃሉ፤ እዚኦም እውን ልቢ ዝትንክፍ ዛንታ እዩ ዘለዎም።

ሶህን ያንግ ያንግ ብዓልቲ ቤቱ ነብሰ ጾር እያ ነይራ።

ብጀክኡ ግን ታዮንንግ፡ ቆልዑ 9 ዓመትን ካልእ ወዲ 5 ዓመትን ነይሮሞ።

ነታ ነብሰ ጾር ብዓልቲ ቤቱ ናብ መርከብ ንኸደይብ ኣብቲ ቆራሪ እዋን ንክልተ ደቁ ምስ ኣኮኦም ሓዲግዎም።

'ክምለሰኩም'ዩ' ኢሉ ንነብሰጾር ብዓልቲ ቤቱ ሒዙ ናብ መርከብ ደይቡ፤ መርከብ ተበጊሳ ንሱ ናብ ደቡብ ኮርያ ሰጊሩ ንሶም ኣብ ሰሜን ኮርያ ተሪፎም።

ብድሕሪ ኮርያ ናብ ክልተ ስለ ዝተኸፋፈላ ዳግማይ ኣይተረኣአዩን።

"ክሳብ ሕጂ ኣብ ሓዘን ኢና ንነብር ዘለና፡ ካብ ሓደ ማህጸን ዝተወለዱ ደቐይ በበይኖም ይነብሩ ኣለዉ፤ ወረ ብህይወት ይሃልዉ "ይብል እቲ ሽዕኡ ዝተወለደ ሶህን።

ብምስዓብ" ንሶም እውን ኣቦኦምን ኣዲኦምን ክንመጽኦም ይጽበዩ ይህልዉ፤ ትጽቢት 70 ዓመታት ቀሊል ኣይኮነን" ይብል።

ብመንግዲ ቀይሕ መስቀል ንክረኽቦም ዝገበሮ ፈተነ ክሳብ ሕጂ ኣይሰመረሉን።

ተስፋ ግን ኣይቆረጸን። "ብህይወት ጥራይ ይሃልዉ'ምብር ሓንቲ መዓልቲ ክረኽቦም'የ" እዩ ዝብል።

Image copyright Sohn Yang-young
ናይ ምስሊ መግለጺ እቲ ኣብ መርከብ ዝተወለደ ሶህን፡ ድሕሪ 70 ዓመታት እውን እንተኾነ ንኣሕዋቱ ንኽረከብ ሃረር እዩ ዝብል ዘሎ

ሶህን የሕዋቱ ብህይወት ክህልዉ እናተተስፈወ ንክረኽቦም ሃረር እዩ ዝብል ዘሎ።

ነታ ናይ መወዳእታ ዝሃብናዮ ዕድል ኸኣ መልእኽቲ ከሕልፈላ እዩ ወሲኑ፤ ናብቶም የሕዋቱ።

"ወለድና ብህይወት እንከለዉ ብናፍቖት እዮም ሓሊፈሞ፤ ሕጂ ብህይወት የለዉን። ክሳብ ሕጂ ይናፍቕኹም ምህላዎም ኸኣ እምነተይ እዩ። ኣብ ቀረባ ክንራኸብ ከኣ ይጽበ ኣለኹ፡ የፍቕረኹም እየ የሕዋተይ" ኢሉ።

ተወሳኺ ዛንታ