ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ብትራምፕ ዝተገብረ እገዳ ቪዛ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ተግባራዊ ክኸውን እዩ

ተሳተፍቲ ኣስተምህሮ ሕጊ ኢሚግረሽን ኦክላንድ ለካቲት 2020 Image copyright Meron Semedar

ዶናልድ ትራምፕ፡ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኮይኑ ካብ ዝምረጽ ክሳብ ሕጂ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ ቪዛን ጉዕዞን እገዳታት ክግበር ጸኒሑን ኣሎን።

ኣብዚ ቐረባ ግዝያት እኳ ኤርትራ እትርከበ ሓሙሽተ ሃገራት [ናይጀርያ፡ ሱዳን፡ ታንዛንያን ኪርጊስታንን] ዝተፈላለየ ዓይነት ናይ ቪዛ፡ ዲቪን፡ መገሻን እገዳታት ተገይሩሉስ፡ ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ "ኤርትራ ምስ ኣመሪካ ንዘለዋ ዝምድና ንምህሳይ ዝዓለመ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ'ዩ" ክብል ቅሬትኡ ገሊጹ ነይሩ።

እቲ እገዳ፡ ንህይወት ብዙሓት ኤርትራውያን ብኣሉታ ክጸልዎ ስለዝጀመረ፡ በቲ ጉዳይ ዝተሻቐሉ ኣብ በይ ኤርያ ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ካብ ዝምልከቶም ናይ ሕጊ ሞያውያን ዝርዝራዊ መብርህን መረዳእታን ንኪረኽቡን እንታይ ክገብሩ ከምዝግበኦምን ኪፈልጡን ናይ ዘተ መኣዲ ወዲቦም።

ናይ ሕጊ ምሁርን፡ ጸሓፊ ማሕበር ጠበቓታት ኤርትራውያን ኣብ ስደት ንኣቶ ቢንያም ፍሰሃጽዮን ገብረሚካኤል፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ እገዳ ዝርዝራዊ መብርሂ ሂቡ።

ኣቶ ቢንያም፡ እቲ ተነቢሩ ዘሎ እገዳ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ 2017 ን 2018 ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፡ ንኣመሪካ በጺሕካ ናይ መምለሲ ቪዛ (ናንኢሚግራንት) ቪዛን ዝተነብረ እገዳ ምዃኑ ይገልጽ።

ናንኢሚግራት ቪዛ ዝበሃል፡ እቲ ንኣመሪካ ንሓጺር ግዜ በጺሕካ እትምለሰሉ ዓይነት ቪዛ ማለት እዩ። ንሱ ከኣ እቲ ደቁን ስድርኡን ወይ ሃገርን ምዕባለ ንክርኢ ንኣመሪካ ዝወጽእ ገያሺ (ቱረስት)፡ ወይ ንትምህርቲ፡ ንሕክምና፡ ንንግድ፡ ወዘተ ዝወጽእ/ዝገይሽ ክኸውን ይኽእል እዩ።

ኢሚግራንት (immigrant) ቪዛ ዝበሃል፡ ሰባት ብዝተፈላለየ ምኽንያት (ብመርዓ፡ ብሕጸ፡ ምጥርናፍ ስድራ ቤት ወይ'ውን ብስራሕ) ንኣሜሪካ መጺኦም፡ ቀወምቲ ነበርትን ዜጋታትን ንኪኾኑ ዝኸዱዎ መስርሕ እዩ። መብዛሕትኡ ኢሚግራንት ቪዛ ብቆንስላዊ (ኮንሱላር) መስርሕ ዝሓልፍ ኮይኑ፡ ሰብ ኢሚግራንት ቪዛ ተዋሂብዎ'ዩ ናብ ኣሜሪካ ዝመጽእ።

Image copyright Biniam Fessehatsion

እንተኾነ ግን ሓደ ሰብ ብመብጽሒ (non-immigrant) ቪዛ ንኣሜሪካ መጺኡ ከብቅዕ ብዑቑባ ድዩ ብመርዓ፡ ወይ ብምጽንባር ቤተሰብ ቀዋሚ መንበሪ ክረክብ ይኽእልእዩ።

እዚ መስርሕ'ዚ ምቕያር ኩነታት መንበሪ (ኣድጁስትመንት ኦፍ ስታተስ ይበሃል)። ኣቐዲሙ ከም እተገልጸ ግን፡ ኣብ ወርሒ መስከረም 2017 ን ጥሪ 2018 ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን (ነን-ኢሚግራንት ቪዛ ማለት፡ ናይ መብጽሒ፡ ናይ ትምህርትን ካልኦት ኣሜሪካ በጺሕካ ንምምላስ ዘኽእሉ ቪዛታት) እገዳ ስለዘሎ፡ በዚ መስርሕ'ዚ ናብ ኣሜሪካ ናይ ምምጻእ ተኽእሎ ጸቢብ እዩ።

ዋላ'ኳ እዚ ሓድሽ ዝወጸ ኣዋጅ ንኣሜሪካ ብዝተፈላለየ ምኽንያት በጺሕካ ንክትምለስ ንእተረኽቦ ዓይነት ቪዛ ዝምልከት እንተዘይኮነ፡ ኣቐድም ኣቢሉ እብ 2017 ን 2018 እዞም ዝተጠቕሱ ዓይነት ቪዛታት ደው ስለዝበሉ፡ በዘን ሰለስተ ሕግታት ዳርጋ ኩሉ ዓይነታት ቪዛ ኤርትራውይና ክትንከፉ'ዮም።

እዚ ናይ ሕጂ እገዳ ካብ'ቶም ክልተ ኣቐዲሞም ዝተግብሩ እገዳታት ፍሉይ ዝገብሮ፡ ጠቕሊሎም ናብ ኣሜሪካ ክነብሩ ቪዛ ንዝሓቱ ኤርትራውያን ዝምልከት ምዃኑ'ዩ። እንተኾነ ግን ናይ'ዚ ሕጂ እገዳ ሕድገት ክግበረልካ ክትሓትት የፍቅድ'ዩ።

በዚ ናይ ሕጂ ኣዋጅ፡ ንኹሎም ዜጋታት ኤርትራ ዋላ እውን ኣብ ካልእ ሃገራት ዝነብሩ ብናይ ኤርትራ ፓስፖርት ዝንቀሳቐሱ እውን ዝምልከት ምዃኑ ይሕብር ምሁር ሕጊ ቢንያም ፍስሃጽየን።

ይኹንእምበር፡ "እታ ፍሉይነት ናይ ሕጂ እገዳ ንነብሲ ወከፍ ምልክታ ሕቶ ቪዛ፡ ብውልቂ ክርአ ሕድገት ዘፍቅድ ምኻኑ እዩ" ይብል ቢንያም ፍስሃጽየን።

ኣብ 2019፡ ኣስታት 873 immigrant ቪዛታት ንኤርትራውያን ተዋሂቡ። በዚ ሕጂ ተገይሩዘሎ እገዳ ዳርጋ ብምሉኡ እዚ ቑጽሪ እዚ ኣብ 2020 ኣብ መስርሕ እንተነይሩ ክጽሎ እዩ ማለት'ዩ። ስለዚ ዓቢ ሃስያ እዩ ዝህልዎ።

በዚ እገዳ እዚ፡ ዘይተተንከፋ ዓይነት ቪዛታት ውሱናት ስለዝኾና፡ ቀዋሚ መንበሪ (ግሪን ካርድ) ፍቓድ፡ ወይ ኣመሪካዊ ዜግነት ዘለዎ ሰብ፡ ካብ ኤርትራ ኮነ ዝተፈላለየ ሃገራት ኣፍሪቃን ዓለምን ስድራቤቱ ማለት፡ ደቁን ሰበይቱን፡ ኣቡኡን ኣዲኡን ከምጽእ ወይ ተመርዕዩ መጻምድቱ ንኣመሪካ ከእቱ ከምዘይክእል ኪኢላ ሕጊ ቢንያም ይዛረብ።

እንተኾነ ግን ድርብ-ዜግነት ዘለዎም ኤርትራውያን በቲ ካልእ ፓስፖርቶም ናብ ኣሜሪካ ክገሹ የፍቅድ'ዩ።

Image copyright Meron Semedar

እዚ ኣዋጅ'ዚ ዑቕባ ንዝተዋህቡን ከም ስደተኛትታ ናብ ኣሜሪካ ንዝኣተዉ ውልቀ-ሰባት ግን ኣይምልከትን እዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ ሓደ ዑቕባ ዝተዋህቦ ሰብ ወይ ከም ስደተኛ ናብ ኣሜሪካ ዝኣተወ ሰብ፡ ዑቕባ ካብ ዝተዋህበሉ ወይ ከም ስደተኛ ናብ ኣሜሪካ ካብ ዝኣተወሉ ግዜ ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ንደቁን፡ ኣብ ግዜ ምውሃብ ዑቕባ ከም በዓልቲ-ቤት ወይ በዓል-ቤት ንዝተመዝገቡ መጻምድቲ ኣመልኪቱ እንተ ነይሩ በዚ ኣዋጅ እዚ ኣይጽለውን'ዩ።

እንተኾነ ዑቕባ ምስተዋህበ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ንደቁ/ደቃን መጻምድቱ/ታ ከየመልከቱ ክልተ ዓመታት ዝሓለፎም ውልቀ-ሰባት ግን በዚ ኣዋጅ'ዚ ተጸለውቲ ክኾኑ'ዮም።

እቶም ናይ ኣሜሪካ ዜግነት ዘለዎም ኮነ ግሪን ካርድ ዝሓዙ'ሞ ብሕጂ ዝምርዓው ግን መጻምድቶም ንኸምጽኡ ክጽገሙ ከምዝኽእሉ ይሕብር። ብተውሳኺ'ውን ኩሎም ኣብ መስርሕ ዘለዉ (ብቅጥዒ I-130) ደቆም ወይ መጻምድቶም ወይ ወለዶም ከምጽኡ ኣም መስርሕ ዘለዉ ጉዳያት'ውን ተጸለውቲ እዮም።

ሓደ ኣመሪካዊ ዜጋ፡ እቲ ሕጊ ዝሓቶ ቅጥዕታት ኣማሊኡ ኣብ ዝመረጾ እዋንን ግዜን ካብ ቃሕ ዝበሎ ክፍለ ዓለም መጻምድቲ ተመርዕዩ ሓዳር መስሪቱ ክነብር ዘይገሃስ ሰብኣዊ መሰል ኣለዎ። ይኹን እምበር ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ (ኣብ ሱር ነገር ከይኣተወ)፡ ብዛዕባ እገዳ ትራምፕ ኣብ ዝሃቦ ውሳነ፡ ፕረዚደንት ሃገረ ኣመሪካ ነዚ ሕጊ'ዚ ናይ ምውጻእን ምትግባርን ስልጣን ኣለዎ ክብል ወሲኑ እዩ።

ይኹን እምበር ነብሲ ወከፍ ኣመልካቲ ቪዛ፡ ሕድገት ክሓትት ንጉዳዩ ብውልቂ ክረአን ስለዘፍቅድ እቲ ጉዳይ ክብድ ዝበለ እዩ። እንተኾነ ሰባት ንዝደልዩዎ ቪዛ ካብ ምምልካት ክበኹሩ ከምዘይብሎምን ግን ከኣ ወረቓቕቶም ምስ ክኢላታትን ሕግን ጠበቓታትን ኮይኖም ክመልእዎ ከምዝግባእ ኣተሓሳሲቡ።

እቲ ሕድገት ወይ ዌይቨር ማለት "ዋላ'ኳ እቲ ሕጊ ከምዝን ከምዝን ዝብል እንተኾነ፡ ንዓይ ግን በዝንበዝን ምኽንያት ሕድገት ይገበረለይ" ኢልካ ምምልካት ይከኣል እዩ።

ዝኾነ ኣመልካቲ ቪዛ ሕድገት ክሓተሉ ዝኽእል ሰለስተ ረቋሒታት ተቐሚጡ ኣሎ።

  • ​እቲ ቪዛ ዘመልክት ሰብ ክሳብ እቲ እገዳ ዝለዓል ንኪጸንሕ ዘይክእል፡ ቪዛ ብምኽልካሉ ከቢድ ጸገም (undue hardship criteria) ክገጥሞ ዝኽእል እንተኾይኑ፡
  • ሃገራዊ ረብሓ (National Interest Criterion) ዝበሃል ኮይኑ፡ እቲ ኣብ ኣመሪካ ዘሎ ውልቀሰብ ወይ ኣብ ኣሜሪካ ዘሎ ትካል፡ ኣመልካቲ ናይ ኣመሪካ ቪዛ ብዘይምርካቡ ክወርዶ ዝኽእል ሃስያ እንተልዩ፡ እቲ ኮንሱላር ኦፊሰር ሕድገት ክገብረሉ፡
  • ሳልሳይ ከኣ እቲ ሃገራዊ ድሕነት (National security) ዝበሃል ኮይኑ፡ እቲ ቪዛ ዘፍቅድ ኮንስለር፡ ምእታው ኣመልካቲ ናብ ኣሜሪካ ንሃገራዊ ድሕነትን፡ ድሕነት ህዝብን ከም ዘየስግእ ይግምግም። እዚ ከኣ እታ እገዳ ተጌሩላ ዘላ ሃገር ሃበሬታ ትቀያየር እንተኾይናን ኣብ ምሕደራ ወይ መስርሕ ምልላይ ኣመልከቲ ቪዛ ትተሓጋገዝ ድያ ወይስ ኣይትታሓጋገዝን ዝብሉን ኣመልካቲ ንሃገራዊን ህዝባዊ ድሕነት ኣሜሪካ ስግኣት ድዩ ኣይኮነን ዝብሉ ረቋሒታት ኣብ ግምት አእትዩ ይውስን ማለት እዩ።

እዚ ሎሚ ዓርቢ 21 ለካቲት ክውን ዝኸውን እገዳ - ትራምፕ፡ ንብዙሓት ዜጋታት ስለዘሻቐሎም፡ እቲ እገዳ እንታይ ማለት ምዃኑን፡ እንታይ ኣጊዱእን እንታይ ከም ዘፍቅድ ካብ ናይ ሕጊ ኪኢላታት መረዳእታ ንምርካብ ኣብ ገለ ብእኩብ፡ ኣብ ገለ ኸኣ ይፈልጡ እዮም ምስ ዝብሉዎም ሰባት ብጉጅለ ይዘራረቡ ኣለው።

ኣብ በይ ኤርያ ዝርከቡ ኤርትራውያ ን ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም፡ ብርክት ዝበሉ ጭቡጥ ሓበሬታ ክረኽቡ ዝደልዩ ዜጋታት ኣብ ላይብሬሪ ተራኺቦም ነቲ ዛዕባ ዘትዮሙሉ።

Image copyright Meron Semedar
ናይ ምስሊ መግለጺ ሜሮን ሰመዳር

"ከም ዜጋታት፡ ዝኾነ ጸገም ኣኣብቤትና ክሳብ ዝኹሕኩሕ ዘይንቀሳቐስ ምዃንና እዩ እቲ ዘሕዝን" ብማለት ርእይትኡ ዝጀመረ ነቲ ኣኼባ ካብ ዘወሃሃዱ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት፡ መንእሰይ ሜሮን ሰመዳር፡ ኣብቲ ኣኼባ ብዛዕባ ሕጊ ኣፍልጦ ካብዘለዎም ኤርትራውያን ቢንያም፡ ሓረጉን ካብ ካልኦት ፈላጣት እውን ከይተረፈ ዝርዝራዊ መብርሂ ከምዝረኸቡ ይሕብር።

ንሱ ንባዕሉ፡ "ኣብዚ ቐረባ ገዜ ዜግነት ኣመሪካ ወሲደ ንወላዲተይ ከምጽኣ ቅጥዒ ቪዛ ምስ መላእኩ፡ እዚ እገዳ መጺኡ ዓንቂፉኒ ኣሎ። ከማይ ዝተዓንቀፉ ብዙሓት ኤርትራውያን ከምዘለው እውን ይኣምን'የ" ብምባል፡ ሕጂ እውን ዜጋታት ኤርትራ እዚ እገዳ እዚ ንኽለዓል፡ በቶም ኪኢላታት ናይዚ ዓውዲ ዝወሃበና ምኽር ንሓበሬታን በብዓቕምና ክንዋሳኣሉ ይግባእ ክብል ተማሕጺኑ።

ብዝተፈላለየ ጉዳይ ንኣመሪካ ንኽኣተው ቪዛ ክጽበዩ ዝጸንሑ፡ በዚ እገዳ እዚ ዝተሰናበዱ ሓይሎ ኤርትራውያን ኣለው። ሓደ ካብኦም ግርማይ ኣርኣያ እዩ። ንሱ ሕቶ ቪዛኻ ኣብ ምፍጻም እዩ ካብ ዝበሃል ነዊሕ ከም ዝገበረን፡ ሎሚ'ዶ ጽባሕ ይኸይድ ኢሉ እናተጸበየ፡ እዚ እገዳ'ዚ ምስተነብረ ካብ ኤምባሲ ኣመሪካ፡ 'ክሳብ ምላሽ እንህበካ ብዓቕሊ ክትጽበ ንሓትት' ዝብል ኢሜይል ከምዝመጽኦ ብምሕባር፡ ሓያሎ ካልኦት እውን ተስፋቖሪጾም ኣብ ሻቕሎት ከምዘለው ይዛረብ።

ጠንቂ ናይ'ቲ እገዳ ኣብዘን ዝስዕባ ኣርባዕተ ነጥብታት ዝተሞርኮሰ ምዃኑ እዩ ዝዝረብ፡

  1. ኤርትራ ምስቲ ኣመሪካ ዘውጽኣቶ ናይ መንነት ምልላይ ምሕደራ፡ ሓበሬታ ኣብ ምልውዋጥ ስለዘይትተሓባበር፡
  2. ​ኤርትራ፡ ኤለክትሮኒካዊ ፓስፖርት ስለዘይትህብን ምስ ግብረ-ሽበራን ውሕስነትን ዝተተሓሓዘ ንጸጥታ ኣሜሪካ ዝሕግዝ ሓበሬታ ኣብ ምሃብ ስለዘይትተሓባበር፡
  3. ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ካልእ ናይ ቪዛ እገዳ ስለ እትርከብ
  4. ኤርትራ፡ ነቶም ካብ ኣሜሪካ ክጥረዙ ዝተወሰነሎም ዜጋታታ ስለዘይትቕበልን ካልእን ዝብሉ እዮም።

እቲ እገዳ ምስ ተበየነ ኣብ ኣመሪካ ዝነብሩ ኤርትራውያን ኣንጻር እቲ ውሳነ ፌርማታት ተቓውሞ ከተኣኻኽቡ ጀሚሮም ነይሮም እዮም።

ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ወኪል ኤምባሲ ኣመሪካ፡ ኣብ ገጽ ፌስቡክ እቲ ኤምባሲ፡ ክልቲአን ሃገራት ከም መሻርኽቲ፡ ናይ ሓባር ጸገማተን ንምፍታሕን፡ ነዚ እገዳ ብዝቐልጠፈ ንምእላዩን ብሓባር ይሰርሓ ከምዘለዋ ምሕባሩ፤ ሓዲሽ ተስፋ ሂቡ እዩ።

ግን ከኣ ነዊሕ መገዲ ክኸውን ስለዝኽእል ኩሉ ኤርትራዊ ንምኽሪ ሞያውያን ኣብ ግምት ከእትዎ ክኢላታት እቲ ዓውዲ ይመኽሩ።

እዚ እገዳ እዚ 'መንግስቲ ኤርትራ ኣይተሓባበረናን' ብዝብል ስለዝተበየነ እቶም ኣብ ኣመሪካ ዝነብሩ ኤርትራዊ መበቆል ዘለዎም ኣመሪካውያን ኮነ ብሕጋዊ ፍቓድ ብግሪን ካርድ ዝነብሩ ዜጋታት ተወዲቦም ኣኣብ ከባቢኦም ናብ ዝርከብ ኣባላት ባይቶ፡ ወከልቶም ግቡእ ጥርዓን እንተቕሪቦም ኣብቲ ኣብ ጥቅምቲ 2020 ዝግበር ገምጋም ዳግመግምት ክግበር ተኽእሎ ከምዘሎ የዘኻኽር።

ኣባል ባይቶ ኣሜሪካ፡ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ጆ ንጉሰ ብወገኑ ኣብ ትዊተር ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፡ "ከም ሓደ ወዲ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ልዕሊ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተነበረ እገዳ መገሻ፡ ምስ ኣሜሪካዊ ክብርታትናን ሃገርና ንዘመናት ንስደተኛታት ክትህቦ ዝጸንሐት ዑቕባን ዝጻባእ እዩ። ጌጋ እዩ፤ ክንቃወሞ ድም ይግባኣና" ኢሉ።

ቢንያም ፍስሓጼን ገብረሚካኤል ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ብሕጊ ተመሪቑ፡ ኣብ 2015 ንኣመሪካ ምስ መጽአ ካብ ዩሲ በርክለይ ዩኒቨርስቲ ሎው ስኩል ናይ ማስተርስ ዲግሪ ብ 2018 ረኺቡ።

ቢንያም፡ ካብ 2001-2007 ኣብ ቤት ፍርዲ ዞባ ማእከልን ዞባ ደቡብን ከም ቀዳማይ ደረጃ ዳኛን ሰማዒ ይግባይን፡ ካብ 2009 -2014 ኣብ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ከም ኣማኻሪ ሕጊ፡ ሓላፊ ምምሕዳርን ጸሓፊ ቦርድን መንገዲ ኣየር ኤርትራ፡ ካብ 2012-2014 ኣስመራ ኣብ ዝርከብ ጨንፈር ኮሌጅ ዓዲ ቐይሕ፡ ቤት ትምህርቲ ሕጊ መምህር ሰሪሑ'ዩ።

ኣብ ርእሲኡ እውን፡ ካብ 2008 ኣትሒዙ፡ ብሕጊ ኤርትራ፡ ንምቛም ካምፓኒን ሕጊ ዕደናን ንግብሪ ዝምልከትን ክሰርሕ ዝጸንሐ ሕጂ ከኣ እንዳሰርሐን እንዳተማህረን ኣብ ካሊፎርንያ ምሉእ ጠበቓ ንምዃን ዘኽእሎ ፈተና ንውሳድ ዝዳሎ ዘሎ ሓደ ካብ ዕውታት ኤርትራውያን መንእሰያት እዩ።

ተመሳሳሊ ዛዕባታት