ኢሰመጉ፡ ደሃይ እሱራት ጋዜጠኛታትን ነጠፍትን ብዘይምፍላጡ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ  መሰላቶም ክከታተል ከም ዘይከኣለ ገሊፁ

አርማ ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ

ምንጪ ስእሊ, Ethiopian Human Rights Counci

ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ፡ ደሃይ ዝተኣሰሩ ጋዜጠኛታት፣ ነጠፍትን ውልቀሰባትን ክረክብ ብዘይምኽኣሉ ኩነታት ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላቶም ክከታተል ከም ዘይኽኣለ ኣፍሊጡ።

“ስድራ ዝተኣሰሩ ሰባት፡ ደሃይ መቕርቦም ክፈልጡን ክሓቱን ከም ዘይኽኣሉ ሓበሬታ ረኺብና ኢና” ዝበለ ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ፡ ኣብዚ ጉዳይ መንግስቲ ናይ መፍትሒ ስጉምቲ ክወስድ ከም ዘተሓሳሰበ ሓቢሩ።

ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ህፁፅ ፍታሕ የድልዮም ኣብ ዝበሎም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት እታ ሃገር ዝፍፀሙ ዝርዝር ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ኣመልኪቱ ትማሊ መግለፂ ኣውጺኡ ኣሎ።

እቶም ዝተኣሰሩ ሰባት ዘለውሉ ቦታ ዘይፍለጥ ምዃኑ ድማ፡ ኩነታት ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት እቶም ግዳያት ከይከታተል ብድሆ ከም ዝኾኖን፡ “ኩነታት ኣተሓሕዛ መሰሎም” ከም ዘሻቐሎን ኣፍሊጡ።

ኣብ ቀይዲ ዝወዓሉ ሰባት ቅድሚ ምትሓዞም ኮነ ድሕሪ ምትሓዞም፡ ሕገ-መንግስታዊ መሰሎም ክኽበር ድማ ኣገንዚቡ።

ካብ ማእሰርቲ ብተወሳኺ ካልኦት ብመንግስቲ ዝውሰዱ ስጉምትታት ብብቑዕ ምኽንያት ዝተደገፉ፣ ሕጋዊ ከይዲ ዘኽብሩን ሰብኣዊ መሰላት ዘይጥሕሱን ክኾኑ ይግባእ ኢሉ።

ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ዝተኣሰሩ ተቓወምቲ ፖለቲከኛታት፣ ጋዜጠኛታትን ውልቀሰባትን ኣበይ ከም ዝለዉ ከም ዘይፍለጥ ክግለፅ ፀኒሑ እዩ።

ነዚ ብምቅዋም ድማ ጠበቓታቶም፣ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ስድርኦምን ጥርዓን ከስምዑ ፀኒሖም እዮም።

14 ጋዜጠኛታትን ሰራሕተኛታትን ኢትዮ ፎረምን ኣውሎ ሚድያን ካብ ዝእሰሩ ሰሙናት እኳ እንተቑፀረ፡ ዛጊድ ናብ ቤት-ፍርዲ ኣይቀረቡን።

እቲ ጉባኤ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት እታ ሃገር ዝውልዑ ብሄር ተኮር ጎንፅታትን ምምዝባል ነበርትን እውን ስክፍትኡ ገሊፁ።

መጥቃዕትን ምምዝባልን

ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ጎንደር ከተማ ወረታ ወረዳ ፎገራ ሰለስተ ተወልድቲ ትግራይ ብነበርቲ እቲ ከባቢ ተቐጥቒጦም ከም ዝተቐተሉ ገሊፁ።

ኣብ ክልል ኦሮምያ፣ ሆሮ ጉዱሩ ዞባ ወለጋ ወረዳ ጃርቴ ድማ ተወለድቲ ብሄር ኣምሓራ ብዕጡቓት ሸኔ “ኣብቲ ከባቢ ምንባር ኣይትኽእሉን” ተባሂሎም ኣብቲ ወረዳ ካብ ዝርከባ ሓሙሽተ ቀበሌታት፡ ማላት’ውን ሆሮሎጎ፣ ጃንጂማረ፣ ሆሮዳዴ፣ ዓብዲ ዲንጊን ኣሳ ጉዲናን ከም ዝተመዛበሉ ኣብ መግለፂኡ ሓቢሩ።

ኣብ ዝተረፋ ኣስታት ሽድሽተ ቀበሌታት እቲ ወረዳ ዘለዉ ነበርቲ’ውን ነቲ ከባቢ ለቒቖም ክወፅኡ ፀቕጢ ይበፅሖም ከም ዘሎ ሓበሬታ በፂሑኒ ኢሉ።

“ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚሩ ኣብ ቀበሌ ሰንቦ-ጨፌ ብዙሓት ብዕጡቓት ሸኔ ክቕተሉ እንከለው፡ ዝተረፉ’ውን ብሻምቡ ኣቢሎም ናብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ክልል ኣምሓራ ንምኻድ እንክፍትኑ ተኸልኪሎም ኣብ ፀገም ከም ዝርከቡ ዘእንፍቱ ሓበሬታት ናብ ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ቀሪቦም’ዮም” ክብል ኣረዲኡ።

በዚ ምኽንያት ኣስታት 30 ሽሕ ነበርቲ ካብቲ ከባቢ ኣይተወፅኡን ተባሂሎም ኣብ ከቢድ ስግኣት ድሕንነት ይርከቡ ኢሉ።

“ምስ ህፃናት ደቀን ዝተኣሰራ ንሕማም ዝተቓልዓ ኣለዋ”

ብካልእ ወገን ኣብ ክልል ኦሮምያ ብዙሓት “ንሸኔ ተሓባቢርኩም፤ ደቅኹም ናብ ሸኔ ተፀንቢሮም” እናተባህሉ ናብ ቤት-ፍርዲ ከይቀረቡ ኣብ ዝተፃበበ ክፍሊ ዝተኣሰሩን ንሕማም ዝተቓልዑን ከም ዘለዉ፡ ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ገሊፁ።

“ምስ ህፃናት ደቀን ተኣሲረን ንሕማም ዝተቓልዓን ሕክምና ንምርካብ ዝተፀገማን ደቂኣንስትዮ ኣለዋ። ካብ ዝተኣሰርሉ ቦታ ተወሲዶም ኣበይ ከም ዘለዉ ዘይፍለጡ ሰባት ኣለዉ” ይብል።

ብኣካላት ፀጥታ መንግስትን ዘይሕጋውያን ዕጡቓትን መቕተልትን ጭውያን ይፍፀም ከም ዘሎ ድማ ሓቢሩ።

ኣብ ክልል ቤንሻንጉል፡ ዞባ መተከል፣ ወረዳ ቡለንን ድባጤን ከቢድ ፀገም ፀጥታ ከም ዘሎን ብዘይሕጋውያን ዕጡቓት መጥቃዕቲ ከምዝፍፀምን ገሊፁ።

ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ዘሎ ውጥረት ኣመልኪቱ፡ ብሰንኪ ፀገም ፀጥታ፡ ሰባት ብህይወት ናይ ምንባር፣ ምንቅስቓስን ንብረት ናይ ምጥራይን መሰል ከይገሃስ መንግስቲ ግቡእ ስጉምቲ ንክወስድ ድማ ኣገንዚቡ።