ናታ ታሪኽ፡ "ደቀይ፣ ሓፍተይን ጓል ሓፍተይን ብባርዕ ድሕሪ ምስኣን ብመናቱ ተደቢሰ"

ወይዘሮ ሄለን ወረደ ኣብ እዋን ስነ ስርዓት ምረቓ ማእከል ጥዕና 'ፋይቭ ኤንጅልስ'

ምንጪ ስእሊ, Helene Werede

መግለጺ ስእሊ,

ሄለን ወረደ፡ ብ12 ሚሊየን ብር ወጻኢ ትካል ጥዕና ህጻናትን ኣደታትን ብምህናጽ ንመንግስቲ ትግራይ ኣረኪባ

ሄለን ወረደ፡ ኣፍቃሪት ሰብ፣ ሓብሓቢትን ኣላይትን ኣደ ምኻና ካብ ኣንደበታ ክትርዳእ እተጸግም ኣይኮነትን።

ንብሕታ ኣዕብያ ሃንደበት ንዝሰኣነቶም ሰለስተ ደቃ፣ ሓፍታን ጓል ሓፍታን ክሳብ እዛ ዕለት 'መላእኽቲ' ኢላ እያ እትጽዉዖም።

"በይንኻ ቆልዓ ምዕባይ ቀሊል ኣይኮነን፤ ዋላ ይኽበድ ግን ናይ ደቀይ ትምህርቲ ብኣግባቡ ይከታተልን ናብ ስርሐይ ይኸይድን ነይረ። ሰለስተ ቖልዑ እንተዕቢ ናብ ዝተፈላለየ ቤት ትምህርቲ'ዮም ዝኸዱ ነይሮም፤ ንዕኦም ከተመላልስን ናብ ስራሕ ክትከይድን ኣጸጋሚ'ዩ፤ ግን ብቐጻሊ እትገብሮ ነገር ምስ ዝኸውን ትለምዶ'ሞ ይቐለካ። እቲ ዝሰርሐሉ ዝነበርኩ ትካል ድማ ንኹነታተይ ተረዲኡ ይሕግዘኒ ስለ ዝነበረ ክቐለለኒ ክኢሉ'ዩ" ትብል።

ሄለን ኣብ ናይ መጀመርታ ጉዕዞ ህይወታ ዝወለደቶም ደቃ፡ ዮሴፍ ወዲ 13 ዓመት፣ ያሴን ሻማም ወዲ 5 ዓመት፡ ኒስረን ሻማም ድማ ጓል 6 ዓመት በጺሖምላ ነይሮም።

ሓደ መዓልቲ ግን፡ ህይወት ናይዚ ስድራ ዝዘርግ ሓደ ሃንደበታዊ ክስተት ተፈጥረ።

ቀዳም ረፋድ፡ ወርሒ ሓምለ 2010 ዓ.ም [ብኣቆጻጽራ ኤውሮጳውያን]፡ ሰማይን ምድርን ብኣውያት ተሓዋወሳ።

እቲ ዕለት፡ ብርክት ዝበሉ ሓዘኖም ዝገልጹ ኢትዮጵያውያን ኣብ ማእከል ሲያትል ዝተኣከብሉ መዓልቲ ነይሩ።

ኣደ እዞም ሰለስተ ቖልዑት ድማ፡ "ደቀይ እየ ዝደሊ" እናበለት እናእወየት ኣብ ማእኸል መገዲ ትስጉም ስለ ዝነበረት፡ "ከጸናንዓ እግሪ እግራ ዝስዕባ ኣደታት ነይረን" ክብል ሲያትል ታይምስ ኣብቲ እዋን ጽሒፉ ነይሩ።

ኣብታ ዕለት፡ እዛ ኣደ ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ብተመሳሳሊ ሓደጋ ንሰለስቲኦም ደቃ ሓዊሱ ጓል 22 ዓመት ሓፍታን ቆልዓ ሸውዓተ ዓመት ጓል ሓፍታን ስኢናቶም።

ነፍሲወከፍ መዓልታት፡ ደረት ኣልቦ ፍቕርን ሓልዮትን ብምልጋስ ሰሓቕን ሓጎስን ክትፈጥረሎም ብስስዐ ተዕብዮም ዝነበረት ደቃን ኣሕዋታን ድማ ብሓደጋ ባርዕ ክትስእን ግድን ኮይኑዋ።

እቲ ዝተኸሰተ ሓደጋ ባርዕ፡ ኣብ ሲያትል ኣብ ውሽጢ ዓሰርታት ዓመታት ዘጋጠመ እቲ ዝኸፍአ ሓደጋ እዩ ነይሩ።

ምንጪ ስእሊ, Helene Werede

መግለጺ ስእሊ,

ሄለን፡ ብቲ ሓደጋ ባርዕ ዝሰኣነቶም ደቃ

ዓርቢ ምሸት፡ ሄለን ምስ ደቃ፣ ሓፍታን ጓል ሓፍታን ፊልም "ካራቴ ኪድ" ርእዮም ናብቲ በዓል ሰለስተ ክፍሊ መደቀሲ ዘለዎ ክልተ ደርቢ ገዛ ሄለን ብሓባር መጺኦም።

ቀዳም ረፋድ ግን፡ ካልእ ብሓባር ዘሕልፍሉ ዕድል ክትነፍጎም መጽአት።

ኣብቲ ገዛ ዝተልዓለ ሓደጋ ባርዕ ንኹሉ ነገር በዳሂ እዩ ነይሩ። መጥፋእቲ ሓዊ ከይተረፈ ፈጺሞም ክቆጻጸሩዎ ዘይክኣሉ ትክን ሃልሃልታን ክወጽእ ተራእየ።

ነቲ ባርዕ ከጥፍኡ ዝመጽኡ ሰራሕተኛታት፡ ኣብ ሞተር ቴክኒካዊ ጸገም ስለ ዘጋጠሞም ማይ ክደፍኡ ስለ ዘይከኣሉ፡ ካልእ ዝሕግዝ መኪና ክሳዕ ዝመጽእ ምዝንጋዕ ስለ ዝተፈጥረ፡ ህይወት ኣብ ውሽጢ እታ ገዛ ዝነበሩ ኣባላት ስድራ ሄለን ብሓዊ ተበልዐ።

ኣዒንቲ ደም ነብዓ፤ ልቢ ብዙሓት ብሓዘን ተሰብረ።

"ካብ ቁጽጽረይ ወጻኢ'ዩ ነይሩ፤ ህይወቶም ከድሕነሉ ዝክእል ዓቕሚ ኣይነበረንን። ፈጺመ ከውግዓሉ ዝፍትነኒ ሃንደበታዊ ክስተት'ዩ። ከመይ ኢለ ክነግረኪ . . . [ነዊሕ . . . እህህታ] . . . እህ በቃ ከቢድ'ዩ" ትብል ሄለን።

ኣሜሪካ፡ ዓባይ ሃገር'ያ። ኣብዛ ሃገር ንዘሎ ዕድላት ትምህርቲ፣ ስራሕን ቁጠባዊ ኩነታትን እናረኣየ ድማ፡ ቁጽሩ ውሑድ ዘይበሃል ሰብ ብዝተፈላለየ መንገዲ ናብታ ሃገር ክኣቱ ይደሊ፤ ይስደድ።

ኣብ'ዚ ሰብ ከም መሽን ንብዙሕ ሰዓታት ዝሰርሐሉ፣ ገንዘብ ዘጥርየሉ፣ ብትምህርትን ሞያን ዝህነጸሉ ሰፊሕ ሃገር፡ ንርእሶም ክልውጡ ደፋእፋእ ዝብሉ ኢትዮጰያውያን ውሑዳት ኣይኮኑን።

ወይዘሮ ሄለን ወረደ ሓንቲ ካብኣቶም'ያ።

"ኣብዛ ሃገር ብዙሓት ዕድላት ኣለው፤ ርእስኻ እንተኸፊትካዮ ዝደለኻዮ ነገር ኣይትስእንን። እቲ ቁውምነገር ንክትሰርሕ ክትመሃር ድልው ዲኻ ዝብል'ዩ" ትብል።

ሄለን፡ ነታ ዕትብታ ዝተቐበረላ ምድሪ ገዲፊ ንስደት ክትወጽእ እንከላ፡ ገና እግሪ ተኽሊ ህጻን ጓል ክልተ ዓመት ነይራ።

ስድራ ሄለን ካብ ሃገር እንትወጽኡ ዝነበረ ፖለቲካውን ማሕበራውን ኩነታት ኢትዮጵያ፡ ምንባርካ ዘርግም እዋን ቀይሕ ራዕዲ፣ ኲናት፣ ሞትን ስደትን ዜጋታት እዩ ነይሩ።

ስድራ ሄለን ወረደ ኣብ ሱዳን ንሸሞንተ ዓመት ጸኒሖም፡ ንጓል 10 ዓመት ሄለንን ኣሕዋታን ሒዞም ናብታ ኩሉ ዕድላት ብስሬኻ ዝኾና ሃገር ኣሜሪካ ኣተዉ፤ ሄለን ድማ ኣብኡ ዓበየት።

ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርታ ብዝግባእ ተኸታቲላ፡ እቲ ናይ ስራሕ ዓለም'ውን ኣተወቶ፤ ብውልቃዊ ናብርኣ ድማ ደቃ ናይ ምዕባይ ሓላፍነት ንበይና ብምውሳድ [ሲንግል ማዘር ኮይና]፡ ማሕበራዊ ህይወታ ክትመርሕ ቀጸለት።

ምንጪ ስእሊ, Helen Werede

መግለጺ ስእሊ,

ዮሴፍ፣ ያሴን ሻማም፣ ኒስረን ሻማም፡ ከምኡ'ውን ሓፍቲ ሄለንን ጓል ሓፍታን

ኣብ ህይወት ካልኣይ ዕድል

ሄለን፤ ንኣዲኣ፣ ንማሕበረሰብ ሲያትል፣ ንመሓዙታን ፈተውታን ኣልዒላ ኣይትጸግቦምን። በቲ ዘስካሕክሕ ሓደጋ ንዝሰኣነቶም ደቃ፣ ሓፍታን ጓል ሓፍታን ድማ፡ "ፋይቭ ኤንጅልስ" (ሓሙሽተ መላእኽቲ) እናበለት እያ ትጽውዖም።

"ኩሉ ነገር ፍቓድ እግዚኣብሄር'ዩ ነይሩ፤ እግዚኣብሄር ንዓይ ዝሓሰቦ ነገር ስለ ዝነበሮ ድማ እቲ ዘጋጠመ ነገር ኣጋጢሙኒ። ስድራይ፣ መሓዙተይን እቲ ማሕበረሰብን ብዝሃበኒ ጥንካረ ግን ኩሉ ሰጊረዮ። እግዚኣብሄር ድማ ድሕሪኡ መናቱ ኣወዳት ሂቡኒ። ሕጂ ቆልዑ ሓሙሽተ ዓመት'ዮም። ኩሉ ፍቓድ እግዚኣብሄር'ዩ" ትብል።

ምንጪ ስእሊ, Helen Werede

መግለጺ ስእሊ,

ሄለን ድሕሪ እቲ ዘጋጠማ ሓደጋ ዝወለደቶም መናቱ ደቃ ሓሙሽተ ዓመት መሊኡዎም ኣሎ

ድሕሪ ከምዚ ዓይነት ዘስካሕክሕ ሓደጋን ሞትን፡ ካልእ ተስፋ እትገብረሉ ህይወት ኣሎ ኢልካ ክትብገስ፡ ሓያል ትብዓት የድሊ።

ሄለን ግን ከምኡ'ያ፤ ዝነበረካ ክትስእን ምኽንያት ኣለዎ፤ ዘትብዐካ፣ ተስፋ ዝህበካ ሰብ ኣብ ጎንኻ ምስ ዝህሉ ድማ ንኹሉ ስዒርካ ዳግም ክትስሕቕ፣ ናብራ ክትመርሕን ብህይወት ክትነብርን ትኽእል።

"ቤት ኣልቦ፣ ዝተጎሳቖለት፣ ሕምምቲ ክኸውን ምኽኣልኩ ነይረ። ግን እግዚኣብሄር እዚ ንክሓልፍ ጥንካረ ሂቡኒ፣ ትኽክለኛ ነገር ንክገብር ድማ ገኒሑኒ" ትብል።

ድሕሪ'ዚ፤ ኣብ ካልኣይ ህይወተይ "ደበስ ኮይኖምኒ" ንእትብሎም፡ "ውህብቶ እግዚኣብሄር" ኢላ እትገልጾም መናቱ ደቃ ረኸበት። ንሱ'ውን ግን ርእሱ ዝኸኣለ ብድሆ ነይርዎ።

ከብዲ ወላድ ንሕሉፍ ረሲዑ ኣይርስዕን'ሞ፡ ነቲ ሓቊፋቶም ንዝሓደረት ደቃ ዝመንዝዐ ዘሕዝን ኣጋጣሚ ነናሻዕ ምዝካራ ኣይተረፈን።

በዚ ምኽንያት "እቶም ዝወለድኩዎም ቖልዑ ተመሊሶም'ዶ ይውሰዱ ይኾን? ጥዑያት ድዮም ክኾኑ? ብልክዕ ከምቲ ንደቀይ ዝነበረኒ ፍቕሪ ድየ ክልግሰሎም?" ብዝብሉ ሞገትቲ ስነ ልቦናዊ ሕቶታት ትፍተን ምንባራ ኣውጊዓትና።

ዳግም ግን እዚ ብድሆ'ውን ሓሊፉ።

ንደቃ ብስስዐ እተዕቢ ኣደ ኮይና፤ "እግዝሄር ስለ ዝግበአኒ ናተይ ኮይኖም፤ ናተይ ዝኾነ ኩሉ ድማ መሊሱ ሂቡኒ፤ ብዙሕ ነገር'ውን ይህበኒ ኣሎ" ክትብል ሃሴት ዳግማይ ህይወታ ትገልጽ።

"ክገርመኪ፡ ናብ ትግራይ ወሲደ በዓል ኣሸንዳ ኣርእየዮም ኣለኹ፤ ኣብኡ ጽቡቕ ግዘ ኣሕሊፎም ናብዚ ተመሊስና። እዚ ንዓይ ዓብዪ ነገር'ዩ። ሕጂ በብዓመቱ ክወስዶም መደብ ገይረ ኣለኹ። ኣነ ህጻን ኮይነ ካብ ዓዲ ስለ ዝወጻእኹ እቲ ዕድል ኣይረኸብኩዎን፤ ንሳቶም ግን በዚ ኣቢሎም ባህሊ ዓዶምን ካበይ ከም ዝመጽኡን ክፈልጡን ክመሃሩን'ዮም" ኢላ።

መዓዝ ናብ መበቆል ዓዳ ተመሊሳ?

ሄለን ወረደ፡ ልክዕ ከምቲ ካብ ሃገሩ ወጺኡ ዝዓቢ ቆልዓ፡ ንሳ'ውን ትግርኛ ምዝራብን ምስማዕን ኣይኣብያን፤ መሊኣ ስለ ዘይመለኸቶ ግን ኣብ ውሽጣ ዘሎ ሓሳብ ብምሉእነት ንምግላጽ ትጽገም።

"ኣብ ሲያትል ዓብዪ ናይ ተጋሩ ማሕበረሰብ'ዩ ዘሎ፡ ኣደይ'ውን ዋላ ኣነ ብኢንግሊዘኛ እንተውጋዕኹዋ ንሳ ብትግርኛ እያ ትምልሰለይ። ኩል ግዘ ብዛዕባ ህዝበይ ይሓትት፣ ሓበሻ ዝበሃል ሓረግ ከይርስዖ ይጽዕር ስለ ዝነበርኩ፡ ቋንቋ ትግርኛ ድማ ነቲ ኣብዚ ዝረኽቦ ሰብ እናሓተትኩ፣ ከዛርበኒ እናገበርኩ'የ ተማሂረዮ" ትብል።

ምንጪ ስእሊ, Helen Werede

መግለጺ ስእሊ,

ወይዘሮ ሄለን ኣብ ትግራይ ኣብ ዝነበራ ጻንሒት ምስ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር እቲ ክልል፡ ዶክተር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ተራኺባ

ሄለን፡ ኣብ ዞባ ሰሜን ምዕራብ ትግራይ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ'ያ ተወሊዳ።

ቆልዓ ክልተ ዓመት ኮይና ናብ ዝገደፈቶ መረበታ ግን፡ ድሕሪ 38 ዓመት ንፈለማ እዋን ዝሓለፈ ዓመት እያ ተመሊሳቶ።

ክሳብ ሕጂ ድማ ኣርባዕተ ግዘ ተመላሊሳ፡ ኩነታት ህዝባን ዓዳን ክትዕዘብን ክተፈልጥን ከም ዝኸኣለት ትዛረብ።

ኣብዚ ዓመት ድማ፡ 'ፋይቭ ኤንጅልስ' ዝሰመየቶ 12 ሚሊዮን ወጻኢ ዝተገበረሉ ማእከል ጥዕና ህጻናትን ኣዴታትን ኣብ ከተማ ሽረ ሃኒጻ ኣመሪቃ።

ምንጪ ስእሊ, Helen Werede

መግለጺ ስእሊ,

ማእከል ጥዕና 'ፋይቭ ኤንጅልስ' 9 ጥሪ 2012 ተመሪቑ

ስለምንታይ ክሊኒክ ህጻናትን ኣዴታትን?

ሄለን ኣብ ምምሕያሽ ጥዕና ህጻናትን ኣደታትን ክትሰርሕ እዩ ድልየታ።

ምንጪ ስእሊ, Helen Werede

ማእከል ጥዕና ህጻናትን ኣደታትን ክትሃንጽ ዝመረጸትሉ ምኽንያት ከተረድእ እንከላ፡ "ቆልዑ ንብሕትኻ ምዕባይ እንታይ ከም ዝመስል ዝረኣኹ ኣደ ብምዃነይ፡ ኣብ ዓዲ ዘለዋ ኣደታት ሕክምና ናይ ዘይምርካብ ኩነታት ስለ ዘሎ፣ በዚ ምኽንያት ክሞታ ይኽእላ'የን ኢለ ስለ ዝሓሰብኩ ኣብዚ ከድህብ መሪጸ" ኢላ።

"ብዙሓት ኣደታት ይሓማ፣ ብሕጽረት ሕክምና ድማ ኣብ ወሊድ ቆልዑ ይሞቱ'ዮም፤ እዚ ክፈትሕ'ዩ ሓሳበይ" ትብል።

ንፈለማ እዋን ዝሓለፈ ዓመት [2011 ዓ.ም ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ] ናብ ሽረ ምስ ተመለሰት ዝተዓዘበቶ ነገር ድማ፡ ካልእ ምኽንያት ኮይኑዋ።

"ኣብ ሽረ ናብ ዘሎ ሓደ ዓብዪ ሕክምና ከይደ ብምኽንያት ሕጽረት ጽርየት፡ ሓሚመ ዝወጻእኹሉ መዓልቲ ኣሎ" ትብል።

"ሕሙማት ኣብ መሬት ደቂሶም ርእየ፤ ክንደይ ነገር ስለ ዝርኣኹ መዓልታዊ እናበኸኹ ይወጽእ ነይረ። ወለዶም ብኤችኣይቪ፣ ዕድመ ብምድፋእ ዝሞቱዎም ዘኻትም ቆልዑት ረኺበ ሙሉእ መዓልቲ ምስኦም የሕልፍ ነይረ፤ ክዳንን ካልእ መሰረታዊ ነገራትን ሒዘ ብምኻድ፡ ጸገሞም ክሰምዕ ይጽዕር ነይረ። ቆልዑ ዝሓዛ ኣዴታት ኣብ ጽርጊያ ክትርእየን'ውን ከቢድ'ዩ። ታይ'ሞ፡ ኣብ ዓዲ ጽቡቕ ከይርኣኹ ተመሊሰ። እዚ ክትርኢ ከለኻ ትሓዝን፤ ስለ ምንታይ ሓደ ነገር ዘይሰርሕ ኢለ ክሓስብ ተገዲደ" ትብል።

ምንጪ ስእሊ, Helen Werede

ካብዚ ብምብጋስ፡ ኣዴታት ጽቡቕ ኣገልግሎት ጥዕና ረኺበን ክወልዳ፣ ብእዋኑ ክታበት ዝረክብ ጥዕንኡ ዝተሓለወ ህጻን ከዕብያን ርእሰን ክሕልዋን ዓብዪ ድልየት ኣለዋ።

"እቶም ቆልዑት ናትና መጻኢ እዮም፤ ንሳቶም ጥዑያት እንተኾይኖም ረብሕኡ ንወለዲ'ዩ፤ ህጻናት ከለው እንተሓብሒብናዮም ናትና ጽባሕ'ዮም ዘጸብቑ። ኣዴታት ድማ ቅድሚ ወሊድ ጀሚሩ ጥዕንአን ክሕሎ እንተገይርና ብጽቡቕ ደቀን ዘዕብያ አደታት ይኾና። እዚ ዓይነት ኣገልግሎት ዝህብ ማእከል ጥዕና 'ፋይቭ ኤንጅልስ' ድማ ኣብ መላእ ትግራይ ክህሉ ይደሊ" ኢላ።

እዚ ፈላማይ ማእከል ጥዕና 'ፋይቭ ኤንጅልስ' ህንጸቱ ተዛዚሙ፣ ናውቲ ሕክምና ቐሪብሉ፣ ሰራሕተኛታት ተቐጺሮም፡ ንኣገልግሎት ድልው ኮይኑ'ሎ።

"እዚ ንዓይ ናይ መጀመርታ ውላደይ'ዩ። ድሕሪኡ እንታይ ክንገብር ንኽእል ኢሎም ዝሓስቡ እንተሃልዮም ድማ ተሓባቢርና፡ ከምዚ ዓይነት ተበግሶ ክንቅጽለሉ ኣለና። ትግራይ ክትኾኖ ዝግብኣ እትኸውን ክንተሓጋገዝ እንተኽኢልና'ዩ" ክትብል ማዕድኣ ትልግስ።

ድሕሪ ሕዚ ድማ፡ ሓዘንን ጸገምን ዘይኮነ፡ ማሕበረሰባዊ ለውጥን ምዕባለን ክትርኢ እያ ትምነ።