ዓሌታዊ ህልቂት ሩዋንዳ ዝጸብጸበ ኤዲተር ቢቢሲ ብስነ-ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ መዝነቱ ሓዲጉ

ፈርጋል ኬን ኣብ ዝተፈላለዩ ፍሉጣት ናይ ቴለቪዥን መደባት ጸብጻብ ሰሪሑ እዩ
መግለጺ ስእሊ,

ፈርጋል ኬን ኣብ ዝተፈላለዩ ፍሉጣት ናይ ቴለቪዥን መደባት ጸብጻብ ሰሪሑ እዩ

ኤዲተር ቢቢሲ ኣፍሪቃ ኮይኑ ንነዊሕ ዓመታት ዘገልገለ ፈርጋል ኬን፡ ስርሑ ብዘስዓበሉ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ ካብ መዝነቱ ተኣልዩ።

ፈርገል ኬን፡ ዓሌታዊ ህልቂት ሩዋንዳ ዝርከብዎም ብዙሕ ኲናት ጸብጺቡ እዩ። እቶም ብምኽንያት ስርሑ ዝረኣዮምን ዝገጠምዎን ፍጻመታት፡ ግዳይ ድሕረ ስቓይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ (post-traumatic stress disorder PTSD) ገይረምዎ።

ነቲ ጋዜጠኛ ናብዚ ዘቃልዖ፡ "ንነዊሕ ዓመታት፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለምና እናተዛወረ ዝሰርሖም ናይ ጎንጺ ጸብጻባት" ምዃኖም ሓላፊ ክፍሊ ዜና ቢቢሲ፡ ጆናታን ሙንሮ ተዛሪቡ።

እቲ ሓላፊ ወሲኹ፡ ፌርጋል ኬን "ንብዙሕ ዓመታት ፒቲኤስዲ [PTSD] ዘስዓበሉ ጸቕጢ ክጻወር ፈቲኑ እዩ" ኢሉ።

ኬን በቲ ብሉጽ ናይ ጋዜጠኝነት ስርሑ፡ ኣብ 1996 ዝበለጸ ሽልማት ዓዲ እንግሊዝ (ኦቢኢ) ክሽለም ክኢሉ እዩ።

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

መግለጺ ስእሊ,

ፈርጋል ኬን ኣብ 2016

መሳርሕቱ ንኬን ክሕግዝዎ ከም ዝጸንሑን እቲ ትካል'ውን ሞያዊ ድጋፍ ይገብረሉ ምንባሩ፡ እቲ ሓላፊ ክፍሊ ዜና ተዛሪቡ።

ወሲኹ'ውን "ብቕልጡፍ ምእንቲ ክሓውይ፡ ካብ መዝነቱ ክእለይ ከም ዘለዎ ኣሚኑ ኣሎ፤ . . . ብዛዕባ ፒቲኤስዲ ብግልጺ ምዝራቡ ክሳዕ ክንደይ ሓያል ሰብ ምዃኑ ዘርእይ እዩ" ኢሉ።

ወኪል ሰሜን ኣየርላንድ ኮይኑ ኣብ 1989 ንቢቢሲ ዝተጸምበረ ኬን፡ ኤዲተር ኣፍሪቃ ኮይኑ ቅድሚ ምምዛዙ፡ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃን ኤስያን ወኪል ኮይኑ ሰሪሑ እዩ።

ኣብ 1994 ኣብ ዙርያ ዓሌታዊ ህልቂት ሩዋንዳ 1994 ብዝሰርሖ ጸብጻብ፡ ሽልማት ኣምነስቲ ቴለቪዥን ተዋሂቡ እዩ።

ፒ ቲ ኤስ ዲ እንታይ'ዩ?

  • ኣዝዩ ዘጨንቕ፡ ዘፍርሕን ንህይወት ኣስጋኢ ኣብ ዝኾነ ኩነታት ምህላው ናብ ድሕረ ስቓይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ (ፒ ቲ ኤስ ዲ) ከምርሕ ይኽእል እዩ።
  • ድሕሪ እቲ ኣጋጣሚ ድሕሪ ሒደት ሰሙናት፡ ፍሉይ ሓዘን፡ ጭንቀት፡ ናይ ተሓታትነት ስመዒትን ጣዕሳን ይረኣዩ።
  • ምልክታት ፒ ቲ ኤስ ዲ ሽዑ ንሽዑ ወይ'ውን ጸኒሖም ክረኣዩ ይኽእሉ።
  • ገለ ሰባት፡ እቲ ፍጻመ ደጊሙ ክኽሰት ይኽእል'ዩ ብዝብል ስግኣት ወትሩ ነቒሖም ናይ ምጽባይ ኩነታት የርእዩ።
  • ዘየቋርጽ ቃንዛ፡ ውጽኣት፡ ርጉእ ዘይኮነ ህርመት ልቢ፡ ሕማም ርእሲ ዝኣመሰሉ ምልክታት ይረኣዩ።
  • ግዳያት፡ ብብዝሒ ኣልኮላዊ መስተ ከዘውትሩን ኣፋውስ (ከም ፈዊሲ ቃንዛ ዝኣመሰሉ) ብዘይ ኣግባብ ክወስዱን ይጅምሩ።

ምንጪ፡ ሮያል ኮሌጅ ኦፍ ሳይክያትሪስትስ