'ሆንግ ኮንግ ሓራ ትውጻእ'፡ ናብ ቤት ማእሰርቲ ዘውርድ ጭርሖ

ኣሽሓት ሰልፈኛታት ዝሕዙዎ ጭርሖ

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

መግለጺ ስእሊ,

ኣሽሓት ሰልፈኛታት ዝሕዙዎ ጭርሖ

ሓደ ካብቶም ምንቅስቓስ ተቓውሞ ሆንግ ኮንግ ዝግለጸሉ ሓረግ'ዩ፤ ሕጂ ግን ብምኽንያት እዚ ሓረግ ሓደ ውልቀሰብ ትሸዓተ ዓመት ክእሰር ተፈሪዱ ኣሎ።

ኣብ 2019፡ "ሆንግ ኮንግ ሓራ ትውጻእ . . . ሰውራ እዚ ዘመን" ዝብል ጭርሖ ኣብታ ከተማ ጎሊሑ ይስማዕ፤ ኣብቲ ሰልፊ ተቓውሞ ዓሰርታት ኣሽሓት ደገፍቲ ዴሞክራሲ ናብ ጎደናታት ወጺኦም ድምጾም ኣስሚዖም።

ኣብዚ ሰሙን ግን ሓደ ውልቀሰብ እዚ ጭርሖ ዝተጽሓፈሉ ባንዴራ ሒዙ ስለ ዝተረኽበ ገበነኛ ተባሂሉ ናብ ቤት ማእሰርቲ ወሪዱ ኣሎ።

ተሓለቕቲ፡ እቲ ጭርሖ ኣብ ሆንግ ኮንግ ሓሳብካ ናጽነትካ ናይ ምግላጽ መሰል ንምፍላጥ ዝሕግዝ "ናይ መወዳእታ መጀመርታ'ዩ" ብምባል ሓይሊ እቲ ጭርሖ ይገልጹዎ።

እቲ ጭርሖ ካበይ መጺኡ?

ፖለቲከኛ ሆንግ ኮንግ ዝኾነ ኤድዋርድ ሊንግ ኣብ 2016 ኣብ ዝተኻየደ መረጻ ክወዳደር እንከሎ ኣብ ዘካየዶም ጎስጓሳት ነዛ ጭርሖ ይጥቀም ነይሩ።

ኣብቲ እዋን፡ መራሒ ንናጽነት እታ ከተማ ዝጉስጉስ ፖለቲካዊ ሰልፊ እዩ ነይሩ።

ንሱ እቲ ጭርሖ "ብናጽነት ንዝኣምኑ፣ ናጽነት ንዝቕበሉን ብደሞምን ረሃጾምን ንናጽነት ክቃለሱ ድሉዋት ንዝኾኑ ሰባት ዝሓቁፍ'ዩ" ብምባል ከም ዝገልጾ ሳውዝ ቻይና ሞርኒንግ ፖስት ዝተባህለ ማዕኸን ዜና ጸብጺቡ'ዩ።

ኣብቲ ሽዑ እዋን ግን፡ እዛ ጭርሑ ብዙሕ ኣቓልቦ ዝገበረላ ኣይነበረን።

ኣብቲ መረጻ'ውን መብዛሕትኦም ሆንግ ኮንጋውያን ካብታ ዓባይ ሃገር ቻይና ክፍለዩ ከም ዘይደልዩ ዘመላኽቱ መጽናዕትታት ነይሮም።

ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ዝተፈጥረ ታሪኽ ግን ካልእ'ዩ፤ ብዙሓት ደገፍቲ ዴሞክራሲ ብብዝሒ ወጺኦም ኣንጻር መንግስቲ ተቓውሞ ዘስምዑሉ ሃዋህው ነይሩ።

እታ ጭርሖ ድማ ኣብቶም ሰልፍታት ብብዝሒ እትለዓል ኮነት።

ብዙሓት ከኣ ነዛ ጽሑፍ ዝሓዘ ጨርቂ ከም ባንዴራ ተኸዲኖም፣ ብቋንቋ ኢንግሊዘኛን ቻይናን ዝተጽሓፎ ማልያ እናተኸደኑ ድምጾም የስምዑ ነይሮም።

ሕጂ ድኣ እቲ ጭርሖ ስለ ምንታይ ዘይሕጋዊ ኮይኑ?

ኣብ መጀመርታ 2016፡ ሰብ መዚ ሆንግ ኮንግ ነዚ ጭርሖ ተቓዊሞምዎ'ዮም።

ፈጻሚት ስራሕ መንግስቲ ካሪ ላም "ሉእላውነት ሃገር ዝፈታተን" ከምኡ'ውን ሆንግ ኮንግ ኣብ ምምሕዳር "ሓንቲ ሃገር ክልተ ስርዓት" ዝብል ኣብነታዊ መሪሕነት ቻይና ዝዳፋእ'ዩ ብምባል ተቓዊማቶ።

ክሳብ 30 ሰነ 2020 ግን ኣዝዩ ኣካታዒ ዝኾነ ቻይና ዘውጽኣቶ ሕጊ ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ሆንግ ኮንግ ተግባራዊ ኮይኑ።

ካልእ ተሪፉ እቲ ሕጊ ዝኾነ ምስ "ምንጻልን ሃገር ምፍራስን" ዝተኣሳሰር'ዩ ተባሂሉ ዝጥርጠር ነገር ይኽልክል፤ እዚ ማለት ኣብ ሰልፍታት ተቓውሞ ዝለዓሉ ጭርሖታት ምኽንያት ክኾኑ ይኽእሉ'ዮም።

ድሕሪ ሓደ መዓልቲ፡ ሆንግ ኮንግ ካብ ግዝኣት ብሪጣኒያ ናብ ምምሕዳር ቻይና ዝተመሓላለፈትሉ ዓመታዊ ዝኽሪ ኣብ ዝኽበረሉ መዓልቲ፡ ቶንግ ዪንግ-ኪት "ሓርነት ንሆንግ ኮንግ" ዝብል ጽሑፍ ዘለዎ ባንዴራ ተኸዲኑ ሞተር እናዘወረ ናብ እኩባት ፖሊስ ኣምሪሑ።

ድሕሪኡ መንግስቲ ሆንግ ኮንግ እቲ ጭርሖ ምስ "ምንጻል ሆንግ ኮንግ" ስለ ዘተኣሳሰሮ ዜጋታት ነቲ ሕጊ ሃገራዊ ድሕነት ክዳፍኡዎ የብሎምን ክብል ኣጠንቂቑ።

ኣብ መጀመርታ እዚ ሰሙን ድማ ቤት ፍርዲ ሆንግ ኮንግ ብመሰረት እቲ ሕጊ 'ምንጻልን ግብረ ሽበራን ብምልዕዓል' ብዝብል ክሲ ገበነኛ ኢሉዎ።

ትርጉም እቲ ጭርሖ ግን እንታይ'ዩ?

ቶንግ ወዲ 15 ዓመት'ዩ፤ እቲ ጭርሖ ካብ ቻይና ናጽነት ንምጥላብ ዝጉስጉስ ትርጉም ኣለዎ'ዩ ዝብል ዓᎁቕ ርድኢት የብሉን።

ኣብ ቤት ፍርዲ'ውን እቲ ሓረግ ብቐጥታ ይትርጎም ስለ ዘሎን ፖለቲከኛታት ኣብ ሓደ እዋን ምስ ናጽነት ስለ ዘተኣሳሰሩዎን'ዩ ዝብል ክትዕ ተኻይዱ'ዩ።

ከሳሲ ግን ካብ ዝጅመር ኣትሒዙ ትርጉም እቲ ጭርሖ ኣካታዒ'ዩ ክብል ሞጒቱ።

"ታሪኻዊ ለውጢ" ከምኡ'ውን ሆንግ ኮንግ ካብ ዝብዝብዙዋ ዘለው ሰባት "ናይ ምምላስ" ድልየት ዝብል ትርጉም'ዩ ዘለዎ ዝብሉ ሰብ ሞያ ቐሪቦም'ዮም።

ኣብ መወዳእታ እቶም ነዚ ጉዳይ ዝርእዩ ዝነበሩ ሰለስተ ዳያኑ እቲ ሓረግ "ካልኦት ሕቶ ምግንጻል ከልዕሉ ይደፋፍእ'ዩ" ብዝብል ፈሪዶም።

በዚ ምኽንያት ቶንግ ማእሰርቲ ትሸዓተ ዓመት ክፍረድ እንከሎ፡ እቲ ውሳነ ቤት ፍርዲ ካልኦት ጉዳያት ኣብ ግምት ዘእትወሉ ኩነታት ክህሉ ከም ዘለዎ ዘመላኽት'ዩ ተባሂሉ።

ብዙሓት እቲ ጭርሖ ዝተጠቐሙ ሰባት ተኣሲሮም ወይ'ውን ተኸሲሶም'ዮም።

በዓል ሞያ ሕጊ ሰብኣዊ መሰል ሆንግ ኮንግ ማርክ ማሊ ሕግታት ተግባራዊ ክኾኑ እንከለው ገለ ገሊኦም "ካብ ሆንግ ኮንግ ትርጉም ዘለዎ እታወት ከይተኻተቶም . . . ኣደናገርቲ ኮይኖም ዝተቐረጹ" እዮም ብምባል ቀየድቲ ክኾኑ ከም ዝኽእሉ ስግኣቱ ገሊጹ።

"ብፍላይ ናይ ምዝራብ ናጽነት ወሲድካ ሕጽረት ድሕነት ሰብኣዊ መሰል ኣሎ" ክብል ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብወገኑ "ብሰፊሑ ሰባት ዝጥቀሙዎ ጭርሖ ፖለቲካ ተጠቒምካ ንሓደ ውልቀሰብ ገበነኛ ምባል ጥሕሰት ዓለምለኻዊ ሕጊ'ዩ" ብምባል ንመሰል ሓሳብካ ብናጽነት ምግላጽ ዝዳፋእ ምዃኑ ገሊጹ።