ኮሮናቫይረስ፡ ኤርትራውያን ነበርቲ ኬንያ ንሕማም ኮሮናቫይረስ ብኸመይ ይገጥሙዎ ኣለዉ?

ከተማ ናይሮቢ
መግለጺ ስእሊ,

ከተማ ናይሮቢ

ኣብ ኬንያ ብዙሓት ኤርትራውንን ኢትዮጵያውያንን ስደተኛታት ኣለዉ።

ኣብ ስደት ሰብ ንሓድሕዱ እናተደጋገፈን እናተማላለአን ስለ ዝነብር ከኣ ተጸጋጊዑ ናይ ምንባር ባህሪ ኣለዎ።

ኣብ ኬንያ ዘለዉ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን እውን እቶም ዝበዝሑ ኣብ ሓደ ከባቢ እዮም ዝነብሩ።

ኣብ ከተማ ናይሮቢ፡ ጃምሁሪ፣ ካርያኮር፣ ቻይሮድን ኢስልን ብዝብል ዝጽዋዕ ከባቢታት ድማ ብብዝሒ ሓበሻ ዝነብረሉም'ዮም።

ኢስሊ፡ ዕሙር ናይ ንግዲ ቦታ እዩ። ኣብቲ ከባቢ ብኮሮናቫይረስ ዝተለከፉ ሰባት ብብዝሒ ስለ ዝተረኸቡ መንግስቲ ኬንያ ዝርግሐ እቲ ቫይረስ ንምቁጽጻር ነቲ ከባቢ ኣብ ምሉእ ዕጽዋ አእትዩዎ ኣሎ።

ብዙሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን እውን ኣብቲ ከባቢ ተዓጽዮም ይርከቡ።

ካርያኮርን ቻይሮድን ዝብሃል ምስ ኢስሊ ዝዳወብ ከባቢ ስለ ዝኾነ ኣብቲ ቦታ ዝነብሩ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ጸልዩዎም ኣሎ።

ምንጪ ስእሊ, Milka

ጃምሁሪ'ውን ምስቲ ኪቢራ ዝበሃል ኣብ ኬንያ ዝዓበየ ሻውል ዝዋሰን ከባቢ እዩ።

ኣብቲ ሻውል ኮሮናቫይረስ ብምእታው መዳውብቱ ነበርቲ ጃምሁርን ኣዳምስን፡ ፍርሕን ሻቕሎትን አሕዲሮም ኣለው።

ኣብዚ ግዜ ለበዳ ኮሮናቫይረስ፡ ማሕበራዊ ምርሕሓቕ ሓደ ካብቲ ኣገዳሲ መከላኸሊ እዩ። ነበርቲ ኬንያ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያንውያን ንኮሮናቫይረስ ብኸመይ ይገጥሙዎ ኣለው?

በዓልቲ ሞያ ስፌትን ቅዲ ኽዳንን ኤርትራዊት ሚልካ ሙሴ ብዙሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዓማዊል ኣለዉዋ።

ንሳ እዚ ሕማም ኣብ ዝጀመረሉ ደረጃ ንቕሓታ ድሩት ምንባሩን ብዙሕ ዝተሓዋወስ ስምዒት ከም ዝነበራን ትዛረብ።

ዳሕራይ ግን "እቲ ለበዳ ኣሰካፊ ምስ ኮነን ዕቱብ ዕጽዋ ምስ ተኣወጀን ግን ንዓይን ምሳይ ንዝነብሩን መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ኣዳልየ" ትብል።

ነዚ ዝተዓዘቡ መሓዙታን ዓማዊላን ከኣ፡ ብብዝሒ ሰሪሓ ንክትሸይጥ ይሓቱዋ'ሞ፡ ዓማዊላ ብውሱን ክፍሊት ክገዝእዎ ዝኽእሉ፡ ብዓለባ ጡጥን ሲንተቲክን ዝተሰርሕ ኣናእሽቱን ዓበይትን ዝኸውን ማስክታት ሰፍያ ክትሸይጥ ጀሚራ።

እዛ ብዓቕማ ንሕብረተሰባ ትተሓጋገዝ ዘላ ሚልካ፡ እዚ ሕማም ኣዝዩ ሓደገኛ ስለ ዝኾነ፡ ብዝተኻእለ መጠን ሰባት ልዑል ጥንቃቐ ክገብሩን፡ ኩሉ እቲ ብሞያውያን ዝወሃብ መምርሒ ክኽተሉን ጽሬቶም ክሕልዉን ካብ ምትሕውዋስ ክግትኡን፡ ብኣገዳሲ ምኽንያት ምስ ዝወጽኡን ከኣ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ክጥቀሙ ተማሕጺና።

ዋላ እውን ዝምልከቶም ኣካላት ብሚድያን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ብተደጋጋሚ መምርሕን ምኽርን ይወሃብ እንተሎ፡ ሰባት ግን እቲ ዝግባእ ጥንቃቐ ይገብሩ ከም ዘለየለው ኣብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ዓለም ብቐጻሊ ይዝረበሉ እዩ - ኣብ ኬንያ እውን ከምኡ።

ኣብ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ነበርቲ ኬንያ እውን እቲ ሸለልትነት ኣሎ። ሰባት ናብ ገዛውቲ ክበጻጽሑ እንከለዉ ርሕቀት ከም ዘይሕልዉ ሓበሬታ ኣሎ።

ካልእ ነባሪት ናይሮቢ ዛህራ፡ እቲ ለበዳ ኣብ ነብሳን ደቃን ከይመጽእ ዓቢ ሻቕሎት ከምዘለዋ ትዛረብ።

ኣብቲ እትነብረሉ ከባቢ ሲቪል ዝተኸድኑ ኣባላት ጸጥታ ነቶም ማስኬራ ዘይገበሩ ሰባት ሒዞም ልዑል መጠን ገንዘብ ስለዝሓትዎምን እንተዘይከፊሎም ከኣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ስለዝወስዱዎም፡ ኣብቲ መደበራት ፖሊስ ከኣ ሰብ ብሓንሳብ ስለዝእሰርን፡ ብቐሊሉ ንሕማም ክትቃላዕ ስለእትኽእል ኣዝዩ ከምዘተሓሳስባ ትገልጽ።

"ሓደ መዓልቲ ንወዲ 14 ዓመት ወደይ ማስክ ስለ ዘይነበሮ ካብ ኣፍ ደገ ገዛና ሒዞም ናብ መደበር ክወስድዎ ስለ ዝደለዩ፡ ኡይ ኢለ ድሕሪ ምብካይ፡ ደንጊጾሙለይ ውሑድ ገንዘብ ወሲዶም ወደይ ፈቲሖሙለይ" ብምባል ከኣ ሻቕሎታ ካብ ተመኩሮ ከም ዝብገስ ኣረዲኣ።

በቲ ኣጋጣሚ ከኣ ንኹሉ ኤርትራዊ ተቐማጢ ኬንያ ኣብ ብዝከኣሎ ክጥንቀቅን ግዳይ እዚ ለበዳን ብሳዕቤኑ ዝመጽእ ሽግርን ከይከውን ክጥንቀቕ ትመክር።

ብተወሳኺ ሰባት ብተሌፎንን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ደሃይ ሓድሕድ ክፋለጡ ትጽውዕ።

ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዝርከብ ትካል ቤት መግብን ድኳንን ከፊቱ ነብሱን ስድርኡን ዝኣሊ ዝነበረ ኤርትራዊ ሓጎስ በርሀ፡ ኩሉ ንጥፈታቱ ጠጠው ከም ዝበለን፡ ዓማዊሉ ተሸጊሮም ኣስቤዛ ክሸጠሎም ኣብ ዝተረኽበሉ ሓደ ሰለስተ ዝኾኑ ኣጋጣሚታት ተደጋጋሚ ግዳይ ማእሰርትን መቕጻዕትን ናይ ጸጥታ ከም ዝኾነ ይገልጽ።

እዚ ከኣ ንዕኡን ንስድርኡን ስነ-ኣእምሮኣውን ቁጠባውን ሃስያ ከም ዘውረደሉን፡ ንዓማዊሉ ክሕግዝ ከም ዘይከኣለን ገሊጹ።

እዚ ከኣ ከቢድ ናይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸቕጥን፡ ሃስያን ኣስዒብልና ይብል። እቲ ውልቀ ሰብ፡ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሃስያ ናይዚ ለበዳ፡ ንማሕበራዊ ህይወት ስደት ካብ ዝነበረ ንላዕሊ ኣመሳቂልዎ ኣሎ ከኣ ኢሉ።

መራሒ ታክሲ ዝኾነ ኣሸናፍን፡ በዓልቲ ቤቱ ከኣ እንጀራ እትሸይጥ በላይነሽን ዝበሃሉ ነበርቲ ናይሮቢ ዝኾኑ ኢትዮጵያውያን ስድራ ቤት እውን፡ ኩሉ ዓይነት ስራሕ ጠጠው ብምባሉን፡ ናይ ታክስን እንጀራን ዓማዊል ብምጉዳሎምን፡ ኣብ ዓቢ ሓደ ወዲቅና ኣለና ይብሉ።

እዚ ኣቦ ስድራ፡ ካልእ ምንጪ እቶት ስለዘይብሉ እዚ ኩነታት ኣዝዩ ከቢድን ፈታንን ኮይኑዎ ኣሎ።

ይኹን ደኣ እምበር፡ ክሳብ ዝኾነ ለውጢ ዝመጽእ፡ ንኹሉ ሰብ ብፍላይ ከኣ ንሓበሻ ኣዝዩ ፍጹም ጥንቃቐ ከድሊ እዩ ኢሉ።

ምኽንያቱ መነባብሮና ሓባራዊ ብምዃኑን፡ ውሑስ ዝኾነ ምንጪ ኣታዊ ስለዘይብልና፡ ከምኡ እውን ኣብ ዙርያና ዝርከቡ ሕብረተ ሰባት ካብቶም ኣዝዮም ዝተሃስዩ ከባቢታት ስለዝመጹን ኢሉ።

ንሱ ወሲኹ፡ ዕዳጋታትን፡ ካልኦት ኣገልግሎታትን ካብዞም በዚ ለበዳ ዝተጠቕዑ ስለእንረክብ፡ ኣካያይዳና ውሕሉል ክኸውን ኣለዎ ኢሉ።

ምኽንያቱ በዚ ሕማም ኣብ እንልከፈሉ እዋን ማንም ሰብ ስለዘይለግበና፡ ዝኾነ ዓይነት ደገፍ ክንረክብ ኣጸጋሚ ምዃኑ የዘኻኽር።

"ልዕሊ ኩሉ ሂውት ይዓቢ" እትብል እታ ወዲ 14 ዓመት ወዳ ማስክ የብልካን ተባሂሉ፡ ካብ ኣፍ ደገ ገዝኡ ስቪላዊ ክዳን ብዝተኸድኑ ኣባላት ጸጥታ ዝተገፈ። ከም ስደተኛታት፡ ክራይ ገዛ ኣይጎድለልናን፡ ንገለ ኬንያውያን ግን ይጎድለሎም ክበሃል ንሰምዕ።

ንዓና ከምቶም ኬንያውያን ሕክምናዊ ረድኤት ኣይግበረልና'ዩ። ምኽንያቱ ኩሉ ወጻኢታት ካብ ባዕልና ስለዝኾነ። ኣይበሎ እምበር ሞት ኮይኑ እንተ መጽአ እውን ነሕዋትና ክንርእን፡ ከነፋኑን ኣይንኽእልን። ስለዚ ኣብ ኣምላኽካ ኣሚንካ፡ ክሳብ ዝኾነ ዝኸውን፡ ብዝከኣለና ምኽሪ ሞያውያን ብምስማዕ፡ ኣብ ገዛና ተኣርኒብና ክንቕመጥ ኣለና" ብምባል ሓሳባታ ዛዚማ።