ጒኒ-ቢሳው፡ ክልተ ፕረዚደንታትን ክልተ ቀዳማይ ሚኒስተራትን ኣብ ሓደ እዋን ዝፈጠረት ሃገር

ሲፕሪያኖ ካሳማ

ምንጪ ስእሊ, DAN SANHA

መግለጺ ስእሊ,

ናይ ሓደ መዓልቲ ፕረዚደንት ጒኒ-ቢሳው፡ ሲፕሪያኖ ካሳማ

ጒኒ-ቢሳው፡ ኣብ ሓደ እዋን ክልተ ፕረዚደንትታት ዝመርሑዋ ሃገር ድሕሪ ምዃና፡ ሓደ ካብቶም ንበትረስልጣን ዝተመናጠሉ መራሕታ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ካብ ስልጣኑ ወሪዱ።

ግዝያዊ ፕረዚደንት ጒኒ-ቢሳው ኮይኑ ከገልግል ብፓርላማ ዝተመዘዘ ሲፕሪያኖ ካሳማ፡ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ካብ ስልጣኑ ከም ዝወረደ ኣፍሊጡ።

እቲ ድሕሪ'ቲ ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ዝተኻየደ ኣሰሓሓቢ ምርጫ፡ ዘይሓሰቦ ንርእሱ ፕረዚደንት ኮይኑ ዝረኸባ ካሳማ፡ ናይ ሞት ምፍርራሕ ከም ዝበጽሖን ንሂወቱን ሂወት ስድራቤቱን ንምድሓን ከም ዝወረደ ገሊጹ።

ኣብቲ ኣካታዒ ምርጫ ተዓዊቱ ዝተባህለ ኣዛዚ ሰራዊት ነበር ጀነራል ኡማሮ ሲሶኮ ኢምባሎ፡ ከም ፕረዚደንት ቃለማሕላ ድሕሪ ምፍጻሙ'ዩ ፓርላማ ኣብ ርእሲኡ ካልኣይ ፕረዚደንት መሪጹ።

ብከመይ'ያ ክልተ መራሕቲ ክህልውዋ ኪኢሎም

ኣብቲ ከም ብሓድሽ ብ29 ታሕሳስ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ'ታ ሃገር፡ ጀነራል ኢምባሎ 54 ድምጺ ብምርካብ ከም ዝተዓወተ ድሕሪ ምግላጹ፡ ቀንዲ ተቓናቓኒኡ ዶሞኒጎስ ሲሞስ ፐረይራ፡ ምጥፍፋእ ዝነበሮ'ዩ ብምባል፡ ንቃለማሕላ ናይቲ ጀነራል ነጺግዎ።

ይኹን እምበር እቲ ዝተሳዕረ ፐረይራ ዝመርሖ ሰልፊ ኣብ ባይቶ ዝለዓለ መናብር ስለዘለዎ፡ ክሳብቲ ጉዳይ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ መዕለቢ ዝረክብ፡ ባይቶ ግዝያዊ መራሒ ከም ዝመርጽ ጌሩ።

በዚ ድማ፡ ኣፈኛ ባይቶ፡ ሲፕሪያኖ ካሳማ ግዝያዊ ፕረዚደንት ኮይኑ ተመሪጹ ናብ መዘዝ ኣትዩ። ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ግን፡ 'ኣፍታሓላ' ብምባል ነታ ዘየማሞቓ መንበረ-ስልጣን ገዲፉዋ'ሎ።

"ውሕስነት ጸጥታ የብለይን...ሂወተይን ሂወት ቤተሰበይን ኣብ ሓደጋ ኣትዩ'ሎ፡ ሂወት ናይዚ ህዝቢ'ውን ኣብ ሓደጋ'ዩ ዘሎ። ነዚ ድማ ክቕበሎ ኣይክልን'የ፡ ከምኡ ስለዝኾነ ድማ'የ ነቲ ውሳነ ወሲደ" ኢሉ።

ይኹን እምበር፡ እቲ ምፍርራሕ ካበይ ከም ዝመጸ ብንጹር ይገለጸን።

ክልቲኦም ወገናት፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ድሕሪ ምምዛዞም፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ክልተ ተቐናቐንቲ ቀዳማይ ሚኒስተራት ኣለዉ።

ሓደ ካብኦም፡ ኣርስቲድ ጎመዝ፡ ካብ ስልጣኑ ንክወርድ ንምግዳድ፡ ወታሃደራት ነቲ ኣብ ርእሰከተማ ቢሳው ዝርከብ ናይ ወልቁ መንበሪ ገዛ ከም ዝወረርዎን ተዛሪቡ።

"ካብቲ ብሕጋዊ መንገዲ ዝሓዝክዎ መዝነተይ እንተ ዘይወሪደ፡ ነቶም ንዓይ ዝሕልዉ ኣባላት ጸጥታ ክቐትልዎም ምዃኖም ብምፍርራሕ፡ ንዓይ'ውን ከም ዝቐትሉኒ ኣጠንቂቖሙኒ" ክብል ተሰሚዑ።

ንሱ፡ በቲ ኣብቲ ምርጫ ዝተዓወተ ኢምባሎ ካብ መዝነቱ ከም ዝወረደን ብኑኖ ጎመዝ ናቢያም ከም ዝተተከአ'ኳ እንተ ተነግሮ፡ ንፕረዚደንታዊ ስልጣኑ ኣፍልጦ ከም ዘይህብ ብምግላጽ ኣብ መዝነቱ ከም ዘሎ ኣፍሊጡ።

ዞባዊ ውድብ 'ኢኮዋስ' እቲ ኩነታት ናብ ዕልዋ እንተ ኣምሪሑ፡ ወታሃደራዊ ምትእትታው ከይካይድ ምዃኑ ብምጥንቃቕ፡ ሓደ ሓይሊ ኣብ ተጠንቀቕ ከም ዘሎ ገሊጹ'ሎ።

ኣብ ዝሓለፈ ሓሙስ፡ እቲ ዘመነ ስልጣኑ ዘእከለ፡ ፕረዚደንት ጆሰ ማርዮ ቫዝ፡ ኣብ ሓደ ፍሉጥ ሆቴል ኣብ ዝተገብረ ጽምብል፡ በትረስልጣኑ ብወግዒ ንኡማሮ ሲሶኮ ኢምባሎ ድሕሪ ምርካቡ'ዩ እቲ ቅልውላዉ መሊሱ ገዲዱ።

ጒኒ-ቢሳው፡ ካብ 1980 ጀሚራ፡ 9 ዕልዋታትን ፈተነ ዕልዋን ዘአንገደት ኣፍሪቃዊት ሃገር'ያ።

ቀንዲ መሰጋገሪት ናይቲ ካብ ደቡብ ኣመሪካ ናብ ኣውሮጳ ዝኸይድ ንግዲ ዕጸ-ፋርስ ምዃኑ'ውን ይንገረላ።

ብዝሒ ህዝባ ኣስታት 1.6 ሚልዮን ከም ዝበጽሕ ይፍለጥ።