ምስ ምራኹት ዝዓበየ ብዕራይ-በረኻ 'ካብ ገዛ አይወጽእን' ብምባሉ ዝጎሃየ ኢትዮጵያዊ ገባር

ብዕራይ በረኻ Image copyright Getty Images

መንእሰይ ሓረስታይ ጋሻው ደመላሽ ኣብ ዞባ ኢሉ ኣባቦራ፣ ዳሪሙ ኣብ ዝተብሃለ ወረዳ እዩ ዝነብር። እታ ዝነብረላ ጣብያ ፍሉይ ስማ፡ ኣቡነ ጋሊ ትበሃል።

እዚ ናብርኡ ኣብ ሕርሻ ዝተመስረተ መንእሰይ፡ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት፡ ኣብቲ ዝነብረሉ ቁሸት ኣብ ሓደ ጭቃ ተረግሪጉ፡ ዝግዕር ዝነበረ ውላድ ብዕራይ-በረኻ ረኺቡ።

ረጊጽዎ ክሓልፍ ነብሱ ስለዘይገበረሉ፡ ነቲ ምራኽ ብኽንደይ መከራን ጻዕርን ካብቲ ዝኣተዎ ረግረግ ኣውጹኡ፡ ካብ ሞት ኣድሒኑ ኮብኪቡ ንገዝኡ ወሲዱዎ።

"ናብ ገዛ ሒዘዮ ኸይደ። ንኣቦይ ኣፍቂደ ኣብ ክሳዱ ገመድ ኣሲረ ጸባ ላሕሚ እናስተኹ ክናብዮ ጀሚረ" ይብል።

ነቲ ምራኽ ብዕራይ በረኻ፡ "እንጀራ፣ ጨው፣ ሓተላ ኣረቂ ፣ መዓር ከይተረፈ የብለዖ ነይረ። ካብኡ ብፍጥነት እናለመደን እናዓበየን ከይዱ" ይብል።

ደሓርከ?

እዚ ውላድ ብዕራይ-በረኻ ሰብን እንስሳ ዘገዳምን እናለመደ ይኺድ 'ምበር፡ ምስባጸሐ/ ምስዓበየ በረኻዊ ባህረቱ ኣይገደፈን።

በቶም ዓበይቲ ኣቕርንቱ፡ ንወዲ እቲ ሰፈር፡ሰብ ኮነ ኣብ ቅድሚኡ ዝጸንሐ እንስሳ ዘቤት ከርዕድ ጀሚሩ።

"ሕዚ ምሒር ስለሸገረና ተዓጽዩ እዩ ዝውዕል። ሰብን ከብትን ምውጋእ ጀሚሩ። ቅድም ሕዚ ምስ መጓሰ ከፍቲ እዩ ኦፊሩ ዝኣቱ ነይሩ።

ደሓር ግን፡ ብዘይካ ንዓይ ንዝረኸቦ ሰብ ኮነ ጥሪት እናወገአ ኣሸጊሩና። ምስጨነቐና ድማ፡ ናብ ርሑቕ ዱር ወሲደ ኣብኡ ገዲፈዮ መጺአ።

እንተኾነ፤ ሰብ ስለዝለመደ እዩ ይመስለኒ፡ ብዙሕ ኣይጸንሐን ንገዛ ተመሊሱ መጺኡ" ክብል ዝገብሮ ዝጠፍኦ ገባር ተጓንፍኡ ዛንትኡ ይትርኽ።

ካልእ ነገር ድማ ፈቲኑ ነይሩ። ምስ ብዕራይ ጸሚዱ 'ንዓ -ደሀር' እናበለ ክሓርሶ ጀሚሩ ነይሩ። እንተኾነ ሓለፍቲ መንግስቲ፡ ብእንስሳት ዱር ምሕራስ ከምዘይፍቀድ ገሊጾም ከምዝኣገድዎ እዩ ዝዛረብ።

"ኣብ ማሕረስ ብጣዕሚ እዩ ጎበዝ። እቲ ኣሎ ዝተብሃለ ብርቱዕ ብዕራይ'እውን ክንድኡ ክሓርስ ኣይክእልን" ጋሻው ዛንትኡ ይቕጽል።

እንተኾነ፤ ብመንግስቲ ስለዝተኸልከለ፡ ክሓርሶ ኣይክእልን። ቀለቡ ድማ ኣይከኣሎን። ኣብ ርእሲኡ ሰብ ከይጎድአሉ ይሰግእ። ካብቲ ባዕሉ ብኢደ-እግረ ዘምጸኦ መከራ ዘላቕቖ ኣካል መንግስቲ እንተሎ 'ሰማዒዶ'ሎ' ይብል ኣሎ።

"ዘይጠራዕኽሉ መንግስታዊ ኣካል የለን። እዚ ደብዳበ ሒዘ ዘይተመላለስኩዎ ቤት ጽሕፈት የለን። እናመጽኡ ስእሊ ኣልዒሎም እዮም ዝኸዱ። ካልእ ዝረድኡኒ ነገር የለን"።

ኣብ ክልል ኦሮምያ፡ ሓላፊ ሓለዋ እንስሳት ዘገዳም [ናይ ዱር እንስሳት]፡ ኣይተ ጨመረ ዘውዴ፡ ዝኾነ እንስሳ ዘገዳም ኣብ ገዛ ዓጺኻ ኮነ ኣሲርካ ምቕማጥ ብሕጊ ዝተኸልከለ ምዃኑ ንቢቢሲ ይዛረብ።

ከምዚ ዓይነት ናይ ምግቢ ድሌቶም ልዑል ዝኾነን፡ ሓደገኛ እንስሳት ዘገዳምን ኣብ ገዛ ምዕባይ ልሙድ ከምዘይኮነን ሰሚዑዎ ከምዘይፈልጥን ወሲኹ ይዛረብ።

"እንተባጸሖ [ከዕብዮ] እንከሎ ኣይነገረናን። ናይ በረኻ ባህሪኡ ምስ ኣርአዮ እዩ ናባና መጺኡ" ኢሉ።

ክልተ ዓይነት ፍታሕ ድማ ይሕብር። ሓደ፡ ናብ ግዝያዊ መጽለሊ ናይ ዱር እንስሳት ምውሳድ እዩ።

"ናብ በረኻ መሊስካ ምውሳድ ግን፤ ኣብ ዱር ናይ ምንባር ባህሪኡ ስኢኑ እዩ።"

ምናልባሽ፡ ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰብ ሓደጋ ዘብጽሕ እንተኾይኑ ግን፡ ናይ መወዳእታ ፍታሕ ስጉምቲ ምውሳድ ከምዝኾነ እቲ ሓላፊ ተዛሪቡ።

ናይዚ ኣብ ገዛ ምስ ከፍቲ ዝዓበየ/ዝባጸሐ፤ ተዋጋኣይ ብዕራይ-በረኻ መወዳእትኡ ኾን እንታይ ይኾን?

ተመሳሳሊ ዛዕባታት

ተወሳኺ ዛንታ