ንውሳነ ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያ ብምቅዋም ክሲ ዝመስረቱ ውድባት ፖለቲካ እንታይ ተወሲኑሎም?

ማርቴሎ ቤት ፍርዲ

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

ሃገራዊ ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያ ኣገዳሲ ረቛሕታት ኣየማልኡን ብዝብል ካብ ሞንጎ ዝሰረዞም ውድባት ፖለቲካ ኣብ ልዕሊ‘ቶም ክልተ ተመሓላሊፉ ዝነበረ ውሳነ ንኽለዓል ቤት ፍርዲ ወሲኑ’ሎ።

ንውሳነ እቲ ቦርድ ብምቅዋም ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ካብ ሞንጎ ዘመልከቱ ውድባት ዝኾኑ ዴሞክራሲያዊ ሕብረት ኦሮሞን ግንባር ሓድነት ነጻነት ኦሮሞን ድማ ንምስራዞም ዝገልጽ ውሳነ ከምዝተልዓለ ኣፍሊጦም ኣለዉ።

ክልቲኦም ውድባት ትሕቲ 35 ሚኢታዊት ትኽክለኛ ፊርማ ዘምጽኡን ዝተፈላለዩ ረቛሕታት ዘየማልኡን ብዝብል ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያ ብ13 ታሕሳስ 2013 ካብ ሞንጎ ዝሰረዞም እዮም።

እዞም ውድባት ብመሰረት ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ መጋባእያ ጉዳያት መረጻ ዘቕረብዎ ጥርዓን እቲ ንኽስረዙ ተወሲኑ ዝነበረ ውሳነ ከምዝተለዓለ እቲ መጋባእያ ኣፈሊጡ።

ኣብዚ እዋን ነቲ ብቦርድ መረጻ ዝተቐመጠ መምዘኒታት ብምምላእ ዝተመዝገቡን ፍቓዶም ዝተሓደሰሎምን 33 ክልላዊ ከምኡ’ውን 20 ሃገራዊ ውድባት እዮም።

ካብ ሞንጎኦም ድማ 47 ውድባት ኣብቲ ድሕሪ ክልተ ወርሒ ዝካየድ ሻድሻይ ሃገራዊ መረጻ ንምስታፍ ሕጹያቶም ኣመዝጊቦም ኣለዉ።

ኣብቲ ብ16 ጥሪ 2013 ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ ዝወዓለ መጋባእያ፤ እቲ ግንባር ሓድነት ነጻነት ኦሮሞ ንኽስረዝ ተወሲኑ ዝነበረ ውሳነ ክለዓል ካብ ምግባር ብተወሳኺ እቲ ፓርቲ ኣብ ፈለማ ዝተሰረዞ ፊርማ መስረትቲ ኣባለት ዝምልከት መከላኸሊ ሓሳብ ምስኣቕረበ ቦርድ መረጻ ውሳነ ንኽህበሉ ትእዛዝ ተዋሂቡ’ሎ።

ብተመሳሳሊ ዴሞክራሲያዊ ሕብረት ኦሮሞ’ውን ናብ ቤት ፍርዲ ዘቕረቦ ጥርዓን ተቐባልነት ስለዝረኸበ ንውሳነ ቦርድ መረጻ ይጽበይ ምህላዉ እቲ ውድብ ንቢቢሲ ሓቢሩ።

ውሳነ ቦርድ መረጻ እንታይ ነይሩ?

ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያ ኣብ 13 ታሕሳስ 2013 [ኣ.ኢ] ምጽራይ ፊርማ መስረትቲ ኣባላት ብምክያድ መዝገባ 26 ውድባት ፖለቲካ ከምዝሰረዘ ወግዓዊ ገይሩ ነይሩ።

ኣብ ክልል ኦሮሚያ ንምውድዳር ኣብ ምድላው ዝነበረ ግንባር ሓድነት ነጻነት ኦሮሞ ከኣ ሓደ ካብቶም ዝተሰረዙ'ዩ።

ኣቦ መንበር እቲ ውድብ ዝኾነ ኣይተ ዑመር መሓመድ ‘ናይ ልዕሊ 400 ሽሕ ሰባት ፊርማ ብምትእኽኻብ ብእዋኑ ኣታዊ ገይርና ኔርና’ ክብል ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

ኣስዒቡ ድማ “ብድሕሪኡ ኣብ መረጻ ንምስታፍ ምድላው ንገብር ኣብ ዝነበርናሉ እዋን ውድብኩም ተሰሪዙ ተባሂልና” ኢሉ።

ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያ ብወገኑ ኣብ ወግዓዊ ፌስቡኩ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፡ እቲ ፓርቲ ኣብ ዘተኣኻኸቦ ፌርማ መስረትቲ ኣባላት ብዘካየዶ ምጽራይ እቲ 4 ሚኢታዊት ጥራይ ትኽክለኛ ኮይኑ ከምዝረኸቦ ኣፍሊጡ ነይሩ።

ኣይተ ዑመር “ቦርድ መረጻ ነቲ ውሳንኡ ዳግም ክርእዮ’ኳ እንተሓተትናዮ መልሲ ኣይረኸብናን። ቅዳሕ ንኽህበና እንተሓተትና’ውን ኣይተወሃበናን። ነቲ ዝተወሃበና ደብዳበ ብምሓዝ ጥራይ ኢና ሕቶና ናብ ቤት ፍርዲ ዘቕረብና” ክብል ኣረዲኡ።

ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ሕብረት ኦሮሞ ኣይተ ሱልጣን ቃሲም ድማ “ነቲ ጥርዓን ዘቕረብና ውድባት ፖለቲካ ኦሮሞ ሽድሽተ ኢና ኔርና። ብነብሲ ወከፍኩም ኣቕርቡ ስለዝተበሃልና ከኣ ብውልቀና ኣቕሪብና” ይብል።

ድንጋገ ምዝገባ ፖለቲካዊ ውድባትን ስነስርዓት መረጻን 1162/2011 ዓንቀጽ 94/4 ከምዘነጽሮ ሓደ ፖለቲካዊ ሰልፊ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት እንተተሰሪዙን ኣብ ምስራዙ ቅሬታ እንተሃልይዎን ውሳነ እቲ ቦርድ ካብ ዝበጽሖ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ጥርዓኑ ከቕርብ ይኽእል’ዩ።

ካብዚ ብተወሳኺ ቦርድ መረጻ ንውድባት ፖለቲካ ቅድሚ ምስራዙ ንኽከላኸሉ ዕድል ክህቦም ከምዝግባእ እቲ ድንጋገ የመልክት።

ይኹን እምበር እቲ ቦርድ ነዚ ዕድል ከይሃበ ከምዝሰረዞም ኣቦ መንበር ግንባር ሓድነት ናጽነት ኦሮሞ ኣይተ ዑመር መሓመድ ይዛረብ።

ንውሳነ እቲ ቦርድ ኣመልኪቱ ክዛረብ ከሎ ድማ “ፊርማ መስረትቲ ኣባላት ኣይተማልአን፤ ኣጻሪና ስለዘረጋገጽና ካብ መስርሕ ምዝገባ ሰሪዝናኩም ኣለና ዝብል ውሳነ ተወሲኑ” ከምዝተባሃሉ ይገልጽ።

ምንጪ ስእሊ, Mustafa Ferhat Beksen

እቶም ውድባት ኣብ መረጻ ክሳተፉ’ዶ ይኾኑ?

ውድቦም “ዘይሕጋዊ ጸቅጢ ከምዘጋጠሞ” ዝዛረብ ኣቦ መንበር ውድብ ግንባር ሓድነት ናጽነት ኦሮሞ ኣይተ ዑመር ኣብ ውሽጢ ንሻድሻይ ሃገራዊ መረጻ ተሪፈን ዘለዋ ክልተ ኣዋርሕ ኣድላዪ ምድላው ንምግባር ድልየት ከምዘለዎም ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

“ውሳነ ቤት ፍርድን ቅዳሕ መመልከቲ ደባዳበን ናብ ቦርድ ምርጫ ኣታዊ ጌርናለና። ናብ ድሕሪት ተሪፍና ስለዘለና ኩነታት ኣመቻችዮምልና ናብ ውድድር መረጻ ንምእታው ድልየት ስለዘለና ብቕልጡፍ ውሳነ ንኽህቡና ጥርዓን ኣቕሪብናለና” ክብል ድማ ኣረዲኡ።

ጥርዓኖም ናብቲ ቦርድ ካብ ዘእትዉ ሓደ ሰሙን ከምዝኾኖም’ውን ወሲኹ ሓቢሩ።

ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ሕብረት ኦሮሞ ኣይተ ሱልጣን ቃሲም ብወገኑ መስርሕ ምዝገብኦም ንኽሳለጥ ኣብ ትጽቢት ከምዝርከቡ ይገልጹ።

“ኣብዚ እዋን እቲ ከም ቐንዲ ነገር ጌርና ንሰርሓሉ ዘለና ጉዳይ ፍቓድ ምርካብ እዩ። ተመዝጊብና ሕጋውነትና እንተተረጋጊጹ ብዛዕባ ኣብ መረጻ ምስታፍናን ዘይምስታፍናን ምስ ኣባላትና ብምዝርራብ ንውስኖ እዩ ዝኸውን” ኢሉ።

ብሄራዊ ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያ ኣብ ሻድሻይ ሃገራዊ መረጻ ክሳተፉ ዝደልዩ ሕጹያት መዝጊቡ ከምዘጻፈፈ ወግዓዊ ምግባሩ ይፍለጥ።

በዚ መሰረት 47 ውድባት ሕጹያቶም ከምዝግቡ ከለዉ፤ ብውልቀ ንምውድዳር ድማ 125 ሕጹያት ከምዝተመዝገቡ ገሊጹ’ሎ።

እቶም 41 ውድባት ንኣብያተ ምኽሪ ፌደራልን ክልላትን ዝወዳደሩ ኮይኖም ኣርባዕተ ንኣብያተ ምኽሪ ክልላት ከምኡ’ውን ዝተረፉ ክልተ ውድባት ንባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ዝወዳደሩ እዮም።